Ο Γοργοπόταμος στην Αλαμάνα

στέλνει περήφανο χαιρετισμό

νέας ανάστασης χτυπάει καμπάνα

μηνάν τα όπλα μας το λυτρωμό.

DSCN0602

Η επιχείρηση στο Γοργοπόταμο για την ανατίναξη της γέφυρας πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 25ης προς 26η Νοεμβρίου του 1942 από εκατόν πενήντα αντάρτες του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Αρη Βελουχιώτη, εξήντα αντάρτες του ΕΔΕΣ με επικεφαλής τον Ναπολέοντα Ζέρβα και δώδεκα Αγγλους σαμποτέρς, με επικεφαλής τον Συνταγματάρχη Εντι Μάγιερς και υπαρχηγό τον ταγματάρχη Κρις Γουντχάουζ13.

Το σχέδιο ανατίναξης ήταν των Εγγλέζων. Το είχε επεξεργαστεί ο Ε. Μάγιερς που ήταν ειδικός σ’ αυτού του είδους τα σαμποτάζ. Το σχέδιο όμως της επίθεσης για την κατάληψη της γέφυρας – έτσι ώστε να είναι δυνατή η υπονόμευση και ανατίναξή της – συζητήθηκε ανάμεσα στον Αρη, το Ζέρβα και τους Βρετανούς και στην τελική του μορφή διατυπώθηκε από τον αρχηγό του ΕΛΑΣ με τη «Διαταγή Επιχείρησης» που ο ίδιος υπαγόρευσε στον Κωστούλα Αγραφιώτη (Κώστα Καβρέτζο) λίγες ώρες πριν εκδηλωθεί η επιχείρηση.

Στη διαταγή αυτή – όπως διασώθηκε από μαρτυρίες αγωνιστών14– προβλέπονταν τα εξής:

Το νότιο βάθρο της γέφυρας με φρουρά 80 Ιταλών και πλήρη οχύρωση αναλάμβανε να καταλάβει τμήμα 60 ανταρτών του ΕΛΑΣ με αρχηγό τον Κωστούλα.

Το βόρειο βάθρο της γέφυρας που φυλασσόταν από 30 Ιταλούς και είχε εγκατεστημένα δύο δίκαννα αντιαεροπορικά ικανά να χρησιμοποιηθούν και κατά επιγείων στόχων, αναλάμβανε τμήμα 20 ανταρτών του ΕΔΕΣ με επικεφαλής τους ανθυπολοχαγούς Παπαχρήστου και Πετροπουλάκη.

Η υπονόμευση και ανατίναξη της γέφυρας ανατέθηκε σε ειδικευμένους Βρετανούς σαμποτέρς στους οποίους δόθηκε βοήθεια λίγων εκπαιδευμένων ανδρών του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ. Επίσης δυο ομάδες του ΕΛΑΣ, με 15 άνδρες η κάθε μία και έναν Βρετανό σαμποτέρ, ανέλαβαν να υπονομεύσουν τη σιδηροδρομική γραμμή ένα χιλιόμετρο περίπου προς το νότο κι ένα χιλιόμετρο προς το βορρά έτσι ώστε να αποκλειστεί η δυνατότητα αποστολής ενισχύσεων στον εχθρό με τρένο. Αρχηγός της μίας ομάδας τέθηκε ο Διαμαντής (Γιάννης Αλεξάνδρου) και της άλλης ο Ηρακλής (Κώστας Σκαρμούτσος).

Επιπλέον, μια ομάδα 15 ΕΛΑΣιτών με αρχηγό το Χρυσιώτη ανέλαβε να καταστρέψει με βενζίνη την ξύλινη οδική γέφυρα του ποταμού για την περίπτωση που θα έκαναν την εμφάνισή τους από ‘κει εχθρικές ενισχύσεις ενώ μία άλλη ομάδα από οκτώ άνδρες του ΕΔΕΣ με επικεφαλής τον υπασπιστή του Ζέρβα Μ. Μυριδάκη, ανέλαβε να εξουδετερώσει το πολυβολείο που πιθανόν να υπήρχε. Στην περίπτωση που δεν υπήρχε πολυβολείο, αποστολή της ήταν να ενισχύσει την Ομάδα Κωστούλα. Τέλος, μία ομάδα από δέκα άνδρες του ΕΔΕΣ ανέλαβε να πλευροκοπήσει τους Ιταλούς νοτιότερα της άμυνας του νότιου βάθρου.

Γενική εφεδρεία ορίστηκε ομάδα 30 ανδρών του ΕΛΑΣ με αρχηγό το Δ. Δημητρίου – Νικηφόρο. Χρόνος έναρξης της επιχείρησης καθορίστηκε η 11η βραδινή της 25ης Νοεμβρίου 1942 και η γενική αρχηγία ανατέθηκε στο Ν. Ζέρβα.

DSCN0617

Η επιχείρηση στέφθηκε με επιτυχία και ολοκληρώθηκε στις 2.21΄ της 26ης Νοεμβρίου αφού προηγουμένως ρίχτηκε στη μάχη και η εφεδρική δύναμη του Νικηφόρου δεδομένου ότι οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ που είχαν αναλάβει το βόρειο βάθρο της γέφυρας τρόμαξαν μπρος στα ιταλικά πυρά και υποχώρησαν. «Οι αντάρτες, που δεν ήταν συνηθισμένοι σε τέτοιας μορφής επιχείρηση – θα γράψει αργότερα ο Ε. Μάγιερς15– δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν το έντονο πυρ και αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν σ’ ένα άλλο σημείο κάλυψης».

Ο επίλογος της επιχείρησης HARLING γράφτηκε δυο μέρες μετά την ανατίναξη της γέφυρας όταν οι Ιταλοί προχώρησαν στην άνανδρη μέθοδο των αντιποίνων για εκφοβισμό του λαού. Ετσι, αφού παρέλαβαν από τις φυλακές της Λαμίας 14 πατριώτες, τους 7 τους εκτέλεσαν μπροστά στην γκρεμισμένη γέφυρα και τους υπόλοιπους τους εκτέλεσαν στα Καστέλια της Παρνασίδας, απ’ όπου και κατάγονταν, μαζί με άλλους 10 κατοίκους.

Τα πρώτα αντίποινα για την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου. Οι κατοχικές δυνάμεις εκτελούν στο σημείο, 9 Ελληνες πατριώτες (10/12/1942)

DSCN0615

Πιο επαίσχυντη όμως από τη συμπεριφορά των κατακτητών ήταν η μικροψυχία των «συμμάχων» και της ντόπιας συντήρησης. Το BBC για παράδειγμα, ενώ ανακοίνωσε την επιτυχία της επιχείρησης, αποσιώπησε εντελώς τη συμμετοχή του ΕΛΑΣ μεταδίδοντας ότι τη γέφυρα ανατίναξαν οι αντάρτες του ΕΔΕΣ και οι Αγγλοι σαμποτέρς!!! Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκαν και οι εγχώριοι υποστηρικτές της αγγλοκρατίας. Αργότερα, όταν υποχώρησαν, κάπως, οι πολιτικές σκοπιμότητες, ο Κρις Γουντχάουζ – χωρίς να παραιτείται από την προσπάθεια υποβάθμισης του ρόλου του ΕΛΑΣ – έγραψε ότι ο Γοργοπόταμος ήταν μια επιχείρηση «που ίσως δε θα γινόταν αν δεν ήταν ο Ζέρβας και δε θα σημείωνε επιτυχία αν δεν ήταν ο Αρης Βελουχιώτης»16.

Την αλήθεια για τη συμβολή του ΕΛΑΣ, αν και όχι ολόκληρη, είχε παραδεχτεί και ο Ζέρβας με γράμμα του προς τον Αρη, στις 22 Απρίλη του 1943: «Αγαπητέ μου Αρη – έγραφε τότε ο Ζέρβας17– είναι, ας μου επιτραπή η έκφρασις, ψευδέστατον το λεγόμενον ότι κατά την επιστροφήν μου προσεπάθησα να δημιουργήσω ψευδή εντύπωση ότι η ανατίναξις εγένετο με τας ειδικάς μου δυνάμεις και μόνον. Παντού έπλεξα το εγκώμιό σας, όπως και των ανδρών σας και παντού εζητωκραύγασα υπέρ του Αρη και υπέρ του ΕΑΜ.

Εις τας Αθήνας μια μόνον εφημερίς εκδίδεται υπευθύνως από ημάς. Και εις την εφημερίδα αυτήν, όχι μόνον δεν παρεσιωπήσαμεν την ιδικήν σας συμμετοχήν και συμβολήν εις τον Γοργοπόταμον, αλλά τουναντίον εξήραμεν τη συμβολήν ταύτην και αποδώσαμε το αποτέλεσμα εις την αδελφικήν σύμπραξιν των ανδρών των δύο οργανώσεών μας και κυρίως εις υμάς προσωπικώς. Εις τους εκατόν περίπου, νομίζω, ιδικούς σας άνδρας, είχαμε εξήντα πέντε ιδικούς μας».

 

Για τη στρατιωτική σημασία που είχε η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου, έχουν γραφεί πολλά.

«Ηταν πολύ σημαντικό – αναφέρει ο Ε. Μάγιερς18– να παρεμποδίσουμε με κάθε τρόπο τις προσπάθειες του εχθρού να ενισχύσει τις βάσεις του κατά μήκος της βορειοαφρικανικής ακτής, φέρνοντας προμήθειες διά θαλάσσης από τη Νότια Ευρώπη». Αλλά και οι Γερμανοί σε απόρρητη επίσημη έκθεσή τους, που συνέταξαν στις 9/4/1943 επιτελείς του ειδικού γραφείου Αϊνς Τσε της Θεσσαλονίκης θεωρούσαν τα σαμποτάζ των ανταρτών και ειδικά την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου, ενέργειες «με σκοπό να παρεμποδίσουν την ομαλή λειτουργία της επιμελητείας και τις ενισχύσεις προς το γερμανικό εκστρατευτικό σώμα στη Βόρεια Αφρική από τις στρατοπεδευμένες στην Ελλάδα γερμανικές στρατιωτικές δυνάμεις»19. Αξιοπρόσεκτη είναι επίσης και η αναφορά του Χέρμαν Νόιμπάχερ, ειδικού εντεταλμένου για οικονομικά και χρηματικά ζητήματα στην Ελλάδα, προς τον Γερμανό υπουργό Εξωτερικών Ρίμπεντροπ, με ημερομηνία 2 Δεκεμβρίου 1942. «Η επιχειρησιακή βάση »Ελλάδα»- γράφει ο Νόιμπάχερ20– ήταν ως την αλλαγή της κατάστασης στην Αφρική ουσιαστικά ένα προγεφύρωμα για τον ανεφοδιασμό της Κρήτης και της Βόρειας Αφρικής… Οι συνέπειες της ανατίναξης της γέφυρας του Γοργοπόταμου είναι πάρα πολύ σοβαρές. Επανάληψη τέτοιων πληγμάτων θα θέσουν υπό αμφισβήτηση την αντοχή ολόκληρης της επιχειρησιακής βάσης, συμπεριλαμβανομένης και της Κρήτης».

Ο ιστορικός Χ. Φλάισερ αμφισβητεί τεκμηριωμένα τους ισχυρισμούς που έχουν διατυπωθεί ότι η ανατίναξη της γέφυρας παρέλυσε τον εφοδιασμό του Ρόμελ στη βόρειο Αφρική: «Σχεδόν σε κάθε σχετικό βιβλίο – γράφει21– συναντά κανείς τον στερεότυπο ισχυρισμό ότι η ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοπόταμου παρέλυσε την κύρια γραμμή εφοδιασμού του Ρόμελ για έξι αποφασιστικές βδομάδες ή μάλιστα ότι σταμάτησε τον ίδιο στην »πορεία του για την Αλεξάνδρεια». Στην πραγματικότητα η προέλαση του Ρόμελ είχε καθηλωθεί μήνες ενωρίτερα. Στις 25/11 η συμμαχική αντεπίθεση είχε επιτύχει την ανάκτηση ολόκληρης της Κυρηναϊκής, το Αφρικα Κορ του Ρόμελ είχε εκτοπιστεί ως την Ελ Αγκάιλα, τόσο μακριά δυτικά ώστε ο εφοδιασμός μέσω της Ελλάδας δεν παίζει πλέον ρόλο. Ο ίδιος ο Χίτλερ εκφράζει στις 18/12/42, τη λύπη του για το »πόσο δυσάρεστη» ήταν η ανατίναξη της γέφυρας – αλλά μόνο σε ό,τι αφορούσε τον εφοδιασμό των στρατευμάτων στην Ελλάδα». Την ίδια άποψη με τον Φλάισερ, με παρόμοια επιχειρήματα, υποστηρίζει και ο Σ. Γρηγοριάδης22.

Αντί επιλόγου

Μπορούμε, επομένως, να συμπεράνουμε πως και αν ακόμη η επιχείρηση σχεδιάστηκε για να δημιουργήσει προβλήματα στον Ρόμελ, τελικά δεν μπόρεσε να εξυπηρετήσει έναν τέτοιο σκοπό. Ομως, «αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις δολιοφθοράς του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου»23, και υπήρξε ένα γεγονός σπουδαίας σημασίας για τον αγώνα του ελληνικού λαού κατά της τριπλής (γερμανικής, ιταλικής και βουλγαρικής) κατοχής, διότι αναπτέρωσε το ηθικό των απλών ανθρώπων, εξύψωσε το γόητρο των αντιστασιακών οργανώσεων και συνέβαλε στη μαζικοποίησή τους. Κατά έναν τρόπο, σφράγισε και τις μεταπολεμικές εξελίξεις στη χώρα. Οχι τόσο ως στρατιωτικό γεγονός αλλά ως γεγονός – αφετηρία της αγγλικής ιμπεριαλιστικής επέμβασης στην Ελλάδα.

70 χρόνια μετά

DSCN0595

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Πανελλήνιας Ενωσης Αγωνιστών Εθνικής Αντίστασης και Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ)  γιόρτασε την 70ή επέτειο της Ανατίναξης της Γέφυρας του Γοργοπόταμου, τηνΚυριακή 2 Δεκέμβρη 2012. Στην ομιλία του ο Τηλέμαχος Δημουλάς, μέλους του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ είπε μεταξύ άλλων:

«Θα αδικούσαμε αυτό το σπουδαίο γεγονός (σ.σ. της ανατίναξης της Γέφυρας στο Γοργοπόταμο), αν περιορίζαμε τη σημασία του στο ρόλο που έπαιξε, ως στρατιωτικό σαμποτάζ, στην καθυστέρηση του εφοδιασμού του γερμανικού στρατού. Το μήνυμα και η συμβολή του εκείνη την εποχή ήταν πολύ ευρύτερο.

Είχε ισχυρή απήχηση και συμβολή στην πάλη του ελληνικού λαού. Τον γέμισε δύναμη, τόλμη και αισιοδοξία ότι μπορεί να τα βάλει με τον πανίσχυρο κατακτητή, σ’ εκείνες τις δύσκολες συνθήκες. Ανέβασε το αγωνιστικό φρόνημα του λαού. Επιτάχυνε την ανάπτυξη της ένοπλης δράσης του θρυλικού ΕΛΑΣ. Κατά συνέπεια, μιλάμε για μια λαμπρή σελίδα στην πλούσια αντιστασιακή δράση του λαού μας, που φέρει πάνω της ανεξίτηλη τη σφραγίδα του ΚΚΕ. Και όσο και αν προσπαθούν να διαστρεβλώσουν και να παραχαράξουν την ιστορία αυτή, δεν μπορούν να σβήσουν από τις σελίδες της τα αντικειμενικά γεγονότα.

Την πραγματικότητα που λέει ότι: Το ΚΚΕ ήταν που ηγήθηκε του μεγάλου έπους της Εθνικής Αντίστασης και της απελευθέρωσης του λαού μας από τη γερμανική ιμπεριαλιστική υποδούλωση και κατοχή. Ηταν ο νους και η καρδιά του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, που αγκάλιασε και στήριξε ολόπλευρα ο λαός. Το ΚΚΕ ήταν που πρωτοστάτησε σ’ όλες τις μεγάλες στιγμές της Ιστορίας του λαού μας, χωρίς να υπολογίζει κόπους και θυσίες, την ίδια στιγμή που η άρχουσα τάξη έβαζε πάνω απ’ όλα τα δικά της συμφέροντα.

 

Αυτό το δρόμο, της αντίστασης, επέλεξε το ΚΚΕ και σε άλλες συνθήκες. Στα χρόνια που ακολούθησαν την ήττα του ΔΣΕ, στα χρόνια της δικτατορίας του 1967 – 1974, στα κατοπινά χρόνια. Αυτό το δρόμο επιλέγει το ΚΚΕ και σήμερα, που ο λαός μας βιώνει μια από τις πιο μεγάλες καπιταλιστικές κρίσεις στην ιστορία, σε μια περίοδο όπου οι καπιταλιστές, η αστική τάξη της χώρας, τα μονοπώλια, επιδιώκουν, για το δικό τους κέρδος, να γονατίσουν το λαό μας, σε μια περίοδο όπου φαίνεται πιο καθαρά ο ρόλος της EE, των άλλων ιμπεριαλιστικών οργανισμών, ζητήματα για τα οποία χρόνια τώρα προειδοποιεί το ΚΚΕ.

Η επιλογή για το λαό είναι μία: Ανασύνταξη του εργατικού κινήματος, λαϊκή συμμαχία, αντεπίθεση με γραμμή αμφισβήτησης της εξουσίας των μονοπωλίων. Τα χειρότερα δεν μπορείς να τα ματαιώσεις παθητικά, με ευχές ή μέσω κοινοβουλίου, χωρίς οργανωμένο το λαό.

Χρειάζεται να διαμορφωθεί ένα πανίσχυρο κίνημα που να φοβίζει τον πολιτικό και ταξικό αντίπαλο. Κίνημα, βέβαια, τέτοιο που μπορεί να φοβίσει και να αποσπάσει κάποιες κατακτήσεις, είναι αυτό που διεκδικεί την εξουσία ανοίγοντας μέτωπα πάλης παντού και με τα άμεσα καθημερινά προβλήματα. Είναι το κίνημα που παλεύει για να καταργήσει τα μονοπώλια και να φέρει το λαό στην εξουσία.

Δεν πρέπει να μας απογοητεύει η σημερινή στάση ευρύτερων λαϊκών μαζών, όπου, παρά τη δυσαρέσκεια, την οργή, επικρατεί φόβος, αυταπάτη, διστακτικότητα να μπουν μαζικά στον αγώνα, να επιλέξουν πολιτικά την πρόταση του ΚΚΕ. Χρειάζεται υπομονετική δουλειά, σταθερό μέτωπο, καμία υποχώρηση, ταξική αδιαλλαξία, ιδιαίτερα σε συνθήκες που ακόμα δεν έχουν κλονιστεί οι αστικοί θεσμοί, οι μηχανισμοί συνολικά επιβολής της θέλησης της αστικής τάξης.

DSCN0637

Το κίνημα να βάλει τη σφραγίδα του

Η πείρα τόσων χρόνων ζωής και δράσης του ΚΚΕ και η Ιστορία μάς δίδαξαν ότι σε συνθήκες γενικευμένης καπιταλιστικής πολιτικής κρίσης, πολύ περισσότερο όταν υπάρχει εμπλοκή σε ιμπεριαλιστικό πόλεμο, το Κομμουνιστικό Κόμμα πρέπει να δρα αταλάντευτα, ώστε να οδηγήσει με σχέδιο την εργατική τάξη, τον εξεγερμένο λαό σε σύγκρουση με την αστική εξουσία, για τη νίκη του λαού.

Θα έρθει η στιγμή που θα μιλήσει ο λαός. Θα ορθώσει το ανάστημά του. Θα αντισταθεί στον καπιταλισμό και τους νεροκουβαλητές του. Βεβαίως, ακριβή πρόβλεψη για το πότε δεν μπορούμε να κάνουμε αλλά είμαστε σίγουροι ότι θα ‘ρθει αυτή η στιγμή. Το ΚΚΕ οφείλει να είναι πανέτοιμο, για την ενότητα της εργατικής τάξης, τη συμπαράταξή της μαζικά με το ΚΚΕ, τη συμμαχία και τη συσπείρωση τμημάτων αυτοαπασχολούμενων και φτωχών αγροτών στο επαναστατικό εργατικό – λαϊκό μέτωπο για την εξουσία.

Διέξοδος από την κρίση σε όφελος της εργατικής τάξης, των άλλων φτωχών λαϊκών στρωμάτων, μπορεί να έρθει μόνο με αποδέσμευση από την ΕΕ, μονομερή διαγραφή του χρέους και κοινωνικοποίηση των συγκεντρωμένων μέσων παραγωγής, που απαιτεί λαϊκή εξουσία και οικονομία, η οποία μπορεί να διασφαλίσει την ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών που συνεχώς διευρύνονται.

Σε αυτήν τη γραμμή ρήξης και ανατροπής της εξουσίας των μονοπωλίων πρέπει να ανασυνταχθεί και να βαδίσει το λαϊκό κίνημα, για να βάλει τη σφραγίδα του την κατάλληλη στιγμή».

στο βήμα ο πρόεδρος της ΠΕΑΕΑ - ΔΣΕ Χρήστος Τσιντζιλώνης

στο βήμα ο πρόεδρος της ΠΕΑΕΑ – ΔΣΕ Χρήστος Τσιντζιλώνης

Ακολούθησε κατάθεση στεφάνων

DSCN0649

DSCN0652

Φόρος τιμής από την συνταξιδιώτισα Κατερίνα Μυρτώ (Myrtia)

Με ρώτησες κάποια στιγμή γιατί αυτούς τους ανθρώπους, γιατί το κόλλημα μ’ αυτή τη δεκαετία, γιατί τον Άρη. Σου είπα γιατί είχαν όνειρα, πάλευαν για το αδύνατο, είχαν ψυχή βαθιά, μάτια καθαρά, εννοούσαν ότι έλεγαν, δάκρυζαν, πόναγαν, έκλαιγαν. Αψηφούσαν το κρύο, τις σφαίρες, τη ζωή τους που παιζόταν κορώνα γράμματα, τα χαμένα νιάτα τους πάνω στα βουνά και τις πόλεις. Σήμερα έχουν τη δύναμη της ψυχής τους και την περηφάνεια στα μάτια τους. Γι αυτό αγαπάω αυτή τη γενιά. Δε ζητάνε τίποτα παρά να τους ακούσεις, να σου πουν την ιστορία τους, να νιώσεις το δάκρυ τους, να σφίξεις το χέρι τους, να σου δώσουν με χαρά το καινούργιο βιβλίο που έγραψαν με αφιέρωση. Έτσι κι ένας παππούς σήμερα. Με κουστούμι, κόκκινη γραβάτα και κρεμασμένα τα παράσημά του στεκόταν κάτω απ τη βροχή. Με κατάλαβε που τον κοίταγα. Με πλησίασε:»Ήμουνα κι εγώ εκείνη τη μέρα με τον Άρη, με το Διαμαντή, το Νικηφόρο και τ’ άλλα παιδιά. Μιλάω στα εγγόνια μου και δε μ’ ακούνε», σας ακούω εγώ του είπα. «Πάρε το τηλέφωνό μου. Να ρθεις να στα πω και για το Σαράφη θα σου πω αλλά να με προλάβεις γιατί είμαι 94 χρονών». Με ευχαρίστησε κι έφυγε. Με ευχαρίστησε που τον άκουγα! Γι αυτό αγαπάω αυτή τη γενιά. Είναι «γεμάτοι άνθρωποι».             Σήμερα στο Γοργοπόταμο περπατήσαμε από πάνω τη γέφυρα, παράλληλα και μέσα στις γραμμές λίγο πριν περάσει το τρένο. Προσπαθούσες να συνειδητοποιήσεις που περπατάς. Πάταγες πανω στην ιστορία.  Αργότερα η εκδήλωση άρχισε. Άφησα τον Τσιτσιλώνη να μιλάει και κατέβηκα στα βάθρα της γέφυρας. Ήταν πιο σημαντικό για μένα.  Η αίσθηση του αδειάζεις και γεμίζεις, κάτι που είχα νιώσει μόνο στο Σούνιο. Ήμουνα στο σημείο που μπήκαν τα εκρηκτικά ενώ οι ομιλητές ακούγονταν από μακριά. Ήμουνα στα βάθρα. Απίστευτη αίσθηση. Ένιωθες ότι έβλεπες δίπλα σου σκιές. Όλοι εκείνοι οι μεγάλοι εκείνης της νύχτας. Ακόμα κι ο Ζέρβας και η νοητή παρουσία του δε μ’ ενοχλούσε. Περίεργο συναίσθημα. Άκουγες το νερό να τρέχει στο ποτάμι και έβλεπες τη σιδηροδρομικη γραμμή. Ένιωθες ότι άκουγες το μπαμ. Δεν μπορεί σε κάποια προηγούμενη ζωή ήμουνα κι εγώ στην ανατίναξη. Σιγουρεύτηκα σήμερα. Άνθρωποι γνωστοί και άγνωστοι, αγαπημένα πρόσωπα που θυμόσουν απ την Αγόριανη όλοι εκεί. 2-3 παππούδες σε περιμένουν να τους ακούσεις.  Το Επέσατε Θύματα σε κάνει να σφίγγεσαι όπως κάθε φορά που το ακούς και κάθε φορά που νιώθεις τι λέει. Σου χτυπάει στην ψυχή. Σε συγκινεί περισσότερο κι απ τον Εθνικό Ύμνο που πάντα δάκρυζες όταν τον άκουγες  από παιδάκι. 70 χρόνια από κείνη τη νύχτα. Δε χαμογελάς όμως. Ξέρεις ότι κάθε Γοργοπόταμο τον ακολουθεί μια Βάρκιζα. Το μαθες καλά. Άρη μου θα ξανάρθω!! Πάντα θα ρχομαι σε σένα  γιατί ξέρω ότι θα με περιμένεις!!

Φόρος τιμής λοιπόν σε όλα εκείνα τα παιδιά εκείνης της νύχτας…

 

Πηγές:

Το ιστορικό κείμενο προέρχεται από αφιέρωμα του Ριζοσπάστη στις 20 Νοεμβρίου 2005 ενώ τα αποσπάσματα απ την ομιλία από τον σημερινό

13. Δ. Δημητρίου – Νικηφόρος: «Τα φοβερά ντοκουμέντα – Γοργοπόταμος», εκδόσεις «Φυτράκη» σελ. 147 – 148. Ο Νικηφόρος μιλάει επίσης για 12 με 14 Εγγλέζους, γιατί όπως λέει στην αγγλική ομάδα είχαν προσκληθεί ένας δυο Βρετανοί αιχμάλωτοι που το είχαν σκάσει από τους Γερμανούς. Την υπεροχή των δυνάμεων του ΕΛΑΣ στην επιχείρηση παραδέχονται και συντηρητικοί ιστορικοί μελετητές, όπως ο Σπ. Γασπαρινάτος που γράφει ότι στην επιχείρηση συμμετείχαν 120 Ελασίτες, 64 Εδεσίτες και φυσικά η αγγλική ομάδα των Σαμποτέρ (Σπ. Γασπαρινάτου: «Η Κατοχή», εκδόσεις Ι. Σιδέρης, τόμος 1ος, σελ. 307).

14. Για ολοκληρωμένη γνώση της διαταγής διάβασε συνδυασμένα: Σπ. Μπέκιου – Λάμπρου: «Γοργοπόταμος – η αλήθεια που καίει», εκδόσεις «Τελέθριον», σελ. 108 – 109 και Δ. Δημητρίου – Νικηφόρος «Αντάρτης στα βουνά της Ρούμελης», Αθήνα 1965, τόμος Β’, σελ. 19 – 20.

15. Ε. Μάγιερς: «Η ελληνική περιπλοκή», εκδόσεις «Εξάντας», σελ. 76 – 77.

16. Κ. Γουντχάουζ, στο ίδιο, σελ. 217.

17. Δ. Δημητρίου – Νικηφόρος: «Τα φοβερά ντοκουμέντα – Γοργοπόταμος», σελ. 205 – 206 και Φ. Γρηγοριάδης: «Το αντάρτικο – ΕΛΑΣ, ΕΔΕΣ, ΕΚΚΑ, 5/42», εκδόσεις Καμαρινόπουλος, τόμος 1ος, σελ. 115.

18. Ε. Μάγιερς, στο ίδιο, σελ. 15.

19. Β. Μαθιόπουλου: «Η ελληνική αντίσταση και οι σύμμαχοι», εκδόσεις «Παπαζήση», σελ. 149.

20. Μάρτιν Ζέκεντορφ: «Η Ελλάδα κάτω από τον αγκυλωτό σταυρό – Ντοκουμέντα από τα Γερμανικά Αρχεία», εκδόσεις «ΣΕ», σελ. 154 – 155.

21. Χ. Φλάισερ: «Στέμμα και Σβάστικα», εκδόσεις «Παπαζήση», τόμος Α’, σελ. 236.

22. Σ. Γρηγοριάδη: «Συνοπτική ιστορία της Εθνικής Αντίστασης», εκδόσεις Κ. Καπόπουλος, σελ. 174.

23. Χ. Φλάισερ, στο ίδιο, σελ. 236 – 237.