Αποτέλεσμα εικόνας για decadence artΘα ήθελα να πω λίγα λόγια για το θεωρητικό και παράλληλα πρακτικό πρόβλημα που είναι συνδεδεμένο όχι μόνο με το πρόβλημα της παρακμασμένης λογοτεχνίας, αλλά γενικότερα και με το πρόβλημα της αστικής λογοτεχνίας, και ακόμη αν θέλετε με το πρόβλημα της συνύπαρξης και της πάλης των ιδεών. Πρόκειται για μια κατηγορία που είναι ενσωματωμένη στον τομέα της λογοτεχνικής κριτικής και που αφορά τη λεγόμενη αντικειμενική λειτουργία της λογοτεχνίας.

Περίπου πριν από ένα χρόνο άκουσα την άποψη πως η κατηγορία της αντικειμενικής λειτουργίας της λογοτεχνίας θα μπορούσε να εξαλειφθεί από την κριτική της λογοτεχνίας. Αυτό σημαίνει πως δεν θα πρέπει να κάνουμε διάκριση ανάμεσα στη βλαβερή και την προοδευτική λογοτεχνία. Πιστεύω πως εδώ υπάρχει κάποιος κίνδυνος που συνίσταται στο γεγονός ότι ενώ από τη μια μεριά για τον μελετημένο μαρξιστή δεν υπάρχει βλαβερή λογοτεχνία, από την άλλη έχουμε μια κοινωνία που αποτελείται και από ανθρώπους που δεν είναι μαρξιστές, ή και που δεν είναι τίποτα και που θα μπορούσαν να επηρεασθούν αρνητικά από την μη μαρξιστική λογοτεχνία. Και ίσως να χρειάζεται να προφυλάξουμε αυτό το τμήμα του πληθυσμού από τις επιδράσεις μιας βλαβερής λογοτεχνίας ή φιλοσοφίας. Δημιουργείται το πρόβλημα: στη σημερινή κατάσταση θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα είδος μαρξιστικής εκλεκτής διανόησης (ελίτ) που θα ήταν καλό να τα γνωρίζει όλα, ώστε να είναι και σε θέση να διεξάγει τον αποτελεσματικό ιδεολογικό αγώνα και να επικοινωνεί με τις ιδεολογίες και τη λογοτεχνία της αστικής Δύσης. Αυτό, όμως, δεν θα ισχύει για τους υπόλοιπους, γιατί αυτοί δεν θα έχουν φτάσει σ’ αυτό το μαρξιστικό επίπεδο συνείδησης και γνώσης. Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για ένα πρόβλημα πολύ σοβαρό για τη μαρξιστική κριτική –δηλαδή για την ακριβή και αντικειμενική μαρξιστική ανακάλυψη- γιατί η αντικειμενική ερμηνεία δεν βρίσκεται σε αντίθεση με την μαρξιστική αντίληψη –σε κάθε λογοτεχνία και φιλοσοφία, αστική, μη μαρξιστική και αντιμαρξιστική, των στοιχείων εκείνων της αντικειμενικής πραγματικότητας που θα είναι προσιτά και σε ανθρώπους που δεν έχουν φτάσει σε υψηλό επίπεδο μαρξιστικής σκέψης. Με τον τρόπο αυτό θα σωθούν τα καλλιτεχνικά και φιλοσοφικά εκείνα έργα που έχουν εποικοδομητικά στοιχεία και που μπορούν να είναι χρήσιμα όχι μόνο στην ελίτ, αλλά και στις πλατιές μάζες. Αν το κάνουμε αυτό, θα ξεχωρίσουμε την μαρξιστική μας ελίτ, που έχει το δικαίωμα να γνωρίζει τα πάντα, από τα υπόλοιπα στρώματα του λαού που δεν έφθασαν ακόμα σε αυτό το επίπεδο συνειδητοποίησης. Θα μπορέσουμε, όμως, έτσι να διαδώσουμε τα αποκαλυπτικά στοιχεία που αντανακλούν την αντικειμενική πραγματικότητα μέσω των εκδόσεών μας. Έτσι θα μπορέσουμε να διαδώσουμε ένα μέρος των δυτικών βιβλίων που θα εκδίδουμε και να γνωρίσουμε στο κοινό τους συγγραφείς αυτών των βιβλίων που δεν είναι μαρξιστές ή ακόμη είναι αντιμαρξιστές. Έτσι θα διαφυλάξουμε τα πολύ υγιή και σωστά στοιχεία που κρύβονται μέσα σ’ αυτή τη λογοτεχνία. Θα έλεγα πως αυτή η ερμηνευτική δραστηριότητα θα μπορούσε να παραλληλιστεί με τον Μαρξ όταν έλεγε ότι αφαιρώντας την ιδιοκτησία από τους καπιταλιστές, ελευθερώνουμε και αυτούς τους ίδιους. Αυτό σημαίνει πως δεν ελευθερώνονται μόνο από τα πλούτη τους, αλλά και από τις συνθήκες που τους κάνουν να είναι βλαβεροί στην κοινωνία. Νομίζω πως μ’ αυτό τον τρόπο θα πρέπει να ενεργήσουμε και στη λογοτεχνία και στη φιλοσοφία. Εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο καθήκον της φιλοσοφίας και της μαρξιστικής κριτικής στη λογοτεχνία.