ΤΟΥ ΜΠΟΡΙΣ ΡΟΥΡΙΚΩΦ

Η κληρονομιά των κλασικών της ρωσικής κριτικής είναι ο ιδεολογικός μας θησαυρός, η εθνική μας περηφάνεια. Η ιστορία της σοβιετικής λογοτεχνίας μελετά, αναπτύσσει και πλουτίζει τις δοξασμένες παραδόσεις της.
Αξίζει ακόμα να δείξουμε αυτές τις πραγματοποιήσεις της ιστορίας της λογοτεχνίας που είναι κυρίως τα πολυάριθμα συγγράμματα για τους κυριότερους εκπρόσωπους των λογοτεχνών των αδελφών λαών.

 
Εκδόθηκε ο πρώτος τόμος της ιστορίας της ουκρανικής λογοτεχνίας και η Σκιαγραφία της σοβιετικής ουκρανικής λογοτεχνίας, όπως και η ιστορία της Λευκορωσικής λογοτεχνίας. Στη Μόσχα και στις ομόσπονδες Δημοκρατίες, κυκλοφορούν βιβλία για τους κλασικούς των λογοτεχνιών των λαών της Ε.Σ.Σ.Δ. Οι μονογραφίες του Ε. Μπερτέλς για τον Νιζαμί, του Ε. Μοζόλκωφ για τον Ιάνκα Κουπάλα, του Β. Γκολτσέφ για τον Ρουσταβέλι, τα βιβλία του Μ. Σαγκινιάν για τον Τσεβτσένκο, του Κ. Γκριγκοριάν για τον Τουμανιάν, μελέτες για τον Τσαφτσαβάτζε, Κεταγκούρωφ, Ραϊνίς και για άλλους συγγραφείς.

 
Η ιδεολογική πάλη στην ιστορία της λογοτεχνίας και στη λογοτεχνική κριτική των λαών της Ε.Σ.Σ.Δ. υπήρξε περίπλοκη και εντατική. Πάλεψαν ενάντια στις εκδηλώσεις του εθνικού μηδενισμού. Ορισμένοι κριτικοί απορρίπτανε τους θησαυρούς της τέχνης του παρελθόντος με το πρόσχημα πως δήθεν, είναι μια τέχνη ξένη, φεουδαρχική (…)
Φυσικά, τα κίνητρα μιας εποποιΐας φέρνουν τη σφραγίδα μιας δοσμένης εποχής κι ενός καθορισμένου τόπου κι αν κριθεί μια εποποιΐα του ΧΙΧ αιώνα σύμφωνα με τις θέσεις του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, θα βρούμε πολλά σοβαρά λάθη σ΄αυτή την κριτική. Όχι μόνο τον ΧΙΧ αιώνα, στην αρχή της εμφάνισης αυτής της εποποιΐας, αλλά πολύ πριν, την εποχή των εξεγέρσεων των χωρικών του Ραζίν και Πουγκατσέφ, οι λαϊκές μάζες τρέφανε ψευδαισθήσεις τσαρικές. Μας εμποδίζει όμως αυτό στο να εκτιμήσουμε το πνεύμα της πάλης που ενέπνευσε αυτά τα κινήματα;

 
Η θεωρία του μοναδικού ρεύματος επέδρασε αρνητικά στη μελέτη των λογοτεχνιών των αδελφών λαών. Αυτή η θεωρία γίνεται το όργανο του αντιδραστικού εθνικισμού της αστικής τάξης. Στη Γεωργία, στο Αζερμπαϊτζάν, στην Αρμενία, στις Δημοκρατίες της Βαλτικής και στην Κεντρική Ασία έγιναν πολλές προσπάθειες για να ξεσκεπαστούν και ν΄απομονωθούν οι ξεγελαστικές και καταστροφικές αντιλήψεις.

 
Η ιστορία μας της λογοτεχνίας χτύπησε δυνατά τις εθνικιστικές παντουρκικές, παναρμενικές και άλλες παρεκκλίσεις.
Πρέπει να πούμε ότι στην Αρμενία, στη Γεωργία και στις άλλες Δημοκρατίες, ορισμένα στοιχεία με το πρόσχημα της πάλης ενάντια στην αστική θεωρία του μοναδικού ρεύματος επιχειρήσανε να ξοφλήσουνε μ προκλητικό τρόπο μ’ όλη την αστική κουλτούρα και όλους τους θησαυρούς της τέχνης και της λογοτεχνίας. Μα αυτές οι μηδενιστικές θεωρίες ξεσκεπάστηκαν.

 
Η εμφάνιση πολυάριθμων μελετών για τους συγγραφείς των ξένων χωρών πρέπει να θεωρηθεί επιτυχία αξιόλογη. Είμαστε οι απογόνοι και οι κληρονόμοι των θησαυρών ολόκληρης της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Μελέτες για τους μεγάλους καλλιτέχνες του παρελθόντος, για τους καλλιτέχνες της εποχής μας, εκδόθηκαν στη χώρα μας. Αξίζει ν’αναφέρουμε, ανάμεσα στα συγγράμματα που εκδόθηκαν τα τελευταία χρόνια, τις εργασίες του Μ. Μοροζώφ για τον Σαίξπηρ, του Μ. Σαγκινιάν και του Ν. Βίλμοντ για τον Γκαίτε, του Α. Πουζικώφ και της Α. Ελιζάροβα για τον Μπαλζάκ, του Β. Πετρώφ για τον Άϊ Τσιν, του Β. Νικολάγιεφ για τον Ουγκώ και τον Μπαρμπύς, του Τ. Μοτυλέβα για την Άννα Σέγκερς, του Β. Νεούσρτεφ και του Α. Ντιμτσιτς για τον Νέζο κ.ά. η φιλοσοφική φρονιμάδα των προσώπων του Γκαίτε , η μεγαλοφυής τόλμη, οι ανάγλυφοι χαρακτήρες του Σαίξπηρ, η αμείλικτη αλήθεια των εικόνων της καθημερινής ζωής στον Μπαλζάκ και η λεπτή και μελαγχολική ειρωνεία του Χάϊνε, όλ’αυτά έγιναν κτήμα μας, θησαυρός μας.

 
Μιλώντας για τις αναντίρρητες επιτυχίες της λογοτεχνικής ιστορίας δεν κυριαρχούμαστε καθόλου από ψευδαισθήσεις. Καταλαβαίνουμε θαυμάσια πως υπάρχουν ακόμα πάρα πολλά προβλήματα επιστημονικά που δεν δουλεύτηκαν όσο θά’πρεπε, όπως για παράδειγμα, η καθιέρωση περιόδων στη λογοτεχνική ιστορία, το ζήτημα των εθνικών χαρακτηριστικών στη λογοτεχνία κ.λ.π.

 
Δεν μπορούμε να παρασιωπήσουμε το γεγονός πως το Ινστιτούτο της παγκόσμιας λογοτεχνίας της Ακαδημίας Επιστημών της Ε.Σ.Σ.Δ. δεν έδωσε μέχρι τώρα την Ιστορία της Σοβιετικής Λογοτεχνίας παρ’όλο που δουλεύει πάνω σ’αυτό το θέμα 20 χρόνια περίπου. Πρέπει να κατακρίνουμε τη επιθυμία πολλών ιστορικών της λογοτεχνίας ν’ αποφύγουν τη μελέτη πολύπλοκων φαινομένων όπως το έργο του Ντοστογιέφσκι και του Τιούτσεφ.

 

Η ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ

(ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΟ Β΄ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΩΝ ΣΟΒΙΕΤΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ)

πηγή Επιθεώρηση Τέχνης, 6, 477-478

Advertisements