lenin 2

Τα τελευταία αυτά λόγια θα φανούν παραδοξολογία ή και ειρωνία σε βάρος των αναγνωστών. Τι μας λέτε! Θα καυγαδίσει ίσως κάποιος διανοούμενος φλογερός οπαδός της ελευθερίας. Τι μας λέτε! Θέλετε να υποτάξετε στη συλλογικότητα μια τόσο λεπτή, ατομική δουλειά σα τη φιλολογική δημιουργία! Θέλετε οι εργάτες να λύνουν με πλειοψηφία τα ζητήματα της επιστήμης, της φιλοσοφίας, της αισθητικής! Αρνιέστε την απόλυτη ελευθερία της απόλυτα ατομικής δημιουργίας στη σφαίρα των ιδεών!

Ησυχάστε, κύριοι! Πρώτο, πρόκειται για την κομματική φιλολογία και την υποταγή της στον κομματικό έλεγχο. Ο καθένας είναι ελεύθερος να γράφει και να λέει ό,τι του αρέσει, χωρίς τον παραμικρό περιορισμό. Αλλά και κάθε ελεύθερη ένωση (μαζί και το κόμμα) έχει επίσης την ελευθερία να διώξει τα μέλη, που χρησιμοποιούν τη φίρμα του κόμματος για να κηρύττουν αντικομματικές απόψεις. Η ελευθερία του λόγου και του τύπου πρέπει να είναι πλήρης. Αλλά και η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι πρέπει να είναι πλήρης. Είμαι υποχρεωμένος, ενονόματι της ελευθερίας του λόγου, να σου δώσω, πλήρες δικαίωμα να φωνάξεις, να λες ψέματα και να γράφεις ό,τι σου αρέσει αλλά και συ είσαι υποχρεωμένος ενονόματι της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι, να μου δώσεις το δικαίωμα να οργανώνομαι σε ένωση ή να διαλύω την ένωση με ανθρώπους που λένε τούτο και το άλλο. Το κόμμα είναι μια προαιρετική ένωση, που αναπόφευκτα θα διαλυόταν, στην αρχή ιδεολογικά και έπειτα και υλικά, αν δε ξεκαθάριζε τις γραμμές του από τα μέλη που κηρύττουν αντικομματικές απόψεις. Για τον καθορισμό των ορίων ανάμεσα στις κομματικές και αντικομματικές απόψεις υπάρχει το πρόγραμμα του κόμματος, υπάρχουν οι αποφάσεις τακτικής του κόμματος και το καταστατικό του, υπάρχεί τέλος όλη η πείρα της παγκόσμιας σοσιαλδημοκρατίας, των παγκόσμιων προαιρετικών ενώσεων του προλεταριάτου, που εντάσσει αδιάκοπα στα κόμματά του μεμονωμένα στοιχεία ή ρεύματα όχι ολότελα συνεπή, όχι ολότελα καθαρώς μαρξιστικά, όχι ολότελα σωστά, αλλά και κάνει συνεχώς περιοδικά «ξεκαθαρίσματα» του κόμματός του. Έτσι θα γίνει και σ’ εμάς, μέσα στο κόμμα, κύριοι οπαδοί της αστικής «ελευθερίας της κριτικής»: Τώρα το κόμμα μας γίνεται μονομιάς μαζικό, τώρα βρισκόμαστε σ’ ένα αλματικό πέρασμα στην ανοιχτή οργάνωση, τώρα θα μας έρθουν αναπόφευκτα πολλοί ασυνεπείς (από μαρξιστική άποψη) άνθρωποι, ίσως ακόμα και μερικοί χριστιανοί, ίσως ακόμα και μερικοί μυστικιστές. ’Εχουμε γερά στομάχια, είμαστε γρανιτένιοι μαρξιστές. Θα αφομοιώσουμε αυτούς τους ασυνεπείς ανθρώπους. Η ελευθερία της σκέψης και η ελευθερία της κριτικής μέσα στο κόμμα ποτέ δε θα μας αναγκάσουν να ξεχάσουμε την ελευθερία της συνένωσης των ανθρώπων σε ελεύθερες ενώσεις, που ονομάζονται κόμματα.

Δεύτερο, κύριοι αστοί ατομικιστές, πρέπει να σας πούμε πως οι λόγοι σας για απόλυτη ελευθερία είναι απλώς υποκρισία. Σε μια κοινωνία που στηρίζεται στην εξουσία του χρήματος, σε μια κοινωνία που οι μάζες των εργαζόμενων δυστυχούν ενώ μια χούφτα ζάπλουτων ζουν σαν κηφήνες, δε μπορεί να υπάρχει πραγματική και αληθινή «ελευθερία». Είστε ελεύθερος απέναντι στον αστό εκδότη σας, κύριε συγγραφέα; Απέναντι στο αστικό σας κοινό που σας ζητάει πορνογραφήματα σε πλαίσια 1)  και σε εικόνες, που ζητάει τη πορνεία με τη μορφή «συμπλήρωσης» της «ιερής» τέχνης της κοινής; Μα αυτή η απόλυτη ελευθερία είναι ή αστική ή αναρχική φράση, (γιατί, σα κοσμοθεωρία ο αναρχισμός είναι αστισμός γυρισμένος από την ανάποδη). Να ζης μέσα στην κοινωνία και να είσαι ελεύθερος απέναντι στην κοινωνία — δεν γίνεται. Η ελευθερία του αστού συγγραφέα, του καλλιτέχνη, της ηθοποιού, είναι εξάρτηση από το πορτοφόλι, από την εξαγορά, από τη συντήρηση, μόνο που η εξάρτηση αυτή είναι συγκαλυμμένη (ή σκεπάζεται υποκριτικά).

Και μεις οι σοσιαλιστές ξεσκεπάζουμε αυτή την υποκρισία, αποσπούμε τις ψεύτικες αυτές ταμπέλες, όχι για να αποκτήσουμε αταξική φιλολογία και τέχνη (αυτό θα είναι δυνατό μόνο στη σοσιαλιστική αταξική κοινωνία), αλλά για να αντιπαραθέσουμε στην υποκριτικά ελεύθερη μα στη πραγματικότητα συνδεδεμένη με την αστική τάξη φιλολογία την πραγματικά ελεύθερη και ανοιχτά συνδεμένη με το προλεταριάτο φιλολογία.

Και θα είναι ελεύθερη η φιλολογία αυτή, γιατί εκείνο που θα στρατολογεί στις γραμμές της ολοένα νέες δυνάμεις δεν θα είναι ούτε η ιδιοτέλεια ούτε ο καρριερισμός, αλλά οι ιδέες του σοσιαλισμού και η συμπάθεια προς τους εργαζόμενους. Η φιλολογία αυτή θα είναι ελεύθερη, γιατί δεν θα υπηρετεί μια παραχορτασμένη ηρωΐδα, ούτε τις «δέκα χιλιάδες της αφρόκρεμας», που πλήττουν και υποφέρουν από την παχυσαρκία, αλλά τα εκατομμύρια και τις δεκάδες εκατομμύρια των εργαζόμενων, που αποτελούν τον ανθό της χώρας, τη δύναμή της, το μέλλον της. Αυτή θα είναι η ελεύθερη φιλολογία, που θα γονιμοποιεί την τελευταία λέξη της επαναστατικής σκέψης της ανθρωπότητας μέ την πείρα και τη ζωντανή δουλειά του σοσιαλιστικού προλεταριάτου, που θα δημιουργεί μόνιμη αλληλεπίδραση ανάμεσα στην πείρα του παρελθόντος (τον επιστημονικό σοσιαλισμό που ολοκλήρωσε την ανάπτυξη του σοσιαλισμού από τις πρωτόγονες ουτοπιστικές μορφές του) και στην πείρα του παρόντος (τη σημερινή πάλη των συντρόφων εργατών).

Επί το έργον, λοιπόν σύντροφοι! Μπροστά μας στέκει το δύσκολο και καινούργιο, όμως μεγάλο κι ελπιδοφόρο καθήκον να οργανώοουμε μια πολύ πλατιά, πολύπλευρη, ποικιλόμορφη φιλολογική δουλειά, σε στενή και αδιάρρηκτη σύνδεση με το σοσιαλδημοκρατικό εργατικό κίνημα. Όλη η σοσιαλδημοκρατική φιλολογία πρέπει να γίνει κομματική. Όλες οι εφημερίδες, τα περιοδικά, τα εκδοτικά κτλ. πρέπει να καταπιαστούν αμέσως με τη δουλειά της αναδιοργάνωσης, με την προετοιμασία μιας τέτιας κατάστασης, ώστε αυτά να μπουν ολοκληρωτικά, κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο, σε τούτες ή σ’ εκείνες τις κομματικές οργανώσεις. Μόνο τότε η «σοσιαλδημοκρατική» φιλολογία θα γίνει πραγματικά κομματική, μόνο τότε θα μπορέσει να εκπληρώσει το καθήκον της, μόνο τότε θα κατορθώσει, και στα πλαίσια της αστικής κοινωνίας, ν’ αποσπαστεί από τη σκλαβιά της αστικής τάξης και να συγχωνευτεί με το κίνημα της πραγματικά πρωτοπόρας και ως το τέλος επαναστατικής τάξης.

«Nόβογια Ζιζν», αρ. φύλλου 12              «Άπαντα» τόμος X

13 του Νοέμβρη 1905                                           σ .44-49

Υπογραφή: Ν. Λένιν

1)  Στην εφημερίδα έγινε, όπως φαίνεται, τυπογραφικό λάθος* σύμφωνα με το νόημα θα έπρεπε να είναι «σε μυθιστορήματα». Στα ρωσικά η φράση «σε μυθιστορήματα» είναι: «β ρομάναχ» και η «σε πλαίσια» είναι «β ραμκάχ». Το τυπογραφικό λάθος έγινε μάλλον από την ομοιότητα των λέξεων (Συντ.).

Advertisements