Η λογοτεχνία και η τέχνη είναι, φυσικά, ένα μείζον και αναπόσπαστο κομμάτι της Σοβιετικής κουλτούρας. Έχουμε σημειώσει σημαντική πρόοδο στη Σοβιετική λογοτεχνία, στις γραφικές τέχνες, στο θέατρο και στον κινηματογράφο. Αυτό απεικονίζεται λαμπρά από το γεγονός ότι κάθε χρόνο σε πολλούς από τους ταλαντούχους μας συγγραφείς και καλλιτέχνες απονέμονται βραβεία Στάλιν. Αυτή η υψηλή διάκριση έχει απονεμηθεί στους 2,339 εργαζόμενους στη λογοτεχνία και στην τέχνη.

 
Θα ήταν λάθος ωστόσο, να επιτρέψουμε σε αυτά τα εντυπωσιακά επιτεύγματα να επισκιάσουν τα μεγάλα ελαττώματα στην ανάπτυξη της λογοτεχνίας και τη τέχνης μας. Το γεγονός του θέματος είναι ότι, παρά τα σημαντικά επιτεύγματα, το ιδεολογικό και καλλιτεχνικό επίπεδο πολλών έργων εξακολουθεί να μην είναι αρκετά υψηλό. Στην λογοτεχνία και στην τέχνη έχουμε ακόμα πολλές μέτριες και πληκτικές παραγωγές, κάποιες φορές απλά τυποποιημένες δουλειές που διαστρεβλώνουν την Σοβιετική πραγματικότητα. Η εξημμένη και πολυσχιδής ζωή της Σοβιετικής κοινωνίας απεικονίζεται υποτονικά και βαρετά στα έργα κάποιων από τους συγγραφείς και καλλιτέχνες μας. Υπάρχουν ακόμη ελαττώματα σε αυτή τη σημαντική και δημοφιλή μορφή τέχνης, τον κινηματογράφο. Οι εργαζόμενοι μας στον κινηματογράφο μπορούν να παράγουν ταινίες υψηλής εκπαιδευτικής αξίας, αλλά παρόλα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν πολύ λίγες τέτοιες ταινίες. Η κινηματογραφική βιομηχανία μας έχει κάθε δυνατότητα να παράγει πολλές καλές ταινίες διαφόρων τύπων, αλλά δεν κάνει επαρκή χρήση των δυνατοτήτων της.

 
Πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι τα ιδεολογικά και πολιτιστικά στάνταρντς του Σοβιετικού λαού έχουν αυξηθεί πάρα πολύ, το Κόμμα τον εκπαιδεύει ώστε να έχει ως κριτήριο τις καλύτερες παραγωγές της λογοτεχνίας και της τέχνης. Ο Σοβιετικός λαός αρνείται να δεχθεί το ψέμα, τη μετριότητα, την τέχνη που δεν έχει κανένα μήνυμα• οι απαιτήσεις που έχει από τους συγγραφείς και τους καλλιτέχνες μας είναι αυστηρές. Στα έργα τους οι συγγραφείς και οι καλλιτέχνες μας πρέπει να επικρίνουν δριμύτατα τα κακά, τις πληγές και τα ελαττώματα που υπάρχουν στην κοινωνία μας και, με θετικές καλλιτεχνικές εικόνες, να απεικονίζεται ένας νέος τύπος ανθρώπου σε όλο το μεγαλείο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας έτσι ώστε να εκπαιδεύσουμε τους χαρακτήρες των ανθρώπων της κοινωνίας μας σε συνήθειες και ήθη που είναι απαλλαγμένα από τα κακά και τα ελαττώματα που έχει δημιουργήσει ο καπιταλισμός. Ωστόσο το σοβιετικό μυθιστόρημα, το θέατρο και ο κινηματογράφος έχουν αποτύχει στο να εκμεταλευτούν μια μορφή τέχνης όπως η σάτιρα. Θα ήταν λάθος να πιστέψουμε ότι η σοβιετική μας πραγματικότητα δεν παρέχει υλικό για σάτιρα. Χρειαζόμαστε Σοβιετικούς “Γκόγκολς’’ και “Στσεντρίνς” που, με τη φλόγα της σάτιρας τους, θα εξάλειφαν οτιδήποτε ανεπιθύμητο, παρηκμασμένο και ετοιμοθάνατο, οτιδήποτε εμποδίζει την πρόοδο μας.

 
Η σοβιετική μας λογοτεχνία και τέχνη πρέπει να απεικονίζουν με τόλμη τις αντιφάσεις και τις συγκρούσεις στη ζωή• πρέπει να μάθουν να χρησιμοποιούν το όπλο της κριτικής σαν ένα αποτελεσματικό μέσο για εκπαίδευση. Η ζωτικότητα και η σπουδαιότητα της ρεαλιστικής τέχνης έγκειται στο ότι μπορεί, και πρέπει, να ανακαλύψει και να φωτίσει τις υψηλές πνευματικές ποιότητες και τις τυπικές θετικές ιδιότητες στους χαρακτήρες του συνηθισμένου άντρα και γυναίκας, και να δημιουργήσει ζωηρές καλλιτεχνικές εικόνες τους, εικόνες που θα είναι παραδείγματα για τους άλλους.

 
Οι καλλιτέχνες και οι συγγραφείς μας όταν δημιουργούν καλλιτεχνικές εικόνες πρέπει πάντα να έχουν στο μυαλό τους ότι το τυπικό δεν είναι μόνο αυτό που πιο συχνά συναντούν. Το τυπικό είναι εκείνο που εκφράζει με τη πιο μεγάλη πληρότητα και ζωντάνια την ουσία της δεδομένης κοινωνικής δύναμης. Κατά την Μαρξιστική-Λενινιστική αντίληψη του όρου, η έκφραση τυπικός δε σημαίνει ο στατιστικός μέσος όρος. Η τυπικότητα αντιστοιχεί στην ουσία του δεδομένου κοινωνικο-ιστορικού φαινομένου και δεν είναι απλώς αυτό που είναι ευρέως διαδεδομένο, που συναντάμε συχνά, το συνηθισμένο. Μία εικόνα εσκεμμένα μεγενθυμένη, που εκφράζεται με έξοχη βοήθεια, δεν αποκλείει την τυπικότητα, αλλά αποκαλύπτει τo τυπικό με μεγαλύτερη πληρότητα και έμφαση. Η τυπικότητα είναι η κύρια σφαίρα που εκδηλώνεται η κομματικότητα στη ρεαλιστική τέχνη. Το πρόβλημα της τυπικότητας είναι πάντα ένα πολιτικό πρόβλημα.

 
Το υψηλό και ευγενές καθήκον που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στην λογοτεχνία και στην τέχνη μπορεί να εκπληρωθεί επιτυχώς μόνο εάν διεξαχθεί ένας αποφασιστικός αγώνας ενάντια στην τυποποιημένη δουλειά, μόνο εάν το ψεύδος και η παρακμή εξαλειφθούν ανελέητα από τη λογοτεχνία και τη τέχνη. Μία τεράστια ευθύνη στον αγώνα να ορθωθεί το νέο και το υψηλό, και να εξαλειφθεί αυτό που είναι απαρχαιωμένο και ετοιμοθάνατο στην κοινωνική ζωή, στηρίζεται πάνω στους εργάτες μας της λογοτεχνίας και της τέχνης. Είναι καθήκον των συγγραφέων, των καλλιτεχνών, των συνθετών και των εργατών μας στον κινηματογράφο να κάνουν μια βαθύτερη μελέτη της ζωής της Σοβιετικής κοινωνίας, να δημιουργήσουν σημαντικά έργα τέχνης αντάξια των σπουδαίων ανθρώπων μας. (Χειροκροτήματα)

 
Σύντροφοι, πραγματοποιήσαμε μεγάλα επιτεύγματα στη βελτίωση της υλικής ευημερίας και στην ανύψωση των πολιτιστικών στάνταρντς του Σοβιετικού λαού. Αλλά δεν μπορούμε να μείνουμε ευχαριστημένοι μόνο μ’ αυτά που έχουμε επιτύχει. Η δουλειά είναι να εξασφαλίσουμε, στη βάση της ανάπτυξης ολόκληρης της εθνικής οικονομίας μας , μια περαιτέρω σταθερή βελτίωση στα υλικά και πολιτιστικά στάνταρντς του Σοβιετικού λαού. Το Κόμμα μας θα συνεχίσει να αφιερώνει σταθερή προσοχή στο να ικανοποιεί στον ανώτατο βαθμό τις συνεχώς αναπτυσσόμενες ανάγκες του Σοβιετικού λαού, την ευημερία του Σοβιετικού λαού, μια που η ευημερία του Σοβιετικού λαού είναι ο υπέρτατος νόμος για το Κόμμα μας. (Δυνατά και παρατεταμένα χειροκροτήματα)

 

 

p. 96-99 from the documents of the 19th Congress of CPSU

μτφ Arte Povera

μτφ-επιμέλεια Παναγιώτης Μανιάτης

Advertisements