Ο Λένιν είναι αδιάλλαχτος απέναντι σ’ εκείνους που στα ζητήματα της λογοτεχνίας και της τέχνης υποχωρούσαν από τη γραμμή που βασιζόταν σε αρχές, γλιστρούσαν σε φιλελεύθερες θέσεις αναφορικά με τα ιδεολογικά λάθη.

 

Андрушкевич Владимир Ильич (Россия, 1923) «На стройке» 1955

Όλη η ιστορία της ανάπτυξης της σοβιετικής κοινωνίας αποδείχνει με τον πιο πειστικό τρόπο πως η καθοδήγηση από το κόμμα και από το κράτος, το ενδιαφέρον τους για την καλλιτεχνική δημιουργία και η φροντίδα για τους συγγραφείς, τους ζωγράφους, τους γλύπτες και τους συνθέτες εξασφάλισαν τις θαυμάσιες επιτυχίες της λογοτεχνίας και της τέχνης, την άνθιση του σοσιαλιστικού πολιτισμού όλων των λαών της ΕΣΣΔ. Στις αποφάσεις του κόμματος πάνω στα ιδεολογικά ζητήματα καθορίζονται τα σπουδαιότερα καθήκοντα και οι βασικές αρχές της πολιτικής του κόμματος στον τομέα της λογοτεχνίας και της τέχνης, που ισχύουν σήμερα. Μια από τις σπουδαιότερες αρχές είναι ο αδιάσπαστος δεσμός της σοβιετικής λογοτεχνίας και τέχνης με την πολιτική του Κομμουνιστικού κόμματος, που αποτελεί τη ζωντανή βάση του σοβιετικού συστήματος. Οι ζωγράφοι και οι συνθέτες έχουν μιλήσει στους λόγους τους που έβγαλαν στα πρόσφατα συνέδριά τους για τη μεγάλη θετική σημασία που έχουν οι αποφάσεις αυτές.

 
Δεν θα αρνηθούμε βέβαια ότι στα τελευταία χρόνια της ζωής του Ι. Β. Στάλιν, στις συνθήκες της προσωπολατρείας, έχουν διαπραχτεί λάθη. Θα αναφέρω ένα σχετικό παράδειγμα. Με μεγάλη δυσκολία κατόρθωσα να προστατέψω από εξευτελιστική κριτική έναν τόσο άξιο συγγραφέα όπως είναι ο Μαξίμ Ρίλσκη, για το ποίημά του «Μάνα», ένα ποίημα γεμάτο πατριωτικά αισθήματα.

 

Алатов Станислав Иосифович (Россия, 1930-1991) «Вечер в деревне» 1960-е

Σπουδαιότερος λόγος για τις αβάσιμες κατηγορίες και επιθέσεις εναντίον του Ρίλσκη στάθηκε το γεγονός ότι στο ποίημα αυτό που εξυμνεί τη Σοβιετική Ουκρανία δεν μνημονεύεται το όνομα του Στάλιν. Και ο συν. Καγκανόβιτς που λιβάνιζε τον Στάλιν κι έκανε το καθετί για να διογκώσει τη λατρεία της προσωπικότητας του Στάλιν, άρχισε να παρουσιάζει τον Μαξίμ Ρίλσκη ως ουκρανό αστό εθνικιστή. Ο Καγκανόβιτς εκμεταλλευόταν τις αδυναμίες του Στάλιν χωρίς να σκέφτεται τις βαριές συνέπειες για την ουκρανική, και όχι μόνο για την ουκρανική λογοτεχνία, που μπορούσαν να προκαλέσουν οι αβάσιμες αυτές κατηγορίες εναντίον του σεβαστού ουκρανού πατριώτη – συγγραφέα Μαξίμ Ρίλσκη. Πρέπει να πούμε πως αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει βαριές συνέπειες και όχι μόνο για τη λογοτεχνία.

 
Είναι αυτονόητο πως εμείς είμαστε αντίθετοι σε μια τέτοια αξιολόγηση των λογοτεχνικών έργων.

 

Некрасов Владимир Ильич (Россия, 1924 – 1998) «Мы за мир» 1950

Το κόμμα καταδίκασε κατηγορηματικά και διορθώνει με συνέπεια τα λάθη που διαπράχτηκαν στην περίοδο της προσωπολατρείας, σε όλους τους τομείς της ζωής, μαζί και στα ζητήματα της ιδεολογικής δουλειάς. Αλλά, από το άλλο μέρος αντιτάσσεται κατηγορηματικά σ’ αυτούς που προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τα λάθη αυτού του παρελθόντος για να ξεσπαθώσουν ενάντιον της καθοδήγησης της λογοτεχνίας και της τέχνης από το κόμμα και και από ιδεολογικής δουλειάς. Αλλά, από το άλλο μέρος αντιτάσσονται στην καθοδήγηση της λογοτεχνίας και της τέχνης μόνο όσοι δεν συμφωνούν με την πολιτική του κόμματος στον τομέα αυτόν. Ανάμεσα σ’ αυτούς, και το λέω με πικρία αυτό, βρέθηκαν και ορισμένοι συγγραφείς που είναι μέλη του κόμματος. Μερικοί από τους συντρόφους αυτούς δεν θέλουν να εναρμονίσουν τις πράξεις τους με τις απαιτήσεις της κομματικής πειθαρχίας που ορίζει το Καταστατικό του κόμματος, επιμένουν να ερμηνεύουν υποκειμενικά την κομματική πειθαρχία και τις υποχρεώσεις του μέλους του κόμματος, καλύπτοντας τη μη κομματική τους διαγωγή με φλυαρία για τάχα «δημιουργική στάση» απέναντι στην καθοδήγηση από το κόμμα. Οι πλαστές αυτές θέσεις των ξεκομμένων από την ομάδα μεμονωμένων ατόμων που χάνουν το «βήμα» την ώρα που συμβαδίζουν στην ίδια γραμμή με άλλους, δίκαια κατακρίθηκαν από πολλούς συγγραφείς, τόσο κομμουνιστές όσο και εξωκομματικούς, στην ολομέλεια της διοίκησης της Ένωσης των συγγραφέων, στη συγκέντρωση των συγγραφέων της Μόσχας, σε όλες τις οργανώσεις των συγγραφέων των ενωσιακών και των αυτόνομων δημοκρατιών, των περιφερειών και των περιοχών. Υποστηρίζω με ικανοποίηση τον εξωκομματικό συγγραφέα συν. Σόμπολεφ που μίλησε εδώ και που παίρνει μια συνεπή, αδιάλλαχτη θέση στην πάλη με τις νοσηρές διαθέσεις και τάσεις. Δεν το κρύβω πως εγώ, ως γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΣΕ, βρίσκω πως στα ζητήματα της κομματικότητας στη λογοτεχνία η θέση του εξωκομματικού συγγραφέα συν. Σόμπολεφ είναι πολύ πιο προσφιλής απ’ ό,τι είναι της συν. Αλιγκέρ – μέλους του κόμματος που παίρνει πλαστή θέση και η στάση της απέναντι στην κριτική των λαθών της δεν είναι σωστή.

 
Μερικοί που διαπνέονται από φιλελευθερισμό, μπορούν να με κατηγορήσουν ότι καλώ σε πάλη. Ναι, εμείς δεν κρύψαμε ποτέ πως καλούσαμε και καλούμε σε αδιάλλαχτη από άποψη αρχών ιδεολογική πάλη. Στο σύγχρονο κόσμο διεξάγεται σκληρή πάλη δύο ιδεολογιών – της σοσιαλιστικής και της αστικής, και στην πάλη αυτή δεν μπορούν να υπάρχουν ουδέτεροι.

 
Η λογοτεχνία και η τέχνη αναπτύσσονται σε συνθήκες ιδεολογικής πάλης εναντίον των επιρροών του ξένου προς εμάς αστικού πολιτισμού, εναντίον των ξεπεσμένων πια αντιλήψεων και απόψεων για την εδραίωση της δικής μας, της κομμουνιστικής μας ιδεολογίας.

 

Добруцкий Иосиф Васильевич (Украина, 1951) «Артек» 1970-е

Δεν θα είμασταν μαρξιστές – λενινιστές αν στεκόμασταν παράμερα, αν παρακολουθούσαμε αδιάφορα και παθητικά τις προσπάθειες για διοχέτευση στα γράμματα και στις τέχνες μας των αστικών ιδεών που είναι ξένες στο πνεύμα των σοβιετικών ανθρώπων. Πρέπει να βλέπουμε ψύχραιμα τα πράγματα, να μη ξεχνάμε πως οι εχθροί υπάρχουν και προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν το ιδεολογικό μέτωπο για να εξασθενίσουν τις δυνάμεις του σοσιαλισμού. Σε τέτοιες συνθήκες το ιδεολογικό μας όπλο πρέπει να βρίσκεται σε καλή κατάσταση και να λειτουργεί καλά. Το δίδαγμα από τα γεγονότα της Ουγγαρίας, όπου η αντεπανάσταση χρησιμοποίησε για τους βρώμικους σκοπούς της μερικούς συγγραφείς, μας υπενθυμίζει πού μπορεί να οδηγήσει η πολιτική ξεγνοιασιά, η έλλειψη αρχών και χαρακτήρα απέναντι στις μηχανορραφίες των δυνάμεων που είναι εχθρικές για το σοσιαλισμό. Ο καθένας οφείλει να έχει ξεκαθαρίσει ότι στις σημερινές συνθήκες που διεξάγεται οξύς αγώνας ανάμεσα στις δυνάμεις του σοσιαλισμού και στις δυνάμεις της ιμπεριαλιστικής αντίδρασης, πρέπει να βρισκόμαστε σε επιφυλακή.

Advertisements