ΤΟΥ ΜΠΟΡΙΣ ΡΟΥΡΙΚΩΦ

 
Παρ’ όλ’ αυτά μπορούμε ν’ αναφέρουμε πολυάριθμα βιβλία και άρθρα, που στο μεγαλύτερο μέρος τους είναι έργα «Εγκωμιαστικά» και που συγγραφείς τους συμφωνούν μεταξύ τους πολύ παράδοξα.

 
Σ΄αυτά τα βιβλία και τα άρθρα διάφοροι συγγραφείς επαινούνται με γενικότητες που μπορούν να ταιριάζουν σ’οποιονδήποτε συγγραφέα. Συνεπώς, έννοιες όπως ο λαϊκός χαρακτήρας, ο δημοκρατικός χαρακτήρας, ο ρεαλισμός, γίνονται θολές, χωρίς περιεχόμενο και κούφιες, για την αξιολόγηση των συγγραφέων. Ο φθηνός κοινωνιολογισμός δεν εξαφανίστηκε μαζί με το αγύριστο παρελθόν, αλλά δεν είναι ο ίδιος, όπως το 1930. Είναι ένα πολύ διαδεδομένο φαινόμενο, μασκαρεμένο συχνά, που προκαλεί όπως πρώτα, τεράστια ζημιά στην ανάπτυξη της καλλιτεχνικής μας κουλτούρας.

 
Ένα από τα πιο τρανταχτά παραδείγματα της κριτικής του «εκχυδαϊσμού» είναι το βιβλίο του Μ. Γκουστσίν για τον Τσέχωφ που εμφανίστηκε τελευταία στο Χαρκώβ. Τα σατιρικά διηγήματα κι οι μινιατούρες του νεαρού Τσέχωφ είναι για τον Μ. Γκουστσίν, «τρόπος έκφρασης όπως τα παράθυρα Roste».

 
Τα πρώτα διηγήματα του Τσέχωφ δεν ξεχωρίζονται από τα έργα του ώριμου Τσέχωφ και δεν διαφέρουν απ΄τα έργα του Στσεντρίν.

 

Στο διήγημα «Μια νύχτα βαρειά» ο συγγραφέας βρίσκει μια συγκεκριμένη αλληγορική ιδέα. Το διήγημα αρχίζει έτσι:
«Ούτε φεγγάρι ούτ’αστέρια… Ούτε σκιές ούτε ίχνος αχτίδας… Όλα είναι βουτηγμένα σε πηχτό, αδιαπέραστο σκοτάδι». Ύστερα γίνεται λόγος για μια λάσπη ανατριχιαστική.

 

Κι ο συγγραφέας της έρευνας βρίσκει στο διήγημα «το θέμα της απουσίας των δρόμων, το θέμα της γραμμής που ακολουθεί η αντίδραση στο πηχτό σκοτάδι». Όλο το έργο του Τσέχωφ ερμηνεύεται με μοναδική απλοϊκότητα. Το αδιέξοδο, είναι η απουσία της πολιτικής προοπτικής. Το σκοτάδι, είναι η άβυσσος της αντίδρασης κ.οκ. Ο μεγάλος ρεαλιστής συγγραφέας στερείται κι από ρεαλισμό και από ποίηση κι από χιούμορ και μεταμορφώνεται σ’ ένα μέτριο δημιουργό απλοϊκών αλληγοριών για τα πολιτικά θέματα.

 

Μια από τις πραγματοποιήσεις της λογοτεχνικής επιστήμης είναι η καλλιέργεια της κληρονομιάς των επαναστατών δημοκρατών κριτικών.

 

Το σύγγραμμα του Μ. Μορντοβτσένκο για την αισθητική και την κριτική του Μπιελίνσκι, οι μελέτες για τον Ντομπροχιούμπωφ του Β. Κρούγκωβ και του Β Ζντάνωφ, το βιβλίο του Β. Μπουρσώμ «τα προβλήματα του ρεαλισμού στην αισθητική των δημοκρατών επαναστατών» είναι σοβαρά επιστημονικά συγγράματα. Ένα τρίτομο έργο που ανήκει στη θαυυμάσια επιστημονική σειρά που τιτλοφορείται «Η λογοτεχνική κληρονομιά» περιέχει στοιχεία και υλικό αξίας, αφιερωμένα στον Μπιελίνσκι. Η πρώτη επιστημονική συλλογή των έργων του Τσερνιτσέφσκι τέλειωσε και τώρα εκδίδονται τα άπαντα του Μπιελίνσκι.

 

Στην ιστορία της ρωσικής κριτικής κατά τη διάρκεια πολλών δεκαετηρίδων συγκρούστηκαν και παλέψανε δύο παραδόσεις.

 

Απ’τη μια μεριά η τάση του Μπιελίνσκι, Τσερνιτσέφσκι, Ντομπρολιούμπρωφ που συνεχίστηκε απ΄την μαρξιστική κριτική. Κι απ’την άλλη, η κριτική των «εστέτ», η υποκειμενική, αντιδημοκρατική και αντικοινωνική, που συγκρατιέται στις θέσεις της «καθαρής τέχνης» (…), η κριτική που διαχωρίζει την τέχνη από τη ζωή, από την κοινωνική πάλη, από τις προοδευτικές ιδέες της εποχής (…).

 

 

Η ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ

(ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΟ Β΄ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΩΝ ΣΟΒΙΕΤΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ)

πηγή Επιθεώρηση Τέχνης, 6, 476-477

Advertisements