ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟΝ ΜΠΙΛΛ-ΜΠΕΛΟΤΣΕΡΚΟΦΣΚΙ

σ. Μπιλλ-Μπελοτσερκόφσκι !

Σας γράφω με μεγάλη καθυστέρηση. Μα κάλλιο αργά, παρά ποτέ.

1) Θεωρώ όχι σωστή την ίδια την τοποθέτηση του ζητήματος για «δεξιούς» κι «αριστερούς» στη λογοτεχνία (συνεπώς και στο θέατρο). Σήμερα στη χώρα μας η έν­νοια του «δεξιού» ή του «αριστερού» είναι έννοια κομμα­τική, και μάλιστα εσωκομματική. «Δεξιοί» ή «αριστεροί» είναι οι άνθρωποι που παρεκκλίνουν προς τη μια ή την άλλη κατεύθυνση απ’ την καθαρά κομματική γραμμή. Γι’ αυτό θα ταν παράξενο αν κάναμε εφαρμογή αυτών των εννοιών σε έναν τέτοιο μη κομματικό κι ασύγκριτα πιο πλατύ τομέα, όπως είναι η λογοτεχνία, το θέατρο, κτλ. Οι έννοιες αυτές θα μπορούσαν ακόμα να έχουν εφαρμο­γή στον ένα ή στον άλλο κομματικό (κομμουνιστικό) κύ­κλο μέσα στη λογοτεχνία. Μέσα σ’ ένα τέτοιο κύκλο μπο­ρούν να υπάρχουν «δεξιοί» κι «αριστεροί». Το να τις εφαρ­μόζουμε όμως στη λογοτεχνία, στο σημερινό στάδιο ανάπτυξής της, όπου υπάρχουν κάθε λογής τάσεις, μέχρι και αντισοβιετικές και καθαρά αντεπαναστατικές, είναι σα ν’ αναποδογυρίζουμε όλες τις έννοιες. Στη λογοτεχνία το ποιο σωστό θα ταν να χρησιμοποιούμε έννοιες ταξικού χαρακτήρα, ή ακόμα τις έννοιες «σοβιετικό», «αντισοβιετικό», «επαναστατικό», «αντεπαναστατικό» κλπ.

2) Από τα παραπάνω βγαίνει το συμπέρασμα ότι το «γκολοβανοφισμό» δεν μπορώ να τον θεωρώ ούτε «δεξιό», ούτε «αριστερό» κίνδυνο—αυτός βρίσκεται έξω από τα πλαίσια των κομματικών ρευμάτων. Ο «γκολοβανοφισμός» είναι φαινόμενο αντισοβιετικού χαρακτήρα. Απ’ αυτό βέ­βαια δε βγαίνει ότι ο ίδιος ο Γκολοβάνοφ δεν μπορεί να διορθωθεί, ότι δεν μπορεί να απαλλαχθεί απ’ τα λάθη του, ότι πρέπει να τον καταδιώκουμε και να τον κυνηγούμε ακόμα και όταν είναι πρόθυμος ν’ αποκηρύξει τα λάθη του, ότι πρέπει έτσι να τον αναγκάσουμε να φύγει στο εξωτερικό.

Ή, για παράδειγμα, η «Φυγή» του Μπουλγκακόφ που κι αυτή επίσης δεν μπορούμε να τη θεωρήσουμε εκδή­λωση ούτε «αριστερού» ούτε «δεξιού» κινδύνου. Η «Φυ­γή» είναι εκδήλωση απόπειρας να προκληθεί η συμπόνια, αν όχι η συμπάθεια, για ορισμένα στρώματα των αντισοβιετικών εμιγκρέδων, και κατά συνέπεια προσπάθεια δι­καίωσης ή μισοδικαίωσης της υπόθεσης των λευκοφρου­ρών. Η «Φυγή», στη σημερινή μορφή της, αποτελεί αντισοβιετικό φαινόμενο.

Ωστόσο δε θα είχα τίποτε ενάντια στο ανέβασμα της «Φυγής», αν ο Μπουλγκακόφ στα οκτώ όνειρά του πρόσθετε ακόμα ένα—δυο όνειρα, οπού ν’ απεικόνιζε τα εσωτερικά κοινωνικά ελατήρια του εμφυλίου πολέμου στην ΕΣΣΔ, ώστε ο θεατής να μπορεί να καταλάβει, πως όλοι αυτοί οι «έντιμοι» με τον τρόπο τους Σεραφείμ και κάθε λογής έκτακτοι-υφηγητές δε βρέθηκαν πεταγμένοι έξω απ τη Ρωσία από καπρίτσιο των μπολσεβίκων, μα γιατί καθόντουσαν στο σβέρκο του λαού (παρά την «εντιμότητά» τους), ότι οι μπολσεβίκοι, διώχνοντας έξω άπ’ τη Ρω­σία αυτούς τους «έντιμους» οπαδούς της εκμετάλλευσης, εκτελούσαν τη θέληση των εργατών και των αγροτών και γι’ αυτό ενεργούσαν απόλυτα σωστά.

3) Γιατί στο θέατρο ανεβάζουν τόσο συχνά έργα του Μπουλγκακόφ; Γιατί, όπως φαίνεται, δεν υπάρχουν αρκετά έργα δικά μας, κατάλληλα γι’ ανέβασμα. Στην αναβροχιά καλές είναι ακόμα και «Οι μέρες των Τούρμπιν». Βέβαια, είναι πολύ εύκολο «να κάνουμε κριτική» και να απαιτούμε την απαγόρευση της μη προλεταριακής λογοτεχνίας. Όμως το ευκολότερο δεν πρέπει να το θεω­ρούμε και καλύτερο. Το ζήτημα δεν βρίσκεται στην απα­γόρευση, μα στην εξοστράκιση απ’ τη σκηνή, βήμα προς βήμα, της παλιάς και νέας μη προλεταριακής σαβούρας, με την άμιλλα, με τη δημιουργία πραγματικών θεα­τρικών έργων τέχνης σοβιετικού χαρακτήρα που θα έχουν ενδιαφέρον και θα μπορούν ν’ αντικαταστήσουν τη σαβούρα. Αλλά η άμιλλα είναι μεγάλη και σοβαρή υπόθεση, επειδή μόνο με την άμιλλα θα μπορέσουμε να δια­μορφώσουμε και να αποκρυσταλλώσουμε τη δική μας προ­λεταριακή λογοτεχνία.

Όσο για το ίδιο το έργο «Οι μέρες των Τούρμπιν» δεν είναι και τόσο άσχημο, γιατί πιο πολύ είναι το όφελος που δίνει παρά η ζημιά. Μη ξεχνάτε ότι η βασική εντύπωση που μένει στο θεατή απ’ το έργο αυτό είναι εντύπωση ευνοϊκή για τους μπολσεβίκους: «αν ακόμα και τέτοιοι άνθρωποι σαν τους Τούρμπιν αναγκάζονται να κα­ταθέσουν τα όπλα και να υποταχτούν στη θέληση του λαού, αναγνωρίζοντας ότι η υπόθεσή τους χάθηκε οριστι­κά, σημαίνει ότι οι μπολσεβίκοι είναι ακατανίκητοι, ότι μ’ αυτούς, με τους μπολσεβίκους, δεν μπορείς να τα βγά­λεις πέρα». «Οι μέρες των Τούρμπιν» είναι μια επίδειξη της πανκαταλύτρας δύναμης του μπολσεβικισμού.

Βέβαια, ο συγγραφέας είναι «αθώος» γι’ αυτή την επίδειξη. Μα τι μας νοιάζει γι’ αυτό;

4) Είναι σωστό ότι ο σ. Σβιντέρσκι κάνει συνέχεια τα πιο απίθανα λάθη και διαστρεβλώσεις. Είναι, όμως, επίσης σωστό ότι και η Επιτροπή Δραματολογίου δεν κά­νει λιγότερα λάθη στη δουλιά της, αν και προς άλλη κα­τεύθυνση. Θυμηθείτε το «Πορφυρένιο νησί», τη «Συνωμο­σία των ίσων» και την άλλη παρόμοια σαβούρα που δεν ξέρω γιατί την επιτρέπουν με τόση προθυμία να παίζεται στο Θέατρο Κάμερνι, που είναι αληθινά αστικό θέατρο.

5) Όσο για τις «φήμες» για «φιλελευθερισμό», κα­λύτερα ας μη μιλήσουμε γι’ αυτές, αφήστε ν’ ασχολούνται με τις «φήμες» οι πραγματευτούδες της Μόσχας.

I. Στάλιν

2 του Φλεβάρη 1929

Αναδημοσιεύεται για πρώτη φορά

πηγή 11 τόμος Απάντων Στάλιν

και άλλο ένα ενδιαφέρον ποστ http://leninreloaded.blogspot.gr/2013/09/blog-post_5.html

Advertisements