ΤΟΥ ΜΠΟΡΙΣ ΡΟΥΡΙΚΩΦ

 

Η κριτική, μπορούμε να πούμε, ασχολείται με δυο κατευθύνσεις. Με τον συγγραφέα και τον αναγνώστη, με τον δημιουργό των βιβλίων και τον καταναλωτή του.

 
Ο κριτικός δεν είναι ο «αναγνώστης» ενός εκδοτικού οίκου, δεν είναι ο συντάκτης της έκδοσης που κάνει παρατηρήσεις για την καλυτέρευση του κειμένου. Εκφράζει τα συμφέροντα του αναγνώστη, είναι ο εκπρόσωπος της κοινής γνώμης, εκτιμά τα λογοτεχνικά έργα κάτω απ’την πλατιά σκοπιά του πολίτη. Η κριτική έχει για αποστολή να δημιουργήσει στην Ένωση των Συγγραφέων μια ατμόσφαιρα εξαιρετικά απαιτητική, χωρίς συμβιβασμούς, αδιάλλακτη απέναντι στις ανεπάρκειες.

 

Η κριτική και ο συγγραφέας

 

Η ψυχρή αδιαφορία και οι μικροπρεπείς καυγάδες, εμποδίζουνε τον συγγραφέα ν’ αναπτυχθεί. Αλλά εξίσου, και ο αχαλίνωτος ενθουσιασμός με τον έπαινο αποτελούνε φραγμό.

 
Όταν η κριτική δεν καθοδηγεί τον συγγραφέα με ευγενικές απαιτήσεις ή εκφράζει την εκτίμησή της σε τόνο πολύ ενθουσιαστικό, αυτό πια δεν λέγεται «ανεξαρτησία της κριτικής».
Είναι αδύνατο να μην παρατηρήσουμε πως σε μια ολόκληρη σειρά από μπροσούρες και άρθρα, που έχουν αξιοσημείωτες παρατηρήσεις, οι συγγραφείς τους στην αξιολόγηση του έργου διαφόρων λογοτεχνών δεν δείχνουν ανεξαρτησία γνώμης.

 

Μιλούν για αδυναμίες σαν να θέλουν να δικαιολογηθούν και για χαρίσματα με μεγαλοστομία. Μ’ αυτό τον τρόπο π.χ. έγραψε ο Τριπόλσκι για τον Κορνέϊτσουκ, ο Λ. Λαζάρες για τον Λ. Σιμόνωφ και ο Τ. Τρυφόνωφ για τον Ηλ. Έρεμπουργκ.

 
Στα 1886 δημοσιεύτηκε σ’ ένα χιουμοριστικό περιοδικό, στο «Oslaollai», ένα σημείωμα με τον τίτλο «Ιεραρχικός λογοτεχνικός πίνακας». Ο συγγραφέας του σημειώματος διηγιόταν τι θα γινότανε αν κατατάσσονταν οι ζωντανοί τότε ρώσοι συγγραφείς, ανάλογα με τις αρετές τους. Ο Λέων Τολστόϊ και ο Γκουτσάρωφ θα ήταν μυστικοί συμβουλάτορες, ο Σαλυκώφ Χτσέρντριν και ο Γκριγκόροσβιτς σύμβουλοι του κράτους, ο Μαϊκώφ, ο Γκαρτσίν , ο Γκλέμι Ουσπένσκι σύμβουλοι Σχολής, ο Κορολένκο και ο Γκορμπούνωφ αυλικοί σύμβουλοι, ο Άλμπωφ και ο Σπαζίνσκι τιτλούχοι σύμβουλοι, ο Απουχτίν γραμματέας Σχολής και ο Μίνσκι «επί του πρωτοκόλλου» Σχολής. Αυτά τα ειρωνκά σχόλια υπογραμμένα με το ψευδώνυμο «ο άσπλαχνος» ήταν του Α. Τσέχωφ. Ο Τσέχωφ περιγελούσε τους καταλόγους που καθιέρωναν την ιεραρχία στη λογοτεχνία και το σέβας στους τίτλους. Αλλά πρέπει ν’ αναγνωρίσουμε πως το χωρατό του «άσπλαχνου» θίγει και σήμερα την κριτική μας. Εκμεταλλεύονται την αναγνώριση της κοινής γνώμης, που κανονικά θάπρεπε να δυναμώσει τον αγώνα για το καλλιτεχνικό επάγγελμα, με την προοπτική να καθιερώσουν μια παράδοξη ιεραρχία και να καταστήσουν ορισμένα έργα απλησίαστα με την κριτική.

 

Η ΣΟΒΙΕΤΙΚΗ ΚΡΙΤΙΚΗ

(ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΤΟ Β΄ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΩΝ ΣΟΒΙΕΤΙΚΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ)

πηγή Επιθεώρηση Τέχνης, 6, 480-481

Advertisements