Category: Uncategorized


Αποτέλεσμα εικόνας για decadence paintingΘα πω μόνο δυο λόγια: επιμένω στην άποψη πως ο όρος παρακμή δεν χρειάζεται και ότι θα ήταν προτιμότερος άλλος όρος όπως πεσσιμισμός, απομάκρυνση από τον άνθρωπο κλπ. Συμφωνώ, όμως, γενικά με όσα είπαν ο κ. Φίσερ και ο κ. Γκολντστύκερ, γιατί μας έδειξαν τον όρο παρακμή τελείως απομονωμένο, όχι σε συσχετισμό με το κοινωνικό σύνολο. Μας έδειξαν τον όρο αυτό με τον οποίο καθορίζονται ομάδες ή μεμονωμένα άτομα και που γεννιούνται από ορισμένες συνθήκες από τις οποίες περνά η κοινωνία. Ακόμη και οι δυο απέδειξαν ότι η παρακμή μπορεί να αντιμετωπισθεί μόνο κριτικά. Αυτό σημαίνει πως το ίδιο άτομο –αν θέλουμε λ.χ. να αποκαλέσουμε τον Μπωντλαίρ παρακμασμένο- είναι προάγγελος του μέλλοντος, γιατί όλη η μετέπειτα ποίηση στηρίζεται σ’ αυτόν.

Γίρζι Χάγιεκ

Η συζήτησή μας δεν πρόκειται να κλείσει τούτη τη στιγμή με τη δικαίωση της μιας ή της άλλης άποψης. Η μεγαλύτερη προσφορά της βρίσκεται στο γεγονός του τρόπου με τον οποίο μπαίνουν τα προβλήματα και όχι στην καθοριστική απάντηση στην οποία δεν θα είχε κανείς τι να προσθέσει. Είναι η αρχή μιας συζήτησης που με πειστικά, με ακράδαντα επιχειρήματα, θα συνεχιστεί στην Πράγα, στο Παρίσι ή στη Μόσχα. Αν διαφώνησαν οι φίλοι που πήραν μέρος στη συζήτηση, πάνω στην αντίληψη της έννοιας παρακμή, αυτό είναι μια καλή προϋπόθεση για τη δημιουργική συνέχιση της συζήτησης. Αποφασιστική σημασία έχει ότι σε κάθε συνέχεια της συζήτησης θα βρισκόμαστε με την πεποίθηση που μας έδωσε η σημερινή: με την πεποίθηση στην αλληλεγγύη των συναγωνιστών. Είμαι ευτυχής γιατί ο Ζαν Πωλ Σαρτρ εξέφρασε αυτή την πεποίθηση στο όνομα όλων μας.

Ζαν Πωλ Σαρτρ

Ο ρόλος μου δεν είναι να κλείσω τη συζήτηση, παίρνω όμως τον λόγο για να σας ευχαριστήσω. Ακόμη με ευχαρίστηση θα σας έλεγα ένα πράγμα που δεν είναι συνηθισμένη φιλοφρόνηση, αλλά που για μένα έχει τεράστια σημασία. Πρώτη φορά μπόρεσα να έχω σε ανατολική χώρα με ανατολικούς φίλους, με σοσιαλιστές, με μέλη του κόμματος, μια τόσο εποικοδομητική συζήτηση. Μια συζήτηση όπου οι απόψεις είναι τόσο συγγενικές, έστω κι αν υπάρχουν ορισμένες διαφωνίες. Πρώτη φορά βλέπω να υπάρχει θέληση να αναζωογονηθεί ο μαρξισμός και να αποκτήσει και πάλι τη θεωρητική του δύναμη, παραμένοντας παράλληλα σταθερός στις βασικές μαρξιστικές θέσεις του. Αυτό και με εξέπληξε και μου έδωσε ελπίδες γιατί δεν υπάρχει, κατά τη γνώμη μου, άλλος δρόμος από τη συζήτηση. Πιστεύω ότι η αναμέτρηση με τη Δύση δεν μπορεί να καταστρέψει τίποτα. Οι αρχές παραμένουν σε μας το ίδιο ατράνταχτες όσο και σε σας. Η συζήτηση γίνεται καρποφόρα όταν γίνεται ανοικτά.

Και γι’ αυτό, σας ευχαριστώ.

(Μετάφ. από τα τσέχικα: ΡΕΝΕ ΨΥΡΟΥΚΗ)

Back to the soviet future.

Ακόμα δυο παρατηρήσεις πάνω στο πρόβλημα της παρακμής. Συχνά αντιμετωπίζουμε –έτσι τουλάχιστον νομίζω- μια από τις βασικές μορφές της παρακμής, δηλαδή την κατάπτωση μιας κατεύθυνσης, τη χρησιμοποίηση τυποποιημένων καλλιτεχνικών μεθόδων. Νιώθω τους επίγονους του μεγάλου Ντελακρουά σαν πραγματικά παρακμασμένους. Θα μπορούσα να στηρίξω την άποψή μου φέρνοντας για παράδειγμα πολλούς πίνακες. Σε πίνακες σαν την «αναδυόμενη Αφροδίτη» του Μποργκερό και σε πολλούς άλλους παρόμοιους πίνακες, είναι πολύ έκδηλη η αντίθεση ανάμεσα στο κοινωνικό είναι και στην επιδεικτική κραυγαλέα ζήτηση η οποία επιθυμεί την πληθωρική γυναικεία σάρκα και την αισθησιακή αφθονία. Η κοκότα της «Τρίτης Αυτοκρατορίας» ηρωποιείται πότε σαν θεά της αλήθειας, πότε σαν τη θεά της ελευθερίας και άλλοτε πάλι σα θεά της ευτυχίας. Αυτήν ακριβώς την εξειδανίκευση της Νανάς, αυτή την αντικατάσταση του πραγματικού από την εντύπωση, θεωρώ παρακμή. Στη Γερμανία η παρακμή εκδηλώθηκε διαφορετικά. Εδώ μου φαίνεται πως η ιμπεριαλιστική παρακμή ενσαρκώνεται λ.χ. με το μνημείο της μάχης των λαών, με όλο το παραφουσκωμένο ύφος του και με όλο τον αρχιτεκτονικό του τσαρλατανισμό. Όπως η Γαλλία εξιδανίκευσε τις κοκότες της, έτσι και ο γερμανικός ιμπεριαλισμός εξιδανίκευσε τις Βαλκυρίες. Και στη μια και στην άλλη περίπτωση φαίνεται η έλλειψη σχέσης ανάμεσα στην πραγματικότητα και την εντύπωση, χάρη στην προσπάθεια να δοξαστεί μια κοινωνία καταδικασμένη στην καταστροφή – και αυτό σημαίνει παρακμή. Συχνά μας διαφεύγει πως χαρακτηριστικό της παρακμής δεν είναι μόνο η έλλειψη ανθρωπισμού, η επάνοδος της βαρβαρότητας στους κόλπους του πολιτισμού, η απομάκρυνση από την πραγματικότητα, αλλά κυρίως το σχήμα, η ανειλικρίνεια και η κολακεία.

Αποτέλεσμα εικόνας για beckettΚαι ακόμη κάτι σχετικό με την απόλυτη άρνηση: δεν θα ήθελα με κανένα τρόπο να γίνω ο προπαγανδιστής της δημιουργίας έργων απόλυτης άρνησης. Αλλά θα πολεμήσω και για να μην στιγματισθούν σαν απόλυτη άρνηση, έργα καθαρά και τελείως ξένα προς την παρακμή, αν και εξυμνούν κάτι που θα έπρεπε να καταριούνται, λ.χ. έργα σαν του Μπέκετ. Δεν υποστηρίζω καθόλου όπως μια τέτοια απόλυτη άρνηση πρέπει να γίνει βασική καλλιτεχνική κατεύθυνση. Πιστεύω, όμως, ότι εξαρτάται από μας τους μαρξιστές, από τη στάση μας, από τη σοφή κριτική μας, το πώς θα επιδράσει ο Μπέκετ πάνω στην κουλτούρα μας. Πρέπει να μάθουμε να ξεχωρίζουμε τους καλλιτέχνες με τους λογοτέχνες εκείνους που τιμούν την απανθρωπιά, την κτηνωδία, την επιθετικότητα, τη βρωμιά και κάθε εκδήλωση κατάπτωσης ή και που αδιαφορούν για όλα αυτά, από τους λογοτέχνες σαν τον Μπέκετ, που τα αρνιούνται όλα αυτά με απόγνωση. Ας μην θεωρήσουμε παρακμασμένο αυτόν που απεικονίζει την παρακμή, αλλά εκείνον που συνταυτίζεται με την παρακμή.

Αποτέλεσμα εικόνας για adolf hoffmeisterΘα ήθελα να μου επιτραπεί να κάνω μια μικρή υποσημείωση. Και τούτο μόνο για να σας πληροφορήσω πως σε μας δεν είναι και τόσο άσχημα τα πράγματα στο ζήτημα της έκδοσης των λεγόμενων λογοτεχνών της παρακμής. Θέλω να σας πω πως ήταν Τσέχος κομμουνιστής ο εκδότης που εξέδωσε προπολεμικά τα άπαντα του Προυστ. Επίσης, ένας Τσέχος εκδότης εξέδωσε τα άπαντα του Τζόυς. Είχα τότε σταλεί στο Παρίσι για να πάρω τη συγκατάθεση του Τζόυς και μετέφρασα κι εγώ ο ίδιος ένα μέρος του έργου του. Είναι ανάγκη να πούμε, πως δεν μιλούμε για πρώτη φορά για τον Κάφκα. Πριν από πολλά χρόνια, στα 1920, ο Σ. Κ. Νόυμαν, είναι ο πρώτος που δημοσίευσε σε τσέχικο κομμουνιστικό περιοδικό τη νουβέλα του Κάφκα «Θερμαστής». Και είμαι υποχρεωμένος να δώσω ακόμα ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο: συνεργάστηκα για την έκδοση ενός βιβλίου του Γιούλιους Φούτσικ –ήδη εκδόθηκε- που είναι κείμενα και λογοτεχνικές σημειώσεις του Φούτσικ από την εποχή της νεανικής του ζωής, όταν ήταν 16-17 χρόνων, και όπου μιλά για τον Κάφκα, σε λίγες γραμμές, πάντως είναι φανερό ότι ο εθνικός ήρωας Φούτσικ από τα εφηβικά του χρόνια ενδιαφερόταν για τον Κάφκα.

Θέλω, επίσης, να πω ότι σε μας εκδηλώθηκε προπολεμικά ένα μεγάλο μέρος από το έργο του Φρόυντ. Όλα αυτά υπάρχουν στις βιβλιοθήκες μας. Ταυτόχρονα μου έρχεται στη μνήμη και ένα άλλο γεγονός. Στα 1934, στο πρώτο συνέδριο των σοβιετικών συγγραφέων, όπου παρευρέθηκα σαν Τσέχος αντιπρόσωπος, ο Καρλ Ράντεκ επιτέθηκε με δριμύτητα κατά του Τζόυς. Σε αντίθεση με μας, υπάρχει παλιά παράδοση κατά του Τζόυς στη Σοβιετική Ένωση.

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ
Αγαπητοί φίλοι,
Στις 19 του Μαΐουσυμπληρώνονται 122 χρόνια από το θάνατο του Εθνικού Ήρωα της Δημοκρατίας της Κούβας Χοσέ Μαρτί Πέρεζ. Με την ευκαιρία μίας τόσο σημαντικής ημερομηνίας, θα πραγματοποιηθεί μία εκδήλωση μνήμης και τιμής στο πάρκο που βρίσκεται στην συμβολή των οδών Μιχαλακοπούλου και Αλκμάνος, το Σάββατο 20 Μαίου 2017 στις 11:00 π.μ.
Θα είναι μεγάλη τιμή για μας να υπολογίζουμε στην παρουσία σας σε αυτή την τελετή κατά την οποία θα αποτίσουμε φόρο τιμής στον εξαίρετο πατριώτη, παγκόσμιο Κουβανό, Απόστολο της Ανεξαρτησίας της Κούβας και Πρόδρομο της Ολοκλήρωσης της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.
Παρακαλώ δεχθείτε τη βεβαίωση της βαθύτερης εκτιμησής μου.
Zelmys María Domínguez Cortina
Πρέσβης
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ
11.00 Άνοιγμα
11.10 Κατάθεση στεφάνου
11.15 Απαγγελία ποιημάτων από τον ποιητή Jaime Svart
11.25 Χαιρετισμός από την Πρέσβη της Κούβας, Zelmys María Domínguez Cortina
11.40 Χαιρετισμοί του Ελληνο Κουβανικού Συνδέσμου Φιλίας και Αλληλεγγύης και του Πολιτιστικού Συλλόγου Χοσέ Μαρτί
12.00 Τέλος εκδήλωσης

 

Η νέα προτομή του Χοσέ Μαρτί στην Αθήνα,
που τοποθετήθηκε τον Ιανουάριο του 2014

Αποτέλεσμα εικόνας για decadence artΘα ήθελα να πω λίγα λόγια για το θεωρητικό και παράλληλα πρακτικό πρόβλημα που είναι συνδεδεμένο όχι μόνο με το πρόβλημα της παρακμασμένης λογοτεχνίας, αλλά γενικότερα και με το πρόβλημα της αστικής λογοτεχνίας, και ακόμη αν θέλετε με το πρόβλημα της συνύπαρξης και της πάλης των ιδεών. Πρόκειται για μια κατηγορία που είναι ενσωματωμένη στον τομέα της λογοτεχνικής κριτικής και που αφορά τη λεγόμενη αντικειμενική λειτουργία της λογοτεχνίας.

Περίπου πριν από ένα χρόνο άκουσα την άποψη πως η κατηγορία της αντικειμενικής λειτουργίας της λογοτεχνίας θα μπορούσε να εξαλειφθεί από την κριτική της λογοτεχνίας. Αυτό σημαίνει πως δεν θα πρέπει να κάνουμε διάκριση ανάμεσα στη βλαβερή και την προοδευτική λογοτεχνία. Πιστεύω πως εδώ υπάρχει κάποιος κίνδυνος που συνίσταται στο γεγονός ότι ενώ από τη μια μεριά για τον μελετημένο μαρξιστή δεν υπάρχει βλαβερή λογοτεχνία, από την άλλη έχουμε μια κοινωνία που αποτελείται και από ανθρώπους που δεν είναι μαρξιστές, ή και που δεν είναι τίποτα και που θα μπορούσαν να επηρεασθούν αρνητικά από την μη μαρξιστική λογοτεχνία. Και ίσως να χρειάζεται να προφυλάξουμε αυτό το τμήμα του πληθυσμού από τις επιδράσεις μιας βλαβερής λογοτεχνίας ή φιλοσοφίας. Δημιουργείται το πρόβλημα: στη σημερινή κατάσταση θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα είδος μαρξιστικής εκλεκτής διανόησης (ελίτ) που θα ήταν καλό να τα γνωρίζει όλα, ώστε να είναι και σε θέση να διεξάγει τον αποτελεσματικό ιδεολογικό αγώνα και να επικοινωνεί με τις ιδεολογίες και τη λογοτεχνία της αστικής Δύσης. Αυτό, όμως, δεν θα ισχύει για τους υπόλοιπους, γιατί αυτοί δεν θα έχουν φτάσει σ’ αυτό το μαρξιστικό επίπεδο συνείδησης και γνώσης. Κατά τη γνώμη μου, πρόκειται για ένα πρόβλημα πολύ σοβαρό για τη μαρξιστική κριτική –δηλαδή για την ακριβή και αντικειμενική μαρξιστική ανακάλυψη- γιατί η αντικειμενική ερμηνεία δεν βρίσκεται σε αντίθεση με την μαρξιστική αντίληψη –σε κάθε λογοτεχνία και φιλοσοφία, αστική, μη μαρξιστική και αντιμαρξιστική, των στοιχείων εκείνων της αντικειμενικής πραγματικότητας που θα είναι προσιτά και σε ανθρώπους που δεν έχουν φτάσει σε υψηλό επίπεδο μαρξιστικής σκέψης. Με τον τρόπο αυτό θα σωθούν τα καλλιτεχνικά και φιλοσοφικά εκείνα έργα που έχουν εποικοδομητικά στοιχεία και που μπορούν να είναι χρήσιμα όχι μόνο στην ελίτ, αλλά και στις πλατιές μάζες. Αν το κάνουμε αυτό, θα ξεχωρίσουμε την μαρξιστική μας ελίτ, που έχει το δικαίωμα να γνωρίζει τα πάντα, από τα υπόλοιπα στρώματα του λαού που δεν έφθασαν ακόμα σε αυτό το επίπεδο συνειδητοποίησης. Θα μπορέσουμε, όμως, έτσι να διαδώσουμε τα αποκαλυπτικά στοιχεία που αντανακλούν την αντικειμενική πραγματικότητα μέσω των εκδόσεών μας. Έτσι θα μπορέσουμε να διαδώσουμε ένα μέρος των δυτικών βιβλίων που θα εκδίδουμε και να γνωρίσουμε στο κοινό τους συγγραφείς αυτών των βιβλίων που δεν είναι μαρξιστές ή ακόμη είναι αντιμαρξιστές. Έτσι θα διαφυλάξουμε τα πολύ υγιή και σωστά στοιχεία που κρύβονται μέσα σ’ αυτή τη λογοτεχνία. Θα έλεγα πως αυτή η ερμηνευτική δραστηριότητα θα μπορούσε να παραλληλιστεί με τον Μαρξ όταν έλεγε ότι αφαιρώντας την ιδιοκτησία από τους καπιταλιστές, ελευθερώνουμε και αυτούς τους ίδιους. Αυτό σημαίνει πως δεν ελευθερώνονται μόνο από τα πλούτη τους, αλλά και από τις συνθήκες που τους κάνουν να είναι βλαβεροί στην κοινωνία. Νομίζω πως μ’ αυτό τον τρόπο θα πρέπει να ενεργήσουμε και στη λογοτεχνία και στη φιλοσοφία. Εδώ ακριβώς βρίσκεται το μεγάλο καθήκον της φιλοσοφίας και της μαρξιστικής κριτικής στη λογοτεχνία.

Image may contain: text

http://www.katiousa.gr/

Αποτέλεσμα εικόνας για μιλαν κουντεραΧαίρομαι που βρισκόμαστε και πάλι για να συζητήσουμε συγκεκριμένα και επιστημονικά θέματα. Εμείς μεταχειριζόμαστε συχνά τέτοιους όρους όπως παρακμή, μοντερνισμός, φορμαλισμός κλπ. με τέτοιο τρόπο ώστε να παραμένουν όροι κενοί. Θα μπορούσαν να σημαίνουν τα πάντα όπως και τίποτα και ο καθένας ελεύθερα καθορίζει τα όριά τους. Γιατί στην εποχή του δογματισμού πραγματικά δεν υπήρξε ανάπτυξη της σκέψης, που πολύ συχνά την αντικαθιστούσαν, με τον πιο κωμικό τρόπο και κατά εποχές, με διάφορους όρους που δεν σήμαιναν απολύτως τίποτα. Έτσι αν διαβάσουμε κανένα άρθρο εκείνης της εποχής, μπορούμε να ανακαλύψουμε την περίοδο όπου γράφτηκε όχι από το περιεχόμενο των ιδεών, αλλά από τους όρους που περιείχε όπως λ.χ. φορμαλισμός ή παρακμή, ρεβιζιονισμός ή λιμπεραλισμός κλπ. Η ορολογία έπαιζε σχεδόν τον ίδιο ρόλο που παίζει η μόδα: εκπροσωπούσε τούτη ή εκείνη την παροδική εποχή. Και οι δυο σύντροφοι, που βρίσκονται εδώ σήμερα, σίγουρα θα έχουν αντιληφθεί ότι τώρα πια κατορθώσαμε να φτάσουμε στην πραγματική διαλεκτική αντιμετώπιση αυτού που λέμε παρακμασμένη λογοτεχνία και πως καταλάβαμε ότι ο ιδεολογικός αγώνας δεν σημαίνει άρνηση, αλλά νικηφόρο ξεπέρασμα.

Νομίζω, πως στην περίπτωσή μας μάς βοήθησε ένα ιστορικό γεγονός που μας εμπόδισε να δεχτούμε τη σχηματική συνταγή σύμφωνα με την οποία πρωτοπορία σημαίνει πολιτική αντίδραση. Το γεγονός αυτό είναι ακριβώς η ίδια η ιστορία της τσεχικής πρωτοπορίας. Και θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή και των δυο συντρόφων στο θέμα αυτό. Και τούτο γιατί στη διεθνή συζήτηση που γίνεται για την πρωτοπορία, στη συζήτηση που γίνεται λ.χ. στην Ιταλία μεταξύ Ιταλών και Λούκατς, θα μπορούσε η μελέτη της τσέχικης πρωτοπορίας της εποχής ανάμεσα στους δυο παγκόσμιους πολέμους, να είναι ένα σοβαρό θετικό βοήθημα. Πρώτα απ’ όλα γιατί αυτή η πρωτοπορία είτε ακολούθησε τον σουρεαλισμό είτε τον λυρισμό, είτε άλλη ακαθόριστη τάση, ήταν στενά δεμένη με το Κομμουνιστικό Κόμμα. Και όχι μόνον γι’ αυτό. Αλλά και γιατί οι πιο μεγάλες μορφές της τσέχικης πρωτοπορίας αποδεικνύουν ότι είναι ανόητο να αντιμετωπίζουμε σαν απόλυτες αντιθέσεις την πρωτοπορία και τον ρεαλισμό. Αντίθετα χάρη σ’ αυτές τις δυο σχολές είναι δυνατό να αποδείξουμε ποια ακριβώς είναι τα τελείως εξτρεμιστικά ρεύματα στη μοντέρνα τέχνη, είναι δυνατό να φτάσουμε σε ένα τέτοιο τύπο τέχνης που περικλείνει μέσα του τον κόσμο στο σύνολό του. Και ειδικά έχω στο νου μου τούτη τη στιγμή τον πεζογράφο Βαντσούρα και τον ποιητή Νεζβάλ.

Η καλλιτεχνική τους πορεία είναι πολύ σπάνιο φαινόμενο στον κόσμο. Και ακόμα μία παρατήρηση. Ο σύντροφος Σαρτρ μίλησε στο Ντομπρζίς και για το μυθιστόρημα του Καμύ «Η χολέρα». Παρατήρησε πως τον εξέπληξε το γεγονός της αποδοχής του, με τόσο ενθουσιασμό, στη χώρα μας. Πιστεύω πως και αυτή η μονομερής αποδοχή ενός μυθιστορήματος είναι κάτι που χαρακτηρίζει νομοτελειακά την κατάστασή μας. Στον αγώνα κατά του δογματισμού, φτάσαμε στο σημείο πολύ συχνά να αγκαλιάζουμε καθετί που απέρριπταν οι δογματιστές και τούτο για να επιβάλουμε την έκδοση και τη γνώση όλων αυτών των έργων. Βεβαίως, υπάρχει εδώ ο κίνδυνος κάποιου εκλεκτικισμού. Στην εποχή που σ’ εμάς εκδηλωνόταν μόνο άρνηση για τη δυτική λογοτεχνία, δεν μπορούσε και να υπάρχει αντικειμενική κριτική γι’ αυτή τη λογοτεχνία. Και γι’ αυτό το λόγο ως σήμερα η αντιμετώπισή μας μπορεί να έχει ένα κάπως άκριτο χαρακτήρα, θετικό ή αρνητικό. Και υπάρχει κάτι παράδοξο στο γεγονός πως βρίσκουμε μερικά κριτικά στοιχεία προώθησης λ.χ. στα κριτικά έργα του Ζαν Πωλ Σαρτρ, που κάποτε τον αρνιόντουσαν στον τόπο μας σαν αστό συγγραφέα που δεν μπορεί να έχει τίποτα το κοινό με τον μαρξισμό. Έχω στο νου μου την εξαιρετικά βαθιά ανάλυσή του για τις φιλοσοφικές ρίζες του αμερικανικού φορμαλισμού στο έργο του για τους «Ξένους» του Καμύ ή μερικές άλλες μελέτες του για τον Φώκνερ κλπ. Νομίζω πως ο κύριος Σαρτρ, με αυτό τον τρόπο, μας βοήθησε στο να αποκτήσουμε βαθιά κριτική αντιμετώπιση όλων αυτών των σκέψεων και έργων, που τώρα μετά την παρέλευση της εποχής του δογματισμού, θέλουμε να τους ανοίξουμε την πόρτα μας.


Αβάνα, 30 Απρίλη, Κουβανικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ANC) – Ο Γιώργος Μαυρίκος, γενικός γραμματέας της Παγκόσμιας Συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας, καταδίκασε σήμερα στην Αβάνα, τον συνεχιζόμενο για πάνω από μισό αιώνα, οικονομικό, εμπορικό και χρηματοοικονομικό αποκλεισμό (εμπάργκο) της Κούβας.

 

Μιλώντας στους δημοσιογράφους, ο Μαυρίκος επεσήμανε ότι οι ξένοι συνδικαλιστές που συναντήθηκαν στην Αβάνα για τον εορτασμό της Εργατικής Πρωτομαγιάς θα παρέμβουν στη Σύνοδο του Προεδρικού Συμβουλίου της ΠΣΟ και θα ζητήσουν τον τερματισμό της εγκληματικής αυτής πολιτικής.

 

Σημείωσε επίσης, ότι από την νίκη της Επανάστασης το 1959, η ΠΣΟ είναι υπερήφανη για τα επιτεύγματα του κουβανικού λαού και τον υποστηρίζει κάθε στιγμή, όπως αποδεικνύει η παρουσία περισσότερων από 1.700 ξένων αντιπροσώπων με την ευκαιρία του εορτασμού της Διεθνούς Ημέρας των Εργαζομένων.

Τόνισε επίσης, ότι αυτό είναι ένα δείγμα σεβασμού και αλληλεγγύης προς τον κουβανικό λαό και θεωρούμε ότι όλα τα προοδευτικά κινήματα πρέπει να αγωνιστούμε για την άρση του αποκλεισμού και έχουμε την γνώμη ότι είναι δυνατή η επίτευξη αυτού του στόχου.

Υπενθύμισε ότι η ΠΣΟ ανέπτυξε μία μεθοδική διεθνή καμπάνια για την απελευθέρωση των πέντε κουβανών που παρέμειναν για πάνω από 16 χρόνια στις βορειοαμερικάνικες φυλακές, επειδή αγωνίστηκαν ενάντια στην τρομοκρατία.
Ανακοίνωσε ακόμη, οτι τον Ιούνιο θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες μια διεθνής εκδήλωση, στην οποία θα συμπεριλαμβάνεται το θέμα του αποκλεισμού και της αλληλεγγύης με την Κούβα, στην οποία είναι προσκεκλημένος ο Ουλίσες Γκιλάρτε, Γενικός Γραμματέας του Κεντρικού Συνδικάτου της Κούβας, ο οποίος είναι και πρώτος αντιπρόεδρος της ΠΣΟ.
Τελειώνοντας, ανέφερε ότι μέσα στις επόμενες μέρες θα συγκληθεί στο Συνεδριακό Κέντρο της Αβάνας το Προεδρικό Συμβούλιο της ΠΣΟ, όπου θα χαράξει τη στρατηγική του για τα επόμενα πέντε χρόνια, για την δίκαιη υπόθεση των εργαζόμενων. Στη σύνοδο θα εκφραστεί επίσης, η αλληλεγγύη στους λαούς της περιοχής, ιδιαίτερα της Βενεζουέλας και της Βραζιλίας.
Από αυτή μας την επίσκεψη στην Κούβα, δεν θα μπορούσε να λείψει ένας εγκάρδιος φόρος τιμής στο Comandante en Jefe Φιντέλ Κάστρο, ενός επαναστάτη που έγραψε ιστορία με το έργο του υπέρ των ταπεινών.

Χρειάζεται να σκεφτώ πολύ ακόμα τα όσα είπε ο Ζαν Πωλ Σαρτρ πάνω στο πρόβλημα της παρακμής. Όμως, από την πρώτη εντύπωση που έχω, νομίζω ότι δεν μπορώ να συμφωνήσω απόλυτα μαζί του. Από τον καιρό που βρίσκεται στην Πράγα, είναι η πρώτη φορά που δεν συμμερίζομαι την άποψή του. Πιστεύω πως δεν μπορούμε να πούμε πως στη σύγχρονη τέχνη δεν υπάρχει παρακμή. Θα ήθελα την εικόνα της εξέλιξης –που τόσο όμορφα μας παρουσίασε ο σύντροφος Φίσερ- να τη συμπληρώσω λέγοντας τούτο: η εξέλιξη της καπιταλιστικής κοινωνίας από τη βιομηχανική επανάσταση ως σήμερα, σήμαινε παράλληλα και μια διαρκή απομάκρυνση ορισμένων κοινωνικών στρωμάτων από ηγετικές θέσεις. Στην αρχή ήταν οι αριστοκράτες, μετά στην πορεία της ιστορίας, διάφορα αστικά στρώματα. Άρχισε να εκδηλώνεται στην εποχή του ρομαντισμού, όταν ένα μεγάλο μέρος της αριστοκρατίας δημιουργεί μια μεγάλη λογοτεχνική σχολή και παρουσιάζει τα πρώτα συμπτώματα παρακμής. Φτάνει να αναφέρουμε τον Σατωμπριάν, τον Νόβαλ ή ακόμα και μια τέτοια φυσιογνωμία όπως είναι ο Χάινριχ Φον Κλάιστ. Σε συνέχεια, κατά τον 19ο αιώνα, βλέπουμε λόγου χάρη μικροαστικά στρώματα με υψηλή κουλτούρα, να είναι φοβερά απογοητευμένα από το γεγονός πως από όλες τις μεγάλες ελπίδες που στήριξαν την αστική επανάσταση ως το 1848 δεν βγήκε τίποτα άλλο παρά η βρωμερή χρηματιστική-καπιταλιστική κοινωνία. Η αντίδραση των καλλιτεχνικών αυτών στρωμάτων είναι μια έντονη αηδία γι’ αυτή την κοινωνία και στην τέχνη παρουσιάζονται έντονα συμπτώματα παρακμής. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του είδους είναι ο Σαρλ Μπωντλαίρ. Στην εποχή του περάσματος από το στάδιο του ιμπεριαλισμού, παρατηρούμε ένα πολύ οξύ αγώνα μέσα στους κόλπους του ίδιου του αστικού κόσμου. Στον οικονομικό τομέα παραμερίστηκε το παλιό στρώμα των φιλελευθέρων καπιταλιστών και τη θέση του την πήρε ένας νέος τύπος καπιταλιστών, οι ιμπεριαλιστές. Αυτή την αλλαγή τη βλέπουμε ίσως πιο καλά εκφρασμένη στους Μπουντενμπρούκ του Τόμας Μαν, όπου η οικογένεια των Μπουντενμπρούκ, που έφθασε στο απόγειο της φιλελεύθερης εποχής της, παρακμάζει και παραμερίζεται από τους αδίστακτους Χάγκενστομ. Στον ιμπεριαλισμό επικρατεί η μεγάλη αστική τάξη, το ολιγαρχικό και χρηματιστικό κεφάλαιο, ενώ ένα μεγάλο μέρος μικροαστών παραμερίζεται από τις πρώτες γραμμές της εξέλιξης. Δεν θέλω αυτή την εξέλιξη να τη μεταφέρω μηχανιστικά στις σφαίρες της καλλιτεχνικής δημιουργίας, αλλά είμαι υποχρεωμένος να παρατηρήσω πως αυτή η εξελικτική πορεία είχε σαν αποτέλεσμα να παρουσιαστούν και στην τέχνη πολύ έντονα στοιχεία παρακμής. Θα μπορούσα εδώ να αναφέρω μια ολόκληρη σειρά από εξαιρετικούς καλλιτέχνες της αστικής πτώσης, αρκούμαι όμως να αναφέρω μόνο έναν, τον μεγαλοφυή Φραντς Κάφκα.

Μιλώ για στοιχεία της παρακμής. Θα ήταν σωστό να εξηγήσω τι εννοώ με αυτό. Θα συμπύκνωνα τη σκέψη μου κάπως έτσι: Η καταφανής πτώση της ζωτικής ενέργειας, αποτέλεσμα της απομάκρυνσης από την πρακτική δραστηριότητα, του περιορισμού στην παρατήρηση και της εκλεπτυσμένης αισθητικής. Κάμψη της θέλησης για ζωή, απαισιοδοξία. Δίνω λοιπόν στον όρο παρακμή αυτό το περιεχόμενο, έχοντας υπόψη μου πως θα μπορούσε να έχει και άλλο περιεχόμενο. Στους μεγάλους καλλιτέχνες των τελευταίων εκατό πενήντα χρόνων, που εκδηλώνουν παρόμοια στοιχεία παρακμής, το πιο βασικό είναι πως ακριβώς μέσα σ’ αυτή τους την τοποθέτηση της απάρνησης και του πεσσιμισμού, εμβάθυναν καλλιτεχνικά περισσότερο στα μυστικά της ζωής και του κόσμου και ανακάλυψαν καινούριες μορφές καλλιτεχνικής έκφρασης του δικού τους κόσμου. Γι’ αυτό, η εποχή του ρομαντισμού, η εποχή του Μπωντλαίρ, ή εποχή του Κάφκα, είναι ιδιαίτερα πλούσιες από την πλευρά της ανακάλυψης νέων τεχνικών μέσων καλλιτεχνικών δημιουργίας. Έτσι παρατηρούμε την αντίνομη διαλεκτική ενότητα των στοιχείων της παρακμής με τις νέες ανακαλύψεις στις μεθόδους της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Αυτές τις ανακαλύψεις τις αποδέχεται ύστερα κάθε καλλιτεχνική δημιουργία, και η πιο προοδευτική στις κοσμοθεωρητικές αντιλήψεις. Αυτό, όμως, σημαίνει πως πρέπει να ξεχωρίζουμε τα στοιχεία της παρακμής στη φιλοσοφία της ζωής και κριτικά να ερευνάμε και να αξιολογούμε, πολύ να αξιολογούμε, τη νέα τεχνική της καλλιτεχνικής δημιουργίας, που εμπεριέχεται μέσα σ’ αυτή την παρακμασμένη και απαισιόδοξη αντιμετώπιση της ζωής και του κόσμου. Ακριβώς μέσα σ’ αυτά τα νέα καλλιτεχνικά βήματα εκδηλώνεται αυτό που είπε ο σύντροφος Φίσερ, ότι δηλαδή κάθε αληθινά μεγάλη τέχνη σε όλη την εποχή του καπιταλισμού, πάντα σημαίνει και για μας προσφορά και δεν μπορούμε με μια μονοκοντυλιά να την απορρίπτουμε.

Φοβάμαι ότι μιλώ πολλή ώρα, γι’ αυτό και δεν θέλω να συνεχίσω. Θα ήθελα μόνο να αναφερθώ πολύ σύντομα σε αυτό το σημείο στο οποίο ο Ζαν Πωλ Σαρτρ στάθηκε ιδιαίτερα, δηλαδή στο μεγάλο ρόλο που παίζει ο μηχανιστικός διαχωρισμός των καλλιτεχνών και του έργου τους σε αισιόδοξους και απαισιόδοξους. Κατ’ αυτό τον τρόπο, η λογοτεχνία για την οποία σύντομα μίλησα είναι γενικά αρνητική γιατί είναι απαισιόδοξη, γιατί διαδίδει τον πεσσιμισμό. Αν εμείς, έτσι προβάλλοντας την επιχειρηματολογία τους, προχωρούμε για τους σοσιαλιστικούς και κομμουνιστικούς στόχους της κοινωνίας μας, δεν χρειαζόμαστε τον πεσσιμισμό, τότε είμαστε υποχρεωμένοι να απορρίψουμε με μια μονοκονδυλιά αυτή τη λογοτεχνία. Με βάση όσα σύντομα μπόρεσα να αναφέρω, θεωρώ αυτή την αντιμετώπιση μηχανιστική, δογματική και είμαι της γνώμης πως είναι πια καιρός να την ξεπεράσουμε.