Ό,τι χαρακτηρίζει κυρίως τη φουτουριστική τέχνη από την παλιά, που φιλοδόξησε κ επέτυχε σε πολλά σημεία ν’ αντικαταστήσει, είναι ο ρυθμός. Ρυθμός πυρετώδης, γοργός, έξαλλος! Ταχύτης! είναι η λέξη που συναντάμε σ’ όλα τα φουτουριστικά μανιφέστα, από το πρώτο έως το τελευταίο. Διαρκής αναζήτηση του νέου και του καταπληκτικού. Το σήμερα υπάρχει για το φουτουρισμό ως παρεμπίπτουσα υπόθεση στην επιδίωξη του αύριον. Το μέλλον είναι το άγνωστο του οποίου τις πρώτες μορφές συλλαμβάνουμε στη διαίσθηση του τι μπορεί να μας δώσει η πυρετώδης ανάπτυξη του σημερινού προτύπου. Ο φουτουρισμός είναι, μας λένε, αυτοχαρακτηρισμός: Μελλοντισμός! Ό,τι δεν είναι μέλλον είναι παρελθόν. Πασσεϊσμός (παρελθοντισμός). Στο σήμερα αποφεύγει ο φουτουρισμός να ενδιατρίψει. Το σήμερα δεν πρέπει να λογαριάζεται, εξαφανίζεται μπρος στη νέα μορφή που πρέπει να πλάθουμε έστω και με τη φαντασία. Εννοείται πως κ εδώ υπάρχει υπουλότητα. Προσπαθεί να αποτρέψει την προσοχή από τους δεινούς όρους του σήμερα για να βαυκαλίσει τους ανθρώπους που καταπλήττει με την καταιγίδα των λόγων, με την υπόσχεση του αύριον. Όπως ακριβώς κάμνει και η χριστιανική θρησκεία που δήθεν αρνείται ο φουτουριστής Μαρινέττι. Το σήμερα ας το περάσουμε με δεινά και στερήσεις αναμένοντας το αύριον, τη Βασιλεία των Ουρανών. Βέβαια οι φουτουριστές αυτό δεν το λένε, αλλά κρύβουν τη βαθύτερη ουσία του κηρύγματος των φιλοσόφων – το «κίνημα» κατώρθωσε να έχει και τη φιλοσοφία του που βρήκε την ευκαιρία να εκδηλωθεί σε πολλές κριτικές πραγματείες δημοσιευμένες κυρίως σ’ εφημερίδες – με την κατάπληξη που προκαλούν οι τολμηρές σε έμπνευση και εκτέλεση ακροβασίες τους.

 
Αυτή όμως η δήθεν περιφρόνηση προς το σήμερα διαψεύδεται από τους ίδιους με τον ευγλωττότερο τρόπο. Το «ταυτόχρονο», το ιερώτερο ίσως μέτα την ταχύτητα σύνθημα του φουτουρισμού, είναι η αποθέωση της παρούσης στιγμής. Ο δυναμισμός της εποχής, που θέλουν, και σε πολλά σημεία πέτυχαν να τον αποδώσουν, είναι το αμείλικτο παρόν. Αλλά το παρόν το δέχονται σαν κάτι το στατικό χωρίς να αναγνωρίζουν και το αντιθετικό περιεχόμενό του. Αντέγραψαν τη μορφή του με όλες τις λεπτομέρειές του – παρά το μίσος του φουτουρισμού προς τη λεπτομέρεια – και αρνήθηκαν πεισματικά να επιτρέψουν την ανάλυση των συστατικών και αντιφατικών του δυνάμεων. Αυτό αν το έκαναν, δηλαδή την ανάλυση του παρόντος με την τόλμη στη μορφή, θα ήταν πραγματικά άξιοι μεγάλης ευγνωμοσύνης από μέρους μας οι φουτουριστές γιατί θα μας έδιναν au vif, καυτή, την πραγματική έννοια του παρόντος με όλη την κίνηση και όλο το δυναμισμό του. Μα οι φουτουριστές, όντας υπηρέτες του φασισμού, προτίμησαν να μας δώσουν τη σύνθεση και όχι την ανάλυση των δυνάμεων της εποχής. Γιατί στη σύνθεση η αντίφαση και η αιτιολογία της αντίφασης κρύβεται. Μας δίνουν τη στατικότητα –απαράδεκτη για μας- που πολεμάνε ωστόσο με τη μορφή, κατορθώνοντας να δώσουν στην έκφραση της στατικής μορφής της κοινωνίας τεχνητό δυναμισμό. Αυτό είναι στην ουσία το περίφημο «ταυτόχρονο» του φουτουρισμού.


Μα προτού πάμε στο ταυτόχρονο, ας αρχίσουμε από την Ταχύτητα που υπήρξε το κυριώτερο σύνθημα και η κυριώτερη αφετηρία όλων των φουτουριστικών θεωριών. Η ταχύτητα υπήρξε το πρώτο σύνθημα και αποτέλεσε τη σουρντίνα όλων των κατοπινών μανιφέστων:

 
«Ο άνθρωπος – λέει ο Μαρινέττι στο μανιφέστο του της 1ης του Οχτώβρη του 1922- άρχισε να περιφρονεί τον ισόχρονο και κανονικό ρυθμό του ανθρώπινου βήματος. Ο άνθρωπος ζήλεψε το ρυθμό των χειμάρρων και του καλπασμού. Ο άνθρωπος δάμασε τ’ άλογα, τα σκυλιά, τους ελέφαντες για να εκδηλώσει την κυριαρχία του, αυξάνοντας την ταχύτητά του. Ο άνθρωπος άρπαξε από το διάστημα τον ηλεκτρισμό και τα αέρια της καύσης για να μεταβάλει τους κινητήρες σε πιστούς συμμάχους του. Ο άνθρωπος υποχρέωσε τα νικημένα μέταλλα που του έγιναν υποταχτικά και λύγισαν με τη φωτιά, να συμμαχήσουν με τα αέρια της καύσης και τον ηλεκτρισμό. Έτσι σχημάτισε μια στρατιά δούλων του, εχθρών επικινδύνων αλλ’ επαρκώς δαμασμένων που τον μεταφέρουν γοργά στις καμπύλες της γης».

 

ΑΝΤΡΕΑ ΖΕΒΓΑ
ΣΤΟ ΦΩΣ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ

Ο ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΟΙ ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΤΕΣ
ΥΠΗΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΚΟΒΟΣΤΗ, 1933

Advertisements