του Αλεξάντρ Ντοβζένκο

Αυτή τη χρονιά έγραψα ένα έργο που αναφέρεται σε ένα κολχόζ. Επιπλέον, 24 χρόνια πριν, την παραμονή της κολεκτιβοποίησης, έγραψα ένα σενάριο και γύρισα μια ταινία που αναφερόταν στην κολλεκτιβοποίηση, με το όνομα «Γη». Αυτή ήταν απ’ ότι φαίνεται η τελευταία βωβή ταινία του κινηματογράφου μας. Τώρα μόλις πρότεινα στο Υπουργείο Πολιτισμού να γυρίσουμε μια τριλογία που να αναφέρεται στα κολχόζ. Ήθελα να γράψω τρία σενάρια και να γυρίσω τρεις ταινίες. Αλλά αυτές τις μέρες το να ολοκληρωθεί έστω και μία μεμονομένη ταινία, είναι ένα μικρό θαύμα ή ηρωικό κατόρθωμα, και ως εκ τούτου οι σύντροφοι εξέτασαν την πρόταση μου για τις τρεις ταινίες ως μια φαντασία, ή τουλάχιστον μια ευχή χωρίς δυνατότητα πραγματοποίησης.

 
Όμως, έχω ήδη γράψει το πρώτο μέρος της τριλογίας, ένα δράμα που ονομάζεται «Οι απόγονοι των Ζαποροζιανών Κοζάκων». Αυτό το έργο είναι αφιερωμένο σε ένα περίπλοκο θέμα το οποίο έχει αγνοηθεί από πολλούς συντρόφους και κινηματογραφιστές: το θέμα της εξολόθρευσης των κουλάκων ως τάξη και την αρχή της ίδρυσης των κολχόζ (στα 1930ς).

 
Ασχολούμενος με το θέμα, το δούλεψα για αρκετά χρόνια. Επομένως επιτρέψτε μου να μοιραστώ μερικές απ’ τις σκέψεις μου με τις δικές σας και οι οποίες πιθανότατα δεν συνδέονται με κάποια συγκεκριμένη λογοτεχνική δημιουργία που να δημοσιεύτηκε αυτή τη χρονιά, σκέψεις δηλαδή πιο γενικές.

 
Όπως το βλέπω εγώ, υπάρχει ένας ανοιχτός λογαριασμός ανάμεσα στους εργάτες των κολχόζ και τους συγγραφείς. Το πρόβλημα των ‘’εργατών των κολχόζ και των συγγραφέων’’ είναι τεράστιο. Ο «Εργάτης του κολχόζ» δεν είναι μια ιδιότητα η οποία αποδίδεται με διορισμό και ως εκ τούτου αυτός που την έχει μπορεί να απομακρυνθεί όποτε είναι δυσάρεστος ή ανεπιθύμητος’ είναι μια δραστηριότητα. Ο εργάτης στα κολχόζ είναι ένας ισόβιος προμηθευτής ψωμιού για το κράτος και το λαό. Ο ‘’συγγραφέας’’ επίσης δεν είναι ένα αξίωμα αλλά μια ισόβια θέση δημιουργίας πνευματικής τροφής για το λαό. Επομένως, είναι εύκολο και ενδιαφέρον για έναν εργάτη του κολχόζ να μιλήσει με έναν συγγραφέα και για έναν συγγραφέα να μιλήσει με τον εργάτη του κολχόζ. Και στις μέρες μας αυτή η συζήτηση, σύμφωνα με τη γνώμη μου, είναι μια απ’ τις πιο σημαντικές συζητήσεις που αφορούν την οικοδόμηση του κομμουνισμού.

 
Βέβαια είναι γεγονός ότι στα 1930 νέα καθήκοντα υψώθηκαν σε ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της ένδοξης Σοβιετικής Ένωσης. Ήταν σαν να έχουν φύγει οι οροφές απ’ τις καλύβες. Όλες οι ερωτήσεις της καθημερινής ζωής απαιτούσαν νέες λύσεις. Όλα είχαν αναμειχθεί και το κάθετι απαιτούσε ταυτόχρονα μια λύση. Δεν ήταν λοιπόν το πιο ευγενές καθήκον για έναν καλλιτέχνη να αποτυπώσει αυτή την κατάσταση;

 
Σε μένα τα πράγματα μοιάζουν να μην πηγαίνουν καλά στο μέτωπο των κολχόζ. Σήμερα οι εργάτες που απασχολούνται στα κολχόζ δεν είναι το 85% του πληθυσμού αλλά μόνο το 50%, ωστόσο αυτό το 50% κρατάει στα χέρια του την χειρωνακτική βάση της ζωής μας. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν να δούμε αυτό το σύνολο ως μέρος ενός συνολικού σχεδίου.

 
Ξεκινώντας, θέλω να πω ότι είμαστε πολύ μακριά απ’ το να έχουμε κατανοήσει απόλυτα τα κολχόζ και τους εργάτες τους. Ερωτήσεις αναφορικά με την παραγωγή και άλλα ζητήματα δεν έχουν ακόμα απαντηθεί, υπάρχουν τάσεις αδιαφορίας και πεσιμισμού. Αλλά που τα ξέρουμε εμείς αυτά; Η γνώση μας για τα κολχόζ προέρχεται από σύντομα ταξίδια που γίνονται για να βοηθήσουμε κατά τη διάρκεια της συγκομιδής ή από επισκέψεις στις ντάτσες μας. Και υπάρχει η συγκαταβατική στάση απέναντι στους ανθρώπους των κολχοζνικών χωριών, κρυμμένη πίσω από τις συζητήσεις για τον ισχυρισμό ότι ο κολχόζνικος εργάτης υποτίθεται ότι έχει δύο ψυχές, ότι ένας μικροαστός ιδιοκτήτης γης κρύβεται μέσα του και τα λοιπά.

 
Ίσως όλα αυτά να είναι αλήθεια. Αλλά για έναν καλλιτέχνη το να λέει ότι ο εργάτης στα κολχόζ έχει δύο ψυχές είναι σα να λέει ότι αυτός ο ίδιος ο καλλιτέχνης δεν έχει καμία. Το ανέφερα αυτό επειδή είμαστε μακριά απ’ τη ζωή των κολχόζ. Πολλοί από μας δεν έχουμε την κατάλληλη αντίληψη αυτής της σπουδαίας εργασίας των ανθρώπων που είναι μες στο ψωμί, το γάλα, τα αυγά, μέσα σε ό,τι παίρνουμε απ’ τα κολχόζ. Ως εκ τούτου παρουσιάζουμε φτωχά τη διαδικασία της κολχόζνικης εργασίας, την ιδιοσυγκρασία της, το νόημα της.

 
Το θέμα των κολχόζ είναι για μας ένα θέμα τεράστιας εργατικής αξίας, όσο τουλάχιστον το εξετάζουμε όχι μέσω της θεωρητικής μελέτης, ούτε μόνο μέσω της φαντασίας μας αλλά στην πράξη, στα χωράφια. Οραματίζομαι ένα τεράστιο κύμα των δυνάμεων του χωριού, τα πάθη της δύναμης που έχουμε μέσα μας, της αντοχής, της αφοσίωσης μας στο κράτος και με μια φλεγόμενη πίστη για κάθε τι το οποίο είναι το καλύτερο στον κόσμο. Στην πορεία των 25 χρόνων αυτό το κύμα, που αντίστοιχό του η ανθρωπότητα δεν έχει ξαναδεί, μεγάλωσε ο λαός μας γενικά και οι άνθρωποι των κολχόζ ειδικά. Ως εκ τούτου σε μένα προσωπικά φαίνεται ότι πρέπει να καταβάλλουμε τη μέγιστη προσπάθεια ώστε να μάθουμε για τη ζωή στα κολχόζ και να την περιγράψουμε για το μέλλον της ανθρωπότητας, για τους απογόνους μας, ώστε σε 50 χρόνια, αφού διαβάζουν οι άνθρωποι τις δουλειές μας, να σχολιάζουν: «Τι υπέροχοι άνθρωποι ζούσαν στα αρχικά στάδια του κομμμουνισμού»

 
Είναι ακριβώς αυτός ο τομέας που βλέπω το καθήκον μου προς τον εργάτη του κολχόζ, στον οποίο θα ήθελα να είμαι στην υπηρεσία. Θέλω να δει το πορτραίτο του ζωγραφισμένο σε όλα τα χρώματα και με με όλα τα είδη πινέλου. Θέλω να δει το μεγαλείο το οποίο συνεισφέρει στην ιστορία της ανθρωπότητας ακόμα και αν συχνά δεν έχει παρά μια φτωχική καλύβα και φτωχικά ρούχα, έναν ευτελή εξοπλισμό, στοιχεία τα οποία προσπερνάμε συχνά στην αναζήτηση μιας υψηλής αλήθειας.

 
Σε μένα φαίνεται, σύντροφοι, ότι, παρά τα κίνητρα μας, παίρνουμε υπερβολικά αυτήν την ‘’υψηλή αλήθεια’’, η οποία είναι κρύα και πολλές φορές καλυμμένη με μια λεπτή επίστρωση πραγματικότητας’ της επιτρέπουμε να εκτοπίζει την απλή, ρεαλιστική, βασισμένη στα γεγονότα αλήθεια. Ξεχνάμε το τεράστιο τίμημα αυτή της ‘’υψηλής αλήθειας’’ για την κυβέρνηση μας.

 
Εγώ, όπως και εσείς, ήμουν ιδιαίτερα χαρούμενος το Σεπτέμβρη αυτού του έτους να διαβάζω τις ιστορικές και πολύ ευχάριστες αποφάσεις της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος σχετικά με την ανάπτυξη της γεωργίας μας. Και νομίζω ότι ο καθένας από εμάς διαβάζοντας αυτές τις αποφάσεις ένιωσε τη μεγάλη σημασία που έχουν για το λαό μας.

 
Σε αυτή τη συνάντηση, οι σύντροφοι μίλησαν για την σκιτσογραφία. Καταλαβαίνω τις ενθερμες εκκλήσεις του συντρόφου Μιχάλεβις για καθαρά και καλής ποιότητας σκίτσα τα οποία καταδεικνύουν μια κατανόηση των γεγονότων που συζητήθηκαν. Και τα κοπλιμέντα του για την «Ξεχερσωμένη Γη» είναι επίσης κατανοητά. Αλλά σήμερα ερμηνεύουμε τα κοπλιμέντα του δημοσιογράφου Μιχάλεβιτς με δύο τρόπους. Απ’ τη μία πλευρά είναι μια υψηλή εκτίμηση της δουλειάς του Μιχαήλ Σόλοχωφ. Από την άλλη, είναι μια μομφή για το γεγονός ότι, πριν από την «Ξεχερσωμένη Γη» η λογοτεχνία μας δεν είχε να παρουσιάσει άλλες δουλειές ανώτερης ή ίσης αξίας που να παρουσιάζουν τη ζωή του λαού μας στα κολχόζ.

 
Οι λέξεις του Ζακρούτκιν καθαρά κρούουν τον κώδωνα όταν αντιμετώπισε τη μείωση του πληθυσμού στα πιο καθυστερημένα οικονομικά κολχόζ και τη διάλυση αυτών. Εμείς δεν έχουμε όμως αναλύσει τέτοια γεγονότα’ είναι τοποθετημένα έξω απ’ το πεδίο όρασης μας, ακόμα και αν αφορούν τη μοίρα εκατοντάδων, χιλιάδων αν όχι εκατομμυρίων ανθρώπων. Δεν έχουμε επαρκή αναγνώριση του κινδύνου που αποτελούν τέτοια φαινόμενα’ ή φοβόμασταν να τα περιγράψουμε επειδή κάτι τέτοιο θα προκαλούσε κακό. Σε καμία περίπτωση! Όλα είναι ζήτημα του πώς γράφεις, πώς αντιλαμβάνεσαι την αλήθεια της ζωής και πώς εξετάζεις τα αληθινά γεγονότα. Η αλήθεια πρέπει πάντα να είναι παρούσα σε μια καλλιτεχνική δουλειά και όταν υπάρχει, αυτή ακριβώς η δουλειά θα φέρει ευχαρίστηση όχι μόνο σε μας αλλά και σε όλο τον κόσμο.

 
Θα ήθελα ένας από εμάς να γράψει ένα όμορφο και πλούσιο βιβλίο για τους ανθρώπους και για την αγάπη να δουλεύεις τη γη. Είναι ανάγκη να απεικονίσουμε τη ζωή της εργασίας στα κολχόζ, των ανθρώπων της ανάμεσα στην ανατολή και τη δύση του ηλίου’ πρέπει να φτιάξουμε ένα καλλιτεχνικό έργο για τη γη, τους καρπούς και τον πλούτο της. Αυτό δεν είναι ένα αγροτικό ή κολχόζνικο ζήτημα, είναι ζήτημα της οικοδόμησης του κομμουνισμού. Είναι ένα ζήτημα σχετικά με την αρμονία μεταξύ των εργατών και των αγροτών. Πρέπει να φτιάξουμε ένα καλλιτεχνικό έργο που να περιγράφει την ιστορία αυτής της αρμονίας και να την παρουσιάζει μέσα στους στόχους μας.

 

πηγή sovlit.net

απόπειρες μτφ Φώντας από Θέατρο δρόμου successfulattempt.blogspot.gr

επιμέλεια Παναγιώτης Μανιάτης

 

Advertisements