του Σ. ΤΡΕΤΙΑΚΩΦ

Υπάρχουν δύο ΝΕΠ. Ο ένας ΝΕΠ είναι χοντρός και δίχως ντροπή, γεμάτος σημάδια από φιλήματα που τού’χουν αφήσει οι συγγραφείς χιουμοριστικών επιφυλλίδων των περιοδικών. Βλέπει κανείς τη μούρη του στις βιτρίνες των μαγαζιών για κοιλιόδουλους, μέσα στη λάμψη των κοσμηματοπωλείων, μέσα στις γούνες (…) και μέσα στο μετάξι, μέσα στα καφενεία και μέσα στα καζίνα. Βλέπει κανείς τον ταυρίσιο σβέρκο του μέσα στα μαλακά διαμερίσματα πού’χουν αγοραστεί με εκατομμύρια και που τους έχουν δώσει «ανθρώπινη όψη»: κουρτίνες, φίκοι, μικροί πορσελάνινοι ελέφαντες, συχνά μάλιστα πιάτα σοβιετικών βιοτεχνιών με το έμβλημα:
«Όποιος δεν δουλεύει, δεν τρώει»…
Βλέπει κανείς την καρδιά του στο χρηματιστήριο, στις κερδοσκοπίες και κομπίνες κάθε λογής, βλέπει τα πόδια του στο κάλπασμα των μεσιτών και κάτω απ’το «σκέπασμα ποδιών» εκείνης της άμαξας που ο Αυτομέδοντάς της ξέρει τόσο καλά να λέει, με μιαν υπερθετική φιλοφρονητικότητα: «BARINE».
Η ύπαρξή του είναι μια άσκηση ακροβασίας ανάμεσα στα τρισεκατομμύρια και το μαύρο μάτι του κανονιού μιας σοβιετικής καραμπίνας.
Ο πόλεμος ήταν γι’ αυτόν ένα σχολειό για την εκμάθηση της κερδοσκοπίας (πρώτης βαθμίδας), η επανάσταση ήταν η δεύτερη βαθμίδα• την ξεπεράσανε μόνο εκείνοι που έδειξαν ανώτερες ικανότητες προσαρμογής στις περιστάσεις.
Τα συνθήματα τα γράφει στα παλιά του τα παπούτσια. Είναι σαν ένας μοιρολάτρης και ένας σκεπτικός. Είναι ένας «GRUNDER»³, που γι’ αυτόν όλη η εποχή μας δεν είναι παρά ένα μεγάλο σύνθημα: «Πλουτήστε». Αυτού του είδους ο «ΝΕΡΜΑΝ»4 (έτσι λεγόντουσαν στον καιρό της νέας οικονομικής πολιτικής οι πιο σημαντικοί από τους επιχειρηματίες) είναι πολύ χαρακτηριστικός, αλλά στην αλήθεια, δεν είναι στη χυδαία ψυχή του που αποκρυσταλλώθηκε η ιδεολογία του ΝΕΠ Νο 1. Αυτός είναι έξω από κάθε ιδεολογία, είναι λιγότερο παραγωγός ιδεολογίας από αγοραστής ή ιδιοκτήτης ιδεολογιών, λιγότερο ένα όργανο γενίκευσης από το υλικό που πάνω του βασίζονται οι γενικεύσεις. Είναι το ιππικό του ΝΕΠ. Πίσω του έρχεται το πεζικό και το πυροβολικό.
Ναι και οι παλιοί ιδιοκτήτες και εισοδηματίες, αυτές οι ομάδες που η επανάσταση ταπείνωσε βαθιά, αυτοί οι φορείς των αστικών και φεουδαρχικών παραδόσεων• είναι πολύ αργοί στις αντιδράσεις τους, πολύ συνηθισμένοι να ζουν στην αδράνεια για προσαρμοστούν στις περιστάσεις και περιφρονούν χωρίς οίκτο τους βρωμο-νεόπλουτους, τους «ΝΕΠανθρώπους»• αλλ’αυτό φυσικά θεωρητικά, γιατί στην πράξη είναι μ’αυτά τα ανθρώπινα πλάσματα που ο ΝΕΠάνθρωπος μυείται στους καλούς τρόπους και είναι αυτός ο ίδιος ΝΕΠάνθρωπος που τους βοηθάει να μην ανεβαίνουν στην κρεμάλα του ξεπουλήματος, να μένουν αραγμένοι σαν αράχνες στις τρύπες τους περιμένοντας. Φουσκωμένοι με τελετουργική σημαντικότητα, το τέλος της «γιορτής των κόκκινων θαλαμηπολίσκων». Απ’ την άλλη μεριά, βλέπουμε να πλησιάζουν όλο και περισσότερο τον ΝΕΠάνθρωπο οι κοινωνικές τάξεις που είναι στην υπηρεσία του, κι ο σύμμαχός του ο πιο σταθερός συμβαίνει νά’ναι η ειδικευμένη διανόηση, παραγωγός των τεχνικών εφευρέσεων και ιδεολογικών αξιών.
Εδώ, θα συναντήσετε εκείνους που, με γκριμάτσα υποτίμησης και χολής στα χείλη, απαντούν στην ερώτηση: «Δεν είστε μαρξιστής;» με το «Δεν ενδιαφέρομαι για αντιεπιστημονικές θεωρίες»• εδώ θα βρείτε επίσης τους αντιπροσώπους του μετα-επαναστατικού σκεπτικισμού να κρύβουν την έλλειψη θέλησής τους με μοιρολατρικές φράσεις του είδους: «Έχουμε δει κι άλλα τέτοια, πάψτε να σκέπτεστε πως η Μόσχα είναι ο παλμός του κόσμου!! Μην ξεχνάτε πως δεν υπάρχει δυνατότητα να ξεφύγει κανείς απ’τον φυσικό οργανικό ρυθμό εξέλιξης της οικονομίας και των ηθών».
Πρόκειται για ομάδες σχετικά δραστήριες, ομάδες που χτίζουν μ’επιμέλεια, αν όχι στον οικονομικό τομέα, τουλάχιστον στον ιδεολογικό. Πίσω τους σέρνονται σαν άμορφα πακέτα, οι αδρανείς μάζες των μικροαστών των πόλεων (χειροτέχνες, υπάλληλοι κάθε είδους) και αγρότες που πολύ λίγο επιθυμούν τις ανανεώσεις.
Υπάρχει κι ένας ΝΕΠάνθρωπος Νο 2.
Η επανάσταση συνεχίζεται. Η πορεία προς τα μπρος των επαναστατικών δυνάμεων άλλαξε μορφή μέσα στη δραστηριότητα ανοικοδόμησης της ζωής. Το μέτωπο του εμφυλίου πολέμου, που δεν έσκαψε μονάχα χαρακώματα στους αγρούς μα που ακολούθησε κιόλας τα χαρακώματα με το αποκρυσταλλωμένο ταξικό μίσος και μανία, στη μέση του σπιτιού του καθενός, που έσκαψε μέσα στην ίδια τη σάρκα των οικογενειών, αυτό το μέτωπο αντικαταστάθηκε από ένα κίνημα προς τα μπρος πιο αργό, από την πάλη για την οικονομική και πολιτική διεύθυνση της χώρας.
Η πρώτη περίοδος της επανάστασης, περίοδος παθητική και που δρούσε κυρίως με εκτονώσεις της τεράστιας συγκεντρωμένης στοιχειακής ενέργειας, συνοδεύτηκε από μια περίοδο υπολογισμών, προπονητικών ασκήσεων, διαρκούς και ενεργητικής έντασης. Εγκαταλείποντας τα χαρακώματα και τις εξέδρες συγκεντρώσεων, η επανάσταση στράφηκε στα βιβλία λογαριασμών των επιχειρήσεων και των διευθυντών εργοστασίων, ρίχτηκε στις αίθουσες διδασκαλίας των εργατικών πανεπιστημίων και των τμημάτων εκπαίδευσης των εργοστασίων. Πρόκειται για τη «μάχη αντοχής» κι αυτός που θα νικήσει θά’ναι εκείνος που θά’χει τα πιο γερά νεύρα. Αντί για την εμπνευσμένη διαίσθηση, αυτό που νικάει τούτη τη στιγμή είναι ο ακριβής υπολογισμός της αντίστασης και της δομής των κοινωνικών υλικών. Χρειάζονται υπεράνθρωπες προσπάθειες για να μεταμορφωθεί το ξέσπασμα της οργής σε ήρεμη, σίγουρη θέληση νίκης, θρεμένη με ζήλο και εφευρετικότητα, θέληση δημιουργίας. Και σ’αυτό το πεδίο τα διαστήματα που προσφέρονται στις επιδράσεις είναι χωρίς όρια.
Ενάντια στις δηλητηριασμένες τοξίνες του ΝΕΠ, που κάμπτουν την ανθεκτικότητά μας, κλονίζουν τη βεβαιότητά μας, μάς μολύνουν με το σύνθημα της ανάπαυσης στ’ όνομα της προσωπικής επιτυχίας, πρέπει να ρίξουμε στη μάχη, όχι μόνο την παραλυτική αντιτοξίνη της αλληλεγγύης, της ορμής, της παραπανήσιας δουλειάς που θα επιτρέψει την αναπλήρωση των οικονομικών και ιδεολογικών ελλείψεων, αλλά και την πρόσκληση, την τάξη, το παράδειγμα που θα κάνουν να φιλιώσει η ψυχή των πλατειών μεσαίων στρωμάτων με το καινούριο πνεύμα.
Είναι απαραίτητο να μεταδώσουμε με τη σειρά στα μεσαία παθητικά στρώματα τη χαρά της βιομηχανοποίησης, της στο έπακρο οργανωμένης δουλειάς, της δυνατόν καλύτερης χρησιμοποίησης των ακόμα στοιχειακών δυνάμεων έτσι που νά’ναι έτοιμη για την εθελοντική γροθιά που θα επιτρέψει ν’αντέξουμε ως τις καινούριες εκρήξεις στο παγκόσμιο μέτωπο της επανάστασης.

1. ΝΕΠ= Νέα Οικονομική Πολιτική. Εδώ όμως η λέξη ΝΕΠ παίρνεται (και στο ρώσικο πρωτότυπο) σαν ν’ανήκει στο αρσενικό γένος. (Δηλ. όπου ΝΕΠ διάβαζε: ΝΕΠάνθρωπος, δηλ.: οπαδός της Νέας Οικονομικής Πολιτικής. Σημ. Μετ.)
2. Αριστερό Μέτωπο Τέχνης.
3. Όνομα του αμαξά του Αχιλλέα στον Όμηρο.
4. Επιχειρηματίας που κάνει εταιρείες με μετοχές, επιχειρήσεις, φίρμες κλπ. Με σκοπό την κερδοσκοπία και το κέρδος γενικά
(Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΛΕΦ – 1923. Η ελληνική μετάφραση έγινε από τη γαλλική μετάφραση της Francoise Esselier, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «V.H. 101», Νο 7-8, άνοιξη – καλοκαίρι 1972, σελ. 170-175 (Παραλήφθηκαν ελάχιστα κομμάτια, που κρίθηκαν από τη μεταφράστρια λιγότερα ενδιαφέροντα – και για λόγους διευκόλυνσης του αναγνώστη). Μετάφραση: Βάσιας Καρκαγιάννη-Καραμπελιά για το περιοδικό Φιλμ, 16, 1979)

 

Advertisements