rus_lit_sr_07

Είναι χαρακτηριστικό το ότι ο »ρομαντισμός», όπως τον εκπροσωπούσε και ο Σταντάλ, δεν καθόριζε κάποια λογοτεχνική σχολή ή λογοτεχνικό ρεύμα. Γι’ αυτόν ο »ρομαντισμός» είναι μια γενική τάση της λογοτεχνίας που αντιτίθεται στον κλασσικισμό, μια τάση που τα διακριτικά της γνωρίσματα είναι:

1) Ο »σύγχρονος» χαρακτήρας της

2) Η πιστή αναπαράσταση των παθών (δηλαδή των συγκρούσεων του χαρακτήρα).

Στη »Ζωή του Ροσσίνι» υποστηρίζει: »…η τέχνη δε βλέπει τίποτε άλλο έξω από πάθη. Για να φτάσει κανείς την τελειότητα στην περιοχή της τέχνης, πρέπει πρώτα να έχει δοκιμάσει την τρομερή φωτιά των παθών». ‘Ολο το έργο του δείχνει ότι ο Σταντάλ δεν ενδιαφέρεται μονάχα για το πάθος του έρωτα, αλλά πιο πλατιά για τα κοινωνικά πάθη’ ακόμα περισσότερο, όλες οι ερωτικές συγκρούσεις στο Σταντάλ, είναι άλλο τόσο συγκρούσεις κοινωνικές. Στο »Ρακίνα και Σαίξπηρ» ο »ρομαντισμός» είναι η τέχνη της παρουσίασης στους λαούς των λογοτεχνικών έργων που, μέσα στη δεδομένη κατάσταση των συνηθειών και δοξασιών τους, μπορούν να τους δώσουν τη μεγαλύτερη απόλαυση. Ο »κλασσικισμός», αντίθετα, τους παρουσιάζει τη λογοτεχνία που έδινε την πιο μεγάλη δυνατή απόλαυση στους προπάππους τους.

Αυτή η προσφυγή του Σταντάλ στο »σύγχρονο» ήταν ταυτόχρονα ένα χτύπημα που δινόταν στον αντιδραστικό ρομαντισμό που κατέφευγε στο παρελθόν, που εξιδανίκευε το παρελθόν.

Ο Μπαλζάκ έλεγε για τον Σταντάλ:

»Εγώ κάνω μια τοιχογραφία, ενώ εσείς έχετε σμιλέψει ιταλικά αγάλματα». Αλλά στην πραγματικότητα αυτό που τους ένωνε και τους δύο, ήταν εκείνο που είχε εκφράσει έξοχα ο Ντιντερό: »Ο άνθρωπος είναι το μόνο σημείο απ’ όπου όλα πρέπει να ξεκινάν και όπου όλα πρέπει να γυρίζουν, αν θέλουμε να αρέσουμε, να προκαλούμε το ενδιαφέρον, να συγκινούμε, κι’ αν εκθέτουμε ακόμα τις πιο άγονες σκέωεις και τις πιο ασήμαντες λεπτομέρειες».

Σ’ αυτό βρίσκεται η δύναμη και των δύο’ μόνο που ο Μπαλζάκ ενδιαφερόταν περισσότερο για τα »περιστατικά» που διαμορφώνουν τον άνθρωπο, ενώ ο Σταντάλ για κείνο που είναι κατ’ εξοχήν η »διαλεκτική της ψυχής».

Ο αντιφατικός και ταυτόχρονα ακέραιος χαρακτήρας των ηρώων του Σταντάλ, εξηγείται από το γεγονός ότι ο Σταντάλ είχε διαμορφωθεί σε μια ηρωική εποχή, ενώ ήταν υποχρεωμένος να δημιουργεί στην εποχή που είχε θριαμβεύσει το χρήμα. Ο Φαβρίκιος, ο Ιουλιανός Σορέλ, ο Λουκιανός Λαιβάν, παρ’ όλη τους τη διαύγεια, είναι γεμάτη ζωή και πάθος κι’ έχουν μέσα τους ένα στοιχείο αυθεντικού ηρωισμού.

Ακριβώς γι’ αυτές τις πλευρές του έργου του, ο Σταντάλ άρεσε τόσο πολύ στον Τολστόϊ.

Μετ Τ. Πατρίκιος

πηγή Επιθεώρηση Τέχνης, τ. 34, σελ 305-306

 

Advertisements