Αλλά η μηχανική τέχνη και η θεοποίηση της μηχανής είναι κυρίως μεταπολεμικό φαινόμενο. Γιατί η μεταπολεμική εποχή χαρακτηρίζεται κυρίως από την κυριαρχία της μηχανής. Οι άνθρωποι-ρομπότ είναι το προσφατώτερο δείγμα της εκδήλωσης της προόδου αυτής και η μηχανοποίηση του παντός βαδίζει προς τη σφαίρα του αισθήματος με τάσεις κυριαρχίας. Ο φουτουρισμός επανέρχεται μετά το μικρό διάλειμμα του πολέμου στο ίδιο σύνθημα που προπαγανδίζει με μεγαλύτερη ακόμη ορμή:

 
«Ό,τι αποκαλούμε μηχανική τέχνη – γράφει ο Μαρινέττι στο νέο μανιφέστο του (Νοέμβρης 1926) – είναι η λατρεία της Μηχανής θεωρούμενης ως συμβόλου πηγής και καθοδηγητρίας του καλλιτεχνικού αισθήματος… Θα τραγουδήσουμε λοιπόν τα μεγάλα πλήθη, το νυχτερινό βούϊσμα των εργοστασίων, τα γεφύρια, τα βαπόρια, τις ατμομηχανές και τα αεροπλάνα».

 


Από το μανιφέστο αυτό καταλαβαίνει κανείς αμέσως ότι αν ο φουτουρισμός ένοιωσε και ανταποκρίθηκε στην προώθηση της μηχανής, δεν κατάλαβε όμως το βαθύτερο νόημα του λεγόμενου μηχανικού πολιτισμού. Περιωρίσθηκε πάλι στην εξωτερικότητα, στη μορφή, χωρίς να φτάσει στην ουσία. Η λατρεία του προς τη μηχανή είναι λατρεία ειδωλολατρική. Ο σκοπός του διαφεύγει ή τουλάχιστο ενσυνείδητα τον παρατρέχει για να εξυμνήσει τα συμπαρομαρτούντα. Βρισκόμαστε μπροστά στο ίδιο φαινόμενο, που μας παρουσίαζαν οι πρωτόγονοι άνθρωποι, που μη κατορθώνοντας να νοιώσουν τις μεγάλες φυσικές δυνάμεις τις θεοποιούσαν. Την ουσία του μηχανικού πολιτισμού, δηλαδή την επίδρασή του στις παραγωγικές σχέσεις, δεν κατώρθωσαν να μας δώσουν οι φουτουριστές παρ’ όλες τις καταπληκτικές ακροβασίες τους.

 
Σε μια διάλεξή του, στο εδώ Ιταλικό Ινστιτούτο, ο Μαρινέττι εξέθεσε με συντομία τις σύντομες αρχές που διέπουν κατά τους φουτουριστές ολόκληρο το κίνημά τους σ’ όλους τους τομείς. Οι αρχές αυτές εκφράζονται όπως συνήθως υπό τύπον αφορισμών και μονολεχτικά. Αξίζει τον κόπο να τους μεταφέρουμε κ εδώ:

 
«Ο φουτουρισμός είναι: Τέχνη – Ζωή εκρηκτική – Ιταλισμός σε παροξυσμό – Αντιμουσειακός – Αντιαισθητικός – Συγχρονολατρεία (ταυτόχρονο) – Θρησκεία του νεωτερισμού, της πρωτοτυπίας, της ταχύτητας – Ανισότητα – Διαίσθηση και ασυνείδητη δημιουργία – Γεωμετρική λαμπρότητα – Αισθητική της μηχανής – Ηρωϊσμός στην τέχνη και στη ζωή – Καταστροφή της σύνθεσης – Γεωμετρική και αριθμητική αισθητική – Ελεύθερα λόγια – Στερεοποίηση του εμπρεσσιονισμού – Ο θεατής στη μέση του πίνακος – Πλαστικός δυναμισμός – Αφηρημένη ζωγραφική των ήχων, των θορύβων, των αρωμάτων και των μυστηριωδών δυνάμεων – Ταυτόχρονο του χρόνου και της απόστασης, του μακράν και του πλησίον, του εξωτερικού και του εσωτερικού – Αγνή αρχιτεκτονική (σίδερο-τσιμέντο) – Νέες αισθήσεις – Ταυτόχρονη ζωή – Εναέριος όρχηση και εναέριο θέατρο – Τέχνη του θορύβου – Προστασία των μηχανών- Αεροζωγραφική – Αεροποίηση – Φουτουριστική ζωγραφική – Φουτουριστική κουζίνα!».

 
Από τον πακτωλόν αυτό των λέξεων δεν είμαστε υποχρεωμένοι να συγκρατήσουμε όλες τις φουτουριστικές ιδιοτροπίες. Τα κύρια συστατικά γνωρίσματα του φουτουρισμού, παρά τον κυκεώνα των ορισμών, διακρίνονται αρκετά καθαρά. Άλλωστε κι ο ίδιος ο Μαρινέττι, σε στιγμές νηφαλιότητας, μας μιλάει περισσότερο σαν άνθρωπος…

 
«θέλουμε να τραγουδήσουμε τον έρωτα του κινδύνου – μας λέει – τη συνήθεια στην έντονη δράση και στο ριψοκίνδυνο. Το θάρρος, η τόλμη, η ανταρσία είναι τα κυριώτερα στοιχεία της ποίησής μας. Η φιλολογία εξεθείαζε, ως σήμερα, τη στοχαστική ακινησία, την έκσταση και το ονειροπόλημα. Εμείς θέλουμε να εκθειάσουμε το επιθερικό κίνημα, τις πυρετώδεις αγρύπνιες, το βήμα του δρομέως, το θανάσιμο πήδημα, το ράπισμα και τη γροθιά. Εμείς διακηρύσσουμε ότι η λαμπρότητα του κόσμου πλουτίσθηκε με μια νέα ωραιότητα: την Ταχύτητα. Ένα αυτοκίνητο βρυχώμενο είναι ωραιότερο από τη Νίκη της Σαμοθράκης. Εμείς θέλουμε να υμνήσουμε τον άνθρωπο που κρατεί το βολάν του αυτοκινήτου. Δεν υπάρχει ωραιότητα παρά μόνο στην πάλη. Κανένα έργο δεν μπορεί να είναι αριστούργημα αν δεν έχει χαρακτήρα επιθετικό…»


Και σαν για να κάνουν πιο λιανά στους ανίδεους αναγνώστες τους τα διάφορα Ζωή – Κίνηση = Έκρηξη κλπ. οι φουτουριστές στο μανιφέστο τους που δημοσιεύθηκε στις 20 Φλεβάρη του 1909 στο «Φιγαρώ» του Κοτύ διακηρύττουνε τους πόθους των απανταχού φουτουριστών-υπηρετών του προπολεμικού ιμπεριαλισμού:

 
«Εμείς θέλουμε να δοξάσουμε τον πόλεμο, το μιλιταρισμό, τον πατριωτισμό, τις ωραίες ιδέες για τις οποίες πεθαίνει κανείς!…»
Φουτουριστική αποθέωση!…

 

 

ΑΝΤΡΕΑ ΖΕΒΓΑ
ΣΤΟ ΦΩΣ ΤΟΥ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ

Ο ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

ΟΙ ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΤΕΣ
ΥΠΗΡΕΤΕΣ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΓΚΟΒΟΣΤΗ, 1933

Advertisements