l

«Σε κάθε εθνικό πολιτισμό υπάρχουν, έστω και όχι ανα­πτυγμένα, στοιχεία δημοκρατικού και σοσιαλιστικού πολι­τισμού, επειδή σε κάθε έθνος υπάρχει η εργαζόμενη και υφι­στάμενη την εκμετάλλευση μάζα, που οι συνθήκες της ζωής της γεννούν αναπόφευκτα τη δημοκρατική και τη σοσιαλι­στική ιδεολογία. Σε κάθε έθνος όμως υπάρχει και αστικός πολιτισμός (και στις περισσότερες περιπτώσεις ακόμη και μαυροεκατονταρχίτικος και κληρικαλικός πολιτισμός) – και μάλιστα όχι απλώς σαν “στοιχεία” πολιτισμού, αλλά σαν κυ­ρίαρχος πολιτισμός. Γι’ αυτό ο “εθνικός πολιτισμός” γενι­κά είναι ο πολιτισμός των τσιφλικάδων, των παπάδων, της αστικής τάξης. Αυτή τη θεμελιακή αλήθεια, στοιχειώδη για κάθε μαρξιστή, ο μπουντιστής δεν την φώτισε και “μας ξεκούφανε” με το λεξομάζωμά του, δηλαδή στην πράξη, αντί να αποκαλύψει και να εξηγήσει στον αναγνώστη το ταξικό βάραθρο, το συσκότισε. Στην πράξη, ο μπουντιστής ενήργησε σαν αστός που έχει κάθε συμφέρον να διαδίδεται η πίστη σ’ ένα εξωταξικό εθνικό πολιτισμό.

Διατυπώνοντας το σύνθημα του “διεθνικού πολιτισμού του δημοκρατισμού και του παγκόσμιου εργατικού κινήμα­τος”, παίρνουμε από τον κάθε εθνικό πολιτισμό μόνο τα δη­μοκρατικά και σοσιαλιστικά του στοιχεία, τα παίρνουμε μό­νο και αποκλειστικά σαν αντίβαρο στον αστικό πολιτισμό, στον αστικό εθνικισμό κάθε έθνους».

…Σε κάθε σύγχρονο έθνος υπάρχουν δύο έθνη – λέμε εμείς σε όλους τους εθνικο-σοσιαλιστές. Μέσα σε κάθε εθνι­κό πολιτισμό υπάρχουν δύο εθνικοί πολιτισμοί. Υπάρχει ο μεγαλορωσικός πολιτισμός των Πουρισκέβιτς, των Γκουτσκόφ και των Στρούβε, υπάρχει όμως και ο μεγαλορωσικός πολιτισμός που τον χαρακτηρίζουν τα ονόματα του Τσερνισέβσκι και του Πλεχάνοφ. Το ίδιο υπάρχουν δύο πολιτισμοί και στους Ουκρανούς, όπως και στη Γερμανία, στη Γαλλία, στην Αγγλία, στους Εβραίους κλπ. Αν η πλειοψηφία των Ου­κρανών εργατών βρίσκεται κάτω από την επιρροή του μεγαλορωσικού πολιτισμού, όμως εμείς ξέρουμε πολύ καλά ότι παράλληλα με τις ιδέες του μεγαλορωσικού παπαδίστικου και αστικού πολιτισμού δρουν εκεί και οι ιδέες της μεγαλο- ρωσικής δημοκρατίας και σοσιαλδημοκρατίας. Παλεύοντας ενάντια στον “πολιτισμό” του πρώτου είδους, ο Ουκρανός μαρξιστής πάντα θα χωρίζει το δεύτερο πολιτισμό και θα πει στους εργάτες του: “Πρέπει οπωσδήποτε να συλλαμβάνου­με με όλες μας τις δυνάμεις, να εκμεταλλευόμαστε και να μο­νιμοποιούμε κάθε δυνατότητα επικοινωνίας με το μεγαλορώσο συνειδητό εργάτη με τη φιλολογία του, με τον κύκλο των ιδεών του, γιατί αυτό απαιτούν τα θεμελιακά συμφέ­ροντα και του ουκρανικού και του μεγαλορωσικού εργατι­κού κινήματος.”

Αν ο Ουκρανός μαρξιστής αφήσει να τον παρασύρει το εντελώς δικαιολογημένο και φυσιολογικό μίσος του ενάντια στους μεγαλορώσους καταπιεστές ως το σημείο που να με­ταφέρει στον προλεταριακό πολιτισμό και στην προλετα­ριακή υπόθεση των μεγαλορώσων εργατών έστω και ένα μό­ριο αυτού του μίσους, έστω και μόνο κάποιο αίσθημα απο­ξένωσης, ο μαρξιστής αυτός θα κατρακυλήσει έτσι στο βάλ­το του αστικού εθνικισμού. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο θα κατρακυλήσει στο βάλτο του εθνικισμού όχι μόνο του αστι­κού, αλλά και του μαυροεκατονταρχίτικου, και ο μεγαλορώσος μαρξιστής, αν ξεχάσει έστω και ένα λεπτό το αίτημα της πλέριας ισοτιμίας των Ουκρανών ή το δικαίωμά τους για σχηματισμό αυτοτελούς κράτους.

Οι μεγαλορώσοι και οι Ουκρανοί εργάτες πρέπει να υπε­ρασπίζουν μαζί και -όσο ζουν στα πλαίσια ενός κράτους- με την πιο στενή οργανωτική ενότητα και συγχώνευση τον κοινό ή διεθνιστικό πολιτισμό του προλεταριακού κινήμα­τος και να δείχνουν απόλυτη ανοχή στα ζητήματα της γλώσ­σας, όπου θα γίνεται η προπαγάνδα, καθώς και όταν πρό­κειται να ληφθούν υπόψη οι καθαρά τοπικές ή οι καθαρά εθνικές λεπτομέρειες κατά την προπαγάνδα. Αυτή είναι η υποχρεωτική απαίτηση του μαρξισμού.»

Κριτικά σημειώματα πάνω στο εθνικό ζήτημα, τόμ. 24ος, σελ. 120-121,129-130.

«Οι σοσιαλδημοκράτες ακολουθούσαν πάντα και ακο­λουθούσαν και τώρα την άποψη του διεθνισμού. Υπερασπί­ζοντας από τους τσιφλικάδες και από το αστυνομικό κρά­τος την ισοτιμία όλων των εθνοτήτων, δεν είμαστε υπέρ του “εθνικού πολιτισμού’’, αλλά υπέρ του διεθνικού πολιτισμού, ο οποίος από κάθε εθνικό πολιτισμό παίρνει μόνο ένα μέρος, συγκεκριμένα: μόνο το συνεπές – δημοκρατικό και το σο­σιαλιστικό περιεχόμενο κάθε εθνικού πολιτισμού.

Το σύνθημα της “εθνικής-πολιτιστικής αυτονομίας” εξα­πατά τους εργάτες με τη φενάκη της πολιτιστικής ενότητας των εθνών, ενώ στην πραγματικότητα σε κάθε έθνος κυ­ριαρχεί τώρα ο τσιφλικάδικος, ο αστικός ή μικροαστικός “πολιτισμός”.»

Σχέδιο πλατφόρμας για το IV Συνέδριο της σοσιαλδημοκρατίας της περιοχής Λετονίας, τόμ. 23ος, σελ. 209.

«Οι συνειδητοί εργάτες έχουν καταλάβει ότι το σύνθημα του “εθνικού πολιτισμού” είναι μια κληρικαλική ή αστική απάτη, αδιάφορο αν πρόκειται για το μεγαλορωσικό, τον ου­κρανικό, τον εβραϊκό, τον πολωνικό, το γεωργιανό ή οποιοδήποτε άλλο πολιτισμό. Πριν από 125 χρόνια, όταν ακόμη δεν υπήρχε η διάσπαση του έθνους σε αστική τάξη και προ­λεταριάτο, το σύνθημα του εθνικού πολιτισμού μπορούσε να είναι ενιαίο και ολοκληρωμένο σύνθημα πάλης ενάντια στη φεουδαρχία και τον κληρικαλισμό. Από τότε όμως η ταξική πάλη της αστικής τάξης με το προλεταριάτο άναψε παντού. Η διάσπαση του “ενιαίου” έθνους σε εκμεταλλευτές και υφι­στάμενους την εκμετάλλευση έγινε πια τετελεσμένο γεγο­νός.»

Πώς ο επίσκοπος Νίκων υπερασπίζει τους Ουκρανούς; τόμ. 24ος, σελ. 9.

«…Δύο ιστορικές τάσεις αναπτύσσονταν στη διάρκεια του μισού αιώνα, που κύλησε ύστερα από τις 19 του Φλεβά­ρη, κι ολοένα και πιο καθαρά, πιο χτυπητά και πιο αποφα­σιστικά ξεχώριζαν η μια από την άλλη. Αναπτύσσονταν οι δυνάμεις της φιλελευθερο-μοναρχικής αστικής τάξης, που κήρυσσε ότι πρέπει να αρκείται κανείς στην “πολιτιστική” δουλειά κι απέφευγε την επαναστατική παράνομη δουλειά. Αναπτύσσονταν οι δυνάμεις της δημοκρατίας και του σο­σιαλισμού, που στην αρχή αποτελούσαν ένα κράμα μέσα στην ουτοπιστική ιδεολογία και στη διανοουμενίστικη πάλη των ναροντοβόλτσι και των επαναστατών ναρόντνικων, και που από το 1890-1900 άρχισαν να χωρίζουν στο βαθμό που γινόταν το πέρασμα από την επαναστατική πάλη των τρο­μοκρατών και των μεμονωμένων προπαγανδιστών στην πά­λη των ίδιων των επαναστατικών τάξεων.»

Η «αγροτική μεταρρύθμιση» και η προλεταριακή – αγροτική επανάσταση, τόμ. 20ός, σελ. 176.


από τη συλλογή κειμένων του Β.Ι. Λένιν  »Για την πολιτιστική επανάσταση» εκδ. Σύγχρονη Εποχή σελ. 282-285

Advertisements