Ο Μπογκντάνοφ μπορεί να καταριέται όσο θέλει τους υλιστές «για διαστρέβλωση των σκέψεών του», όμως καμιά κατάρα δεν θ’ αλλάξει το απλό και ξεκάθαρο γεγονός. Η διόρθωση στον Μαρξ και η ανάπτυξη του Μαρξ που γίνεται από τον «εμπειριομονιστή» Μπογκντάνοφ στο πνεύμα τάχα του Μαρξ δεν διαφέρει σε τίποτε το ουσιαστικό από την ανασκευή του Μαρξ που κάνει ο ιδεαλιστής και γνωσιολογικός σολιψιστής Σούμπερτ-Ζόλντερν. Ο Μπογκντάνοφ διαβεβαιώνει ότι δεν είναι ιδεαλιστής. Ο Σούμπερτ-Ζόλντερν διαβεβαιώνει ότι είναι ρεαλιστής (ο Μπαζάροφ μάλλον το πίστεψε). Στην εποχή μας, ο φιλόσοφος δεν μπορεί να μην ανακηρύσσει τον εαυτό του «ρεαλιστή» και «αντίπαλο του ιδεαλισμού». Είναι καιρός πια να το καταλάβετε αυτό, κύριοι μαχιστές!

Και οι ενυπαρξιστές, και οι εμπειριοκριτικοί, και ο εμπειριομονιστής λογομαχούν για τα επιμέρους, για λεπτομέρειες, για τη διατύπωση του ιδεαλισμού, ενώ εμείς απορρίπτουμε ευθύς εξαρχής, όλες τις βάσεις της φιλοσοφίας τους, που είναι κοινές για ολόκληρη την τριάδα. Ας κηρύσσει ο Μπογκντάνοφ με την καλύτερη σημασία και με τις καλύτερες προθέσεις την «ταυτότητα» κοινωνικού Είναι και κοινωνικής συνείδησης, υιοθετώντας όλα τα συμπεράσματα του Μαρξ· εμείς θα πούμε: Μπογκντάνοφ μείον «εμπειριομονισμός» (ή σωστότερα μείον μαχισμός) ίσον μαρξιστής. Γιατί, αυτή η θεωρία της ταυτότητας κοινωνικού Είναι και κοινωνικής συνείδησης είναι ένας καθαρός παραλογισμός, είναι μια απόλυτα αντιδραστική θεωρία. Και αν ορισμένα πρόσωπα τη συμβιβάζουν με το μαρξισμό, με μια μαρξιστική θέση, πρέπει να παραδεχτούμε πως οι άνθρωποι αυτοί είναι καλύτεροι από τις θεωρίες τους, όχι όμως και να δικαιολογήσουμε τις κραυγαλέες θεωρητκές διαστρεβλώσεις του μαρξισμού.

Ο Μπογκντάνοφ συμβιβάζει τη θεωρία του με τα συμπεράσματα του Μαρξ, θυσιάζοντας στα συμπεράσματα αυτά την πιο στοιχειώδη συνέπεια. Κάθε ξεχωριστός παραγωγός στην παγκόσμια οικονομία έχει συνείδηση του γεγονότος ότι εισάγει μιαν ορισμένη αλλαγή στην τεχνική της παραγωγής, κάθε νοικοκύρης έχει συνείδηση του γεγονότος ότι ανταλλάσσει ορισμένα προϊόντα με άλλα· αυτοί, όμως, οι παραγωγοί κι αυτοί οι νοικοκυραίοι δεν καταλαβαίνουν ότι αλλάζουν έτσι το κοινωνικό Είναι. Ούτε 70 Μαρξ δεν θα μπορούσαν να συλλάβουν το σύνολο όλων αυτών των αλλαγών με όλα τα παρακλάδια τους στην παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία. Το σπουδαιότερο είναι ότι ανακαλύφθηκαν οι νόμοι αυτών των αλλαγών, καταδείχθηκε στις κύριες και βασικές γραμμές η αντικειμενική λογική αυτών των αλλαγών και της ιστορικής τους εξέλιξη, αντικειμενική όχι με την έννοια ότι μια κοινωνία συνειδητών όντων, των ανθρώπων, μπορούσε να υπάρχει και να αναπτύσσεται ανεξάρτητα από την ύπαρξη των συνειδητών όντων (η «θεωρία» του Μπογκντάνοφ δεν κάνει τίποτε άλλο από το να υπογραμμίζει τέτοιες ανοησίες), αλλά με την έννοια ότι το κοινωνικό Είναι είναι ανεξάρτητο από την κοινωνική συνείδηση των ανθρώπων.

Από το γεγονός ότι ζείτε και ασκείτε νοικοκυριό, από το γεγονός ότι γεννάτε παιδιά, παράγετε προϊόντα και τα ανταλλάσσετε, διαμορφώνεται μια ορισμένη αντικειμενικά αναγκαία αλυσίδα γεγονότων, αλυσίδα εξέλιξης, ανεξάρτητη από την κοινωνική σας συνείδηση, που δεν τη συλλαβαίνει ποτέ στην πληρότητά της η συνείδηση. Το ύψιστο καθήκον της ανθρωπότητας είναι να συλλάβει αυτή την αντικειμενική λογική της οικονομικής εξέλιξης (εξέλιξης του κοινωνικού Είναι) στα γενικά και κύρια χαρακτηριστικά της για να προσαρμόσει σ’ αυτήν όσο το δυνατόν πιο ακριβολογημένα, πιο ξεκάθαρα και πιο κριτικά την κοινωνική της συνείδηση και τη συνείδηση των πρωτοπόρων τάξεων όλων των καπιταλιστικών χωρών.

Όλα αυτά τα παραδέχεται ο Μπογκντάνοφ. Ώστε; Ώστε στην πράξη πετάει σαν κάτι το άχρηστο τη θεωρία του της «ταυτότητας κοινωνικού Είναι και κοινωνικής συνείδησης» και η θεωρία του αυτή παραμένει μια κούφια σχολαστική απόφυση, το ίδιο κούφια, νεκρή και άχρηστη όπως και η «θεωρία της καθολικής υποκατάστασης», ή η διδασκαλία για τα «στοιχεία», την «ενδοβολία» και όλη η υπόλοιπη μαχιστική ασυναρτησία. Μα «ο νεκρός αδράχνει το ζωντανό», η νεκρή σχολαστική απόφυση, ενάντια στη θέληση και ανεξάρτητα από τη συνείδηση του Μπογκντάνοφ, μετατρέπει τη φιλοσοφία του σε όργανο εξυπηρέτησης των διαφόρων Σούμπερτ-Ζόλντερν και των άλλων αντιδραστικών, που διαδίδουν σε χίλιους δυο τόνους από εκατοντάδες καθηγητικές έδρες αυτό ακριβώς το νεκρό στοιχείο στη θέση του ζωντανού, ενάντια στο ζωντανό, με σκοπό να πνίξουν το ζωντανό. Ο Μπογκντάνοφ προσωπικά είναι άσπονδος εχθρός κάθε αντίδρασης και ιδιαίτερα της αστικής αντίδρασης. Η «υποκατάσταση» του Μπογκντάνοφ και η θεωρία του της «ταυτότητας κοινωνικού Είναι και κοινωνικής συνείδησης» εξυπηρετούν αυτή την αντίδραση. Είναι θλιβερό γεγονός, πάντως, όμως, είναι γεγονός.