Category: Σοβιετική Τέχνη


 20-26 ΑΠΡΙΛΙΟΥ

ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΦΕΣΤΙΒΑΛ

«25 Αριστουργήματα του Σοβιετικού κινηματογράφου 

και σπάνια ντοκιμαντέρ για τον Λένιν»

 

ΠΕΜΠΤΗ 20/4

17.00 «Ο Λένιν και ο χρόνος» του  Λ Κρίστη

18.00 «Ο Λένιν τον Οκτώβρη» των Μιχαήλ Ρομ – Ντιμιτρι Βασιλιεφ

22.30 «Β.Ι. Λένιν» του Α. Ζενιάκιν

23.00 «Θύελλα στην Ασία» του Βσέβολοντ Πουντόβκιν

 

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21/4

17.00 «Βλαντίμηρος Ίλιτς Λένιν» των Β.Μπελιάεφ-Μ.Σλαβίνσκαϊα

18.00 «Οκτώβρης» του Σεργκέι Αιζενστάιν

22.30 «Ο Λένιν ζει» του Μ Ρομμ

23.00 «Η μάνα » του Βσέβολοντ Πουντόβκιν

 

ΣΑΒΒΑΤΟ 22/4

17.00 «Τρία τραγούδια για τον Λένιν» του Βερτόφ Τζίγκα

18.00 «Απεργία» του Σεργκέι Αιζενστάιν

22.30 «Το δύσκολο πόστο του Επαναστάτη» του Ι Βεσσαράμποβ

23.00 «Οπρώτος δάσκαλος» του Αντρέι Μιχαλκώφ Κοντσαλόφσκι

 

ΚΥΡΙΑΚΗ 23/4

17.00 «Το 1/6 της γης» του Τζίγκα Βερτώφ

18.00 «Θωρηκτό Ποτέμκιν» του Σεργκέι Αιζενστάιν

22.00 «Σελίδες μιας Μεγαλειώδους Ζωής» του Σ Πουμπιάνσκαια

23.00 «Η πτώση της Δυναστείας Ρομανώφ» της ΕΣΘΗΡ ΣΟΥΜΠ

 

ΔΕΥΤΕΡΑ 24/4

17.00 «Ο ενδέκατος χρόνος» του Τζίγκα Βέρτοφ

18.00 «Αρσενάλ – Το οπλοστάσιο» του Αλεξαντρ Ντοβζένκο

22.30 «Β.Ι. Λένιν» του Α. Ζενιάκιν

23.00 «Τσαπάγιεφ» των Γκέοργκι Βασίλιεφ –Σεργκέι Βασίλιεφ

 

TΡΙΤΗ 25/4

17.00 «Εμπρός, Σόβιετ» του Τζίγκα Βερτώφ

18.00 «Το τέλος της Αγ Πετρούπολης» του Βσέβολοντ Πουντόβκιν

22.30 «Τρία τραγούδια για τον Λένιν» του Βερτόφ Τζίγκα

23.00 «Οι γυναίκες της Ριζάν» των Ivan Pravov και Olga Preobrazhenskaya

 

ΤΕΤΑΡΤΗ 26/4

17.00 «Komcomol – ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ» του Γιόρις Ιβενς

18.00 «Η γη» του Αλεξάντρ Ντοβζένκο

22.30 «Ο Λένιν ζει» του Μ Ρομμ

23.00 «Ο δρόμος προς την ζωή» του Νικολάι Έκκ

 

ΗΜΕΡΗΣΙΟ ΕΙΣΙΤΗΡΙΟ 5 ευρώ

STUDIO new star art cinema

ΣΠΑΡΤΗΣ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΥ 33 ΠΛΑΤΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗΣ

Τηλ 210-8640054

https://state2parastatescam.blogspot.gr/2016/08/blog-post_18.html?m=1

sJb-caD-h8RauhaBCWKkAA-wide

αρχές της δεκαετίας του 90, το skate είναι ήδη μια υποκουλτούρα στις μεγάλες πόλεις της Ρωσίας

Σήμερα στην Ρωσία αλλά και γενικά στις χώρες της πρώην Σοβιετικής ένωσης το skate είναι μια διαδεδομένη κουλτούρα. Η κουλτούρα άνθισε τόσο μέσω της διεθνοποίησης της από την τηλεόραση, τις επιρροές από το εξωτερικό και το internet αλλά και βρήκε πρόσφορο έδαφος στα ατέλειωτα αστικά ρωσικά και σοβιετικά πάρκα, τα οποία αντικειμενικά αποτελούσαν ιδανικό τοπίο.

Αυτή είναι η κυρίαρχη αφήγηση, η οποία προφανώς και έχει δόσεις αλήθειας, Όμως δεν τα λέει όλα και αυτό είναι μεγάλη έλλειψη. Η κουλτούρα του skate είχε έρθει στην περιοχή πολύ πριν τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης και είχε προωθηθεί από “επίσημα όργανα” δηλαδή από περιοδικά νέων της εποχής και φεστιβάλ. Αξίζει λοιπόν να γίνει μια μικρή ιστορική αναδρομή και αυτό γιατί αν κάτι μοιάζει με κομμουνισμό είναι ακριβώς αυτό: η ανανοηματοδότηση σημείων και μνημείων της πόλης, το πέρασμα από τα σημαίνοντα του κράτους και της ιστορίας του, στη μνήμη της κουλτούρας και του παιχνιδιού. Αυτή είναι-μια μορφή-της πραγματικής κίνησης που καταργεί την υπάρχουσα τάξη πραγμάτων.

Το skate πριν την περεστρόικα

Τα πρώτα skate εμφανίστηκαν στη Ρωσία στα τέλη της δεκαετίας του 70 ως δώρα από ταξίδια στο εξωτερικό. Όπως γίνεται κατανοητό ήταν σε μικρές ποσότητες. Παρόλα αυτά αρκετοί ενθουσιώδεις τύποι, δημοσιογράφοι, εκδότες κτλ, γρήγορα έπιασαν ότι κάτι τέτοιο έχει μέλλον και έτσι εμφανίστηκαν στα περιοδικά της εποχής οι πρώτες οδηγίες για diy skate. Η ονομασία που χρησιμοποιούταν τότε στη ΕΣΣΔ ήταν “σερφ ασφάλτου”(sic). Μετά από αυτό, τα εργοστάσια ποδηλάτων στη ΕΣΣΔ άρχισαν να παράγουν δειλά στην αρχή, μαζικά μετά, σανίδες skate. Η πρώτη σοβιετική σανίδα skate ήταν η εσθονική Rula που κατασκευάστηκε στο Ταλίν το 1979. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980 σχεδόν κάθε μεγάλη σοβιετική πόλη είχε μαγαζιά με σανίδες skate: Ρίγα, Λένινγκραντ, Βίλνιους, Μόσχα, Ταλίν. Ακόμα και στις πόλεις της Μολδαβίας και του Καζακστάν υπήρχαν σανίδες. Τότε επίσης το skate γίνεται επίσημο άθλημα από τις σοβιετικές αρχές και προωθείται επίσημα. Έτσι ανοίγουν τοπικές λέσχες, περιοδικά, ιδρύεται η σοβετική ομοσπονδία “σερφ για άσφαλτο” και φεστιβάλ. Κέντρα φυσικά γίνονται οι μεγάλες πόλεις : Η Μόσχα, το Λένινγκραντ, το Χάρκοβο, η Ρίγα και κυρίως το Σαράτοβ. Στο Σαράτοβ κάθε χρόνο διοργαώνεται μέχρι το 1991 τοπικό επίσημο φεστιβάλ ενώ το 1991 μόλις έναν μήνα πριν την οριστική διάλυση της ΕΣΣΔ θα διοργανωθεί το πρώτο παν-σοβιετικό φεστιβάλ(όπου συμμετείχε και κόσμος από τις ήδη ανεξάρτητες δημοκρατίες). Επίσης εδώ θα εκδοθεί το πρώτο περιοδικό ειδικά για skate το οποίο θα χρησιμοποιήσει και πρώτο τη λέξη skate το “skejt-novosti-τα νέα του skate”

Το skate την εποχή της περεστρόικα

Την εποχή της περεστρόικα πολλοί νέοι ήδη έκαναν skate αλλά στα πλαίσια κυρίως αθλητικών διοργανώσεων, και φεστιβάλ. Το skate ως υποκουλτούρα και μορφή κοινότητας δεν είχε εμφανιστεί ακόμα. Επίσης πρόβλημα αποτελούσε το γεγονός ότι οι μέχρι τότε σοβιετικές σανίδες δεν ήταν κατάλληλες ούτε στο σχήμα ούτε στα υλικά για κόλπα. Οι περισσότεροι skates τότε έκαναν skate είτε με αγοραστές σοβιετικές σανίδες είτε-αυτοί που ήταν πιο underground- έφτιαχναν δικές τους σανίδες σε σπίτια. Στη Μόσχα δημιουργήθηκε μια μικρή αλλά δυναμική underground κοινότητα γύρω από τους δύο πρώτους skaters τον Andery Lavrov και τον Denis Marhasin που έφτιαχναν σανίδες στη κουζίνα του διαμερίσματος τους, από υλικά που έβρισκαν σε χαμηλό κόστος από εργοστάσια παραγωγής αεροναυπηγικών υλικών τα οποία κατά τη περίοδο της περεστρόικα είχαν απορυθμιστεί εντελώς και πουλούσαν υλικά στον οποιονδήποτε.

Το καλοκαίρι το πιο δημοφιλές μέρος στη Μόσχα ήταν το τεράστιο πάρκο Γκόρκι (τότε ονομαζόταν και πάρκο πολιτισμού) και το μνημείο του Μάρξ (!) μπροστά από το Θέατρο Μπολσόι. Το χειμώνα όλοι από όλη τη Μόσχα έκαναν skate στο υπόγειο του αθλητικού συμπλέγματος Olympiiskogo στο οποίο έμπαινες πρακτικά παράνομα αλλά λόγω της κατάστασης κανείς πρακτικά δεν νοιαζόταν να σε σταματήσει!

πηγές εδώ και εδώ

Περεστρόικα και δεκαετία του 90. Το skate ως κουλτούρα

Αποτέλεσμα εικόνας για Ο Ραμπελαι και ο κοσμος του

Ο Ραμπελαί και ο κόσμος του είναι μια συναρπαστική ερμηνεία του ραμπελαισιανού μυθιστορήματος. Εδώ ο Μπαχτίν δείχνει την ουσιαστική σχέση του Γαργαντούα και του Πανταγκρυέλ με τη λαϊκή κουλτούρα, με τον γκροτέσκο ρεαλισμό, με το καρναβάλι. Ο Ραμπελαί δεν έγραψε τα βιβλία του απομονωμένος στο σπουδαστήριό του, αλλά τριγυρνώντας στα παζάρια και στα πανηγύρια των γαλλικών πόλεων, ακούγοντας τις φωνές των πραγματευτών και παρακολουθώντας παραστάσεις πλανόδιων θιάσων. Άλλωστε, ο Ραμπελαί ήταν ένας σπουδαίος εκπρόσωπος της γκροτέσκας λογοτεχνίας: δεν υπηρέτησε το κλασικό αισθητικό ιδεώδες, αλλά ανέδειξε το δύσμορφο, το παράδοξο και το υπερβολικό. Κυρίως όμως έγινε ο κατεξοχήν εκφραστής του καρναβαλικού πνεύματος, εκείνης της δύναμης που ανατρέπει και αναποδογυρίζει την κατεστημένη τάξη. Η μελέτη του Μπαχτίν, ωστόσο, δεν αρκείται στην ερμηνεία του Ραμπελαί· παρουσιάζει επίσης από μια εντελώς νέα οπτική την κοινωνία και τον πολιτισμό της Αναγέννησης. Αποδεικνύει ότι οι γιορτές, τα πανηγύρια και τα καρναβάλια, η κουλτούρα του γέλιου και της πλατείας, δεν ήταν τότε περιθωριακά αλλά κεντρικά στοιχεία στη ζωή των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Σε τακτά χρονικά διαστήματα, ο ομαλός εργασιακός βίος διακοπτόταν από πολυήμερες διασκεδάσεις, με οργανωμένες παρελάσεις, χορούς και γλέντια. Και αυτές οι λαϊκές γιορτές και διασκεδάσεις καθόριζαν τη σκέψη και τη ζωή όλων των κοινωνικών τάξεων. Πάνω απ’ όλα όμως, το βιβλίο του Μπαχτίν είναι ένα μανιφέστο που κηρύσσει την πλήρη απελευθέρωση του ανθρώπινου πνεύματος από το φόβο. Στόχος των επιθέσεων του Ραμπελαί, μας θυμίζει ο συγγραφέας, ήταν οι αγέλαστοι, όλοι εκείνοι που εκφοβίζουν και καταπιέζουν την ανθρωπότητα με τη σοβαρότητα και τη σκυθρωπότητά τους. Χάρη στο γέλιο, με την καταστροφική και ταυτόχρονα αναγεννητική δύναμή του, ο άνθρωπος απελευθερώνεται από το φόβο.

 

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

 Ο Μιχαήλ Μπαχτίν, Ρώσος θεωρητικός της λογοτεχνίας και φιλόσοφος, γεννήθηκε το 1895 στο Οριόλ. Τα πρώτα έργα του ήταν φιλοσοφικές μελέτες που δημοσιεύτηκαν κατά τη δεκαετία του 1920. Το 1929 δημοσιεύτηκε το βιβλίο του για τον Ντοστογιέφσκι, το πρώτο μείζον έργο του, που είλκυσε αμέσως την προσοχή. Την ίδια χρονιά όμως συλλαμβάνεται και καταδικάζεται σε δεκαετή απομάκρυνση από τη Μόσχα.

Για τριάντα περίπου χρόνια θα ζήσει στην αφάνεια, μακριά από το κέντρο της σοβιετικής πνευματικής ζωής. Το 1960 τον ανακαλύπτουν στο Σαράνσκ τρεις φοιτητές φιλολογίας, που είχαν διαβάσει το έργο του αλλά τον θεωρούσαν νεκρό. Τον πείθουν να επανεκδώσει το βιβλίο του για τον Ντοστογιέφσκι (Ζητήματα της ποιητικής του Ντοστογιέφσκι, 1963) και την αδημοσίευτη διατριβή του για τον Ραμπελαί (Το έργο του Φρανσουά Ραμπελαί και ο λαϊκός πολιτισμός του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης, 1965). Το 1969 επιστρέφει στη Μόσχα, όπου θα ζήσει μέχρι τον θάνατό του το 1975. Ο Μπαχτίν θεωρείται σήμερα ένας από τους κορυφαίους στοχαστές του 20ού αιώνα. Με το έργο του εισήγαγε στη μελέτη της λογοτεχνίας τις έννοιες της πολυφωνίας, της διαλογικότητας, του καρναβαλικού στοιχείου, του χρονότοπου. Επηρέασε όμως και πολλούς άλλους επιστημονικούς κλάδους: την επιστημολογία, την πολιτισμική θεωρία, τη φιλοσοφική ανθρωπολογία.

Αποτέλεσμα εικόνας για lyubov popova

Μετάφραση Παναγιώτης Μανιάτης //

unnamed2

 

Μετάφραση-Επιμέλεια: Παναγιώτης Μανιάτης //

Ο Σύνδεσμος Καλλιτεχνών Καβαλέτου δημιουργήθηκε τυπικά το 1925 και στους κόλπους του περιελάμβανε μεταξύ άλλων τους Yurii Annenkov, Alexandr Deineka, Yurii Pimenov και David Shterenberg. Πραγματοποίησε τέσσερις εκθέσεις στη Μόσχα από το 1925 ως το 1928, και η «Πλατφόρμα» διατυπώθηκε το 1929, βασισμένη πιθανότατα στη διάλεξη του Shterenberg στην Κομμουνιστική Ακαδημία της Μόσχας τον Μάιο του 1928, αλλά δημοσιεύτηκε το 1933 στη Συλλογή «Δεκαπέντε χρόνια Σοβιετικής Τέχνης».

 

Πλατφόρμα

Ο Σύνδεσμος Καλλιτεχνών Καβαλέτου σκοπεύει να ενώσει τους καλλιτέχνες που κάνουν πρακτική δουλειά στο πεδίο των εικαστικών τεχνών στη βάση του παρακάτω προγράμματος:

  1. Στην εποχή της Σοσιαλιστικής οικοδόμησης οι δραστήριες δυνάμεις της τέχνης πρέπει να συμμετέχουν σ’ αυτή  την οικοδόμηση ·  επιπλέον, πρέπει  να είναι ένας από τους παράγοντες της πολιτιστικής επανάστασης  επιδρώντας στην ανακατασκευή και στο ντιζάιν του νέου τρόπου ζωής μας και στη δημιουργία νέας Σοσιαλιστικής κουλτούρας.
  2. Πιστεύοντας ότι μόνο μια τέχνη υψηλής ποιότητας μπορεί να βάλει στον εαυτό της τέτοια καθήκοντα, θεωρούμε ουσιώδες, μέσα στις συνθήκες της σύγχρονης ανάπτυξης της τέχνης, να προβάλουμε τις βασικές γραμμές που πρέπει να ακολουθήσει η δουλειά μας στον τομέα των εικαστικών τεχνών. Αυτές είναι:

α) Η απόρριψη της αφαίρεσης και της μίμησης των περιπλανώμενων στο θέμα

β) Η απόρριψη του σκιαγραφήματος σα φαινόμενο καμουφλαρισμένου ερασιτεχνισμού

γ) Η απόρριψη του ψευτό-Σεζανισμού που αποσυνθέτει την πειθαρχία της μορφής, του σχεδίου, του χρώματος

δ) Επαναστατικό σύγχρονο πνεύμα και σαφήνεια στην επιλογή θέματος

ε) Φιλοδοξία για απόλυτη δεξιοτεχνία στον τομέα της θεματικής ζωγραφικής πινάκων, του σχεδίου, και της γλυπτικής  στην πορεία μιας παραπέρα ανάπτυξης των μορφικών επιτευγμάτων των τελευταίων χρόνων

στ) Φιλοδοξία να κάνουμε την εικόνα ολοκληρωμένο πίνακα

ζ) Προσανατολισμός προς νέους καλλιτέχνες

πηγή:  Russian Art of the Avant-Garde Theory and Criticism 1902-1934, Edited and Translated by John E. Bowlt, The Viking Press, New York, 1976, σελ. 281.

Григорьев Николай Михайлович (1880-1943) «Футбол» 1920

Дейнека Александр Александрович (1899-1969) «Футбол» 1924

Пименов Юрий Иванович (1903-1977) «Футбол» 1926г.

Советская афиша 1928

Богородский Федор Семенович (1895–1959) «Футбол» 1929

Загреков Николай Александрович (Россия, 1897-1992) «»Герта» нападает» 1930

Дейнека Александр Александрович (1899-1969) «Футболист» 1932

1934. А. Дейнека. Вратарь

Еремина Татьяна Алексеевна (Россия, 1912-1995) «Футбол» 1940

Кочергин Николай Михайлович (Россия, 1897-1974) «Молодежь! Занимайся спортом» 1945

Гурвич Иосиф Михайлович (1907-1992) «На стадионе» 1947

Тарасенко В.Ю. «Товарищи спартаковцы! Всемерно развивайте массовый футбол, упорно повышайте техническое и тактическое мастерство Советских футболистов!» 1949

1949. Сергей Григорьев. «Вратарь»

 

Скрябин Пётр Дмитриевич (Россия, 1923-2008) «Динамо принимает поздравления. В раздевалке» 1957

Муравлёв Николай Николаевич (Россия, 1926) «Футболисты» 1958

Прибыловский Виктор Александрович (1919-1973) «Вратарь» 1960-е

Козлов Александр Фёдорович (1916-2013) «Вратарь» 1962

Белов Юрий Владимирович (Россия, 1929) «Заводская футбольная команда» 1963

Ганкевич Анатолий Николаевич  «Вратарь»

Андрей Суровцев Пенальти

Молодцов Николай Николаевич (Россия, 1956) «Футбол»

Орлов Василий Сергеевич (1910-2010) «Футболисты» 1970

«Матч Динамо–Спартак» 1970-е

Ни Виктор Трофимович (1934-1979) «Футболисты» 1971

Лопатин Андрей Ростиславович «Тренировка вратаря» 1976

Андрей Суровцев Опасный момент 1978 г.

Солодовников Алексей Павлович «Футбол» 1979

Το ‘χα τσιμπήσει σε παλιότερη βόλτα

poiitika_09

Ο Σκλόφσκι, το 1914, δήλωνε: «Η παλιά τέχνη είναι πια νεκρή κι η νέα δεν έχει γεννηθεί ακόμη· τα ίδια τα πράγματα είναι νεκρά – έχουμε απολέσει την αίσθηση του κόσμου· μοιάζουμε με τον βιολονίστα που έπαψε να νιώθει το δοξάρι και τις χορδές του, έχουμε πάψει να είμαστε καλλιτέχνες μέσα στην καθημερινή ζωή, δεν αγαπάμε τα σπίτια και τα ρούχα μας και εύκολα απαρνιόμαστε τη ζωή, επειδή ακριβώς δεν τη νιώθουμε. Μόνο η δημιουργία νέων μορφών τέχνης μπορεί να ξαναδώσει στον άνθρωπο την αίσθηση του κόσμου, να αναστήσει τα πράγματα και να σκοτώσει τον πεσιμισμό». Μια περιγραφή που κάλλιστα εκφράζει την παρούσα συγκυρία και τα αδιέξοδά της. Εξού και η επικαιρότητα του ρωσικού φουτουρισμού, του πρωτοποριακού εκείνου κινήματος που ανέλαβε, σαν έτοιμο από καιρό στη Ρωσία, την ευθύνη να δημιουργήσει τις νέες αυτές μορφές και να ξαναδώσει πίσω στον άνθρωπο και στον καλλιτέχνη την αίσθηση της ζωής και τη ζωή την ίδια.
Στο παρόν τεύχος δημοσιεύουμε αμετάφραστα στα ελληνικά κείμενα των ρώσων φουτουριστών, προσπαθώντας να ανοίξουμε ένα διάλογο γύρω από την αισθητική ουτοπία, όπως την χαρακτηρίζει ο Michel Aucouturier, που αποτέλεσε ο ρωσικός φουτουρισμός. Η ιστορία του ρωσικού φουτουρισμού γράφεται και ξαναγράφεται διαρκώς, μετά τις πρώτες αναλύσεις του από τους ρώσους φορμαλιστές, με τους οποίους μέχρις ενός σημείου οι φουτουριστές συμπορεύτηκαν (βλ. ενδεικτικά Vladimir Markov, Krystyna Pomorska, Agnes Sola, Yevgenia Petrova) και εύκολα μπορεί κανείς να ανατρέξει στα σχετικά κείμενα. Το ζητούμενο θα ήταν να ανοίξει μια συζήτηση για την επικαιρότητα της αισθητικής αυτής ουτοπίας (και δεν είναι τυχαία η επανεμφάνιση του Μαγιακόφσκι στην ποίηση των νεοτέρων, την οποία υποστηρίζουν ωστόσο μεταφραστικά οι μεγαλύτεροι, Κεντρωτής, Τριανταφυλλίδης και άλλοι). Η επίδραση των ρώσων φουτουριστών, με εξαίρεση πάντα τον Μαγιακόφσκι, δεν ήταν ποτέ σημαντική, ειδικά καθώς συνδέθηκε με την Οκτωβριανή επανάσταση. Ο ρωσικός φουτουρισμός όμως είναι πρώτα και κύρια μια καθολική επανάσταση, μια αντίληψη για την τέχνη που καταλήγει κοσμοαντίληψη, όπως ακριβώς την ίδια περίοδο γίνεται στη Γαλλία με τους υπερρεαλιστές σε εντελώς διαφορετικά συμφραζόμενα: ξεκινώντας από την καταστροφή του παραδοσιακού έργου τέχνης καταλήγουν να ταυτίσουν την τέχνη με τη ζωή, σε μια ουτοπία την οποία γεννά η εποχή και η Ιστορία. Μεταιχμιακή και πρωτοποριακή αισθητική του τέλους ενός κόσμου, ο ρωσικός φουτουρισμός θα αποτελέσει μια ουτοπία που θα συντριβεί από την πραγμάτωση του προγράμματός της, την ίδια την επανάσταση που επέλεξε να υπηρετήσει. Οι θέσεις του ωστόσο μοιάζουν σήμερα, σε μια επίσης μεταιχμιακή εποχή, νέες και ολοζώντανες, και συναντούν τρέχουσες έγνοιες και ποικίλες πραγματώσεις τέχνης.
Η διερώτηση για τον χρόνο σε σχέση με το έργο τέχνης, η αντίληψη του ως δυναμικής που δεν ενδιαφέρει σε σχέση με το αποτέλεσμα, καίρια στοιχεία του Ζαούμ, μπορούν να εντοπιστούν στις σύγχρονες πρακτικές της κυβερνολογοτεχνίας. Το αίτημα της ταύτισης της τέχνης με τη ζωή, όπως εκφράζεται στο «Πρώτο διάταγμα για τον εκδημοκρατισμό της τέχνης» (1918), συντονίζεται με τα γκράφιτι αλλά και το χιπ-χοπ, τις περφόρμανς και τις κάθε λογής συμμετοχικές πρακτικές. Λέει το διάταγμα: «1. Καταργείται η παραμονή της τέχνης στις αποθήκες και τα ντουλάπια της ανθρώπινης ευφυΐας – παλάτια, αίθουσες τέχνης, σαλόνια, βιβλιοθήκες, θέατρα. 2. Στο όνομα της ισότητας όλων έναντι του πολιτισμού, που βαδίζει προς την πραγμάτωσή της με μεγάλα βήματα, ο ελεύθερος λόγος του δημιουργικού ατόμου ας εγγραφεί στις γωνιές στους τοίχους, στους φράχτες, στις στέγες, στους δρόμους στις πόλεις και τα χωριά μας, στα αυτοκίνητα, στις άμαξες, στα τραμ, και στα ρούχα όλων των πολιτών. 3. Οι πίνακες (τα χρώματα), πολύχρωμοι σαν το ουράνιο τόξο, ας εκτοξευτούν από σπίτι σε σπίτι για την απόλαυση και την εξύψωση του βλέμματος (του γούστου) του περαστικού Ας είναι οι δρόμοι μια γιορτή της τέχνης για όλον τον κόσμο».
Σήμερα οι δρόμοι δεν είναι δικοί μας, τη ζωή μας δεν τη νιώθουμε, οι λέξεις κακοποιούνται και συγκαλύπτουν, η νέα τέχνη ψάχνει τον βηματισμό της, θέτοντας το ζήτημα της εξύψωσης του βλέμματος σε έναν κοινωνικό ιστό που διαλύεται εξίσου στην πόλη όσο και στο διαδίκτυο. Οι φουτουριστές συντονίστηκαν με το κομμουνιστικό ιδεώδες του νέου ανθρώπου, αλλά του προσέδιδαν εντελώς διαφορετική σημασία: ο νέος άνθρωπος ως ένας άνθρωπος που θα επινοεί αδιαλείπτως δημιουργικά, καθημερινά, τη ζωή του. Την οποία ωστόσο πρώτα και κύρια πρέπει ποικιλοτρόπως να ορίζει. Για να είναι η κάθε ημέρα ημέρα ποίησης.

Το 1930 η ρώσικη αρχιτεκτονική ομάδα OSA, με αρχηγό της τον Ivan Leonidov, πήρε μέρος στον διαγωνισμό για τον αστικό σχεδιασμό των χημικών και μεταλλουργικών εγκαταστάσεων στο Magnitogorsk, μια νέα πόλη στο νότιο άκρο των Ουραλίων ορέων. Όταν ο Στάλιν έβαλε σε εφαρμογή τα σχέδια του για την βιομηχανοποίηση της ρωσικής υπαίθρου, σχεδίασε την ίδρυση αρκετών εγκαταστάσεων βασισμένων απλώς σε μία βιομηχανική δραστηριότητα σε ακατοίκητες περιοχές της χώρας. Το Magnitogorsk ήταν ένα από τα πιο σημαντικά και φιλόδοξα εγχειρήματα.

Magnitogorsk-05

Magnitogorsk-01

Το τελικό σχέδιο που προτάθηκε από την ομάδα OSA αποτελείται από μία γραμμική πόλη που επικεντρώνεται σε μια έκταση 15 μιλίων γύρω από μία κεντρική αρτηρία που ενώνει τα βιομηχανικά εργαστήρια με τις κρατικές φάρμες και απλώνεται σε ένα τετράγωνο πλέγμα. Η αστικοποίηση συμφιλιώνεται με το τοπίο, καθώς όλες τις λειτουργίες των κτιρίων διαμοιράζονται στο φυσικό περιβάλλον με μια χαμηλή πυκνότητα που παραπέμπει ευθέως στις θεωρίες από-αστικοποίησης.

magnigotorsk-08a

Magnitogorsk-03

Στην κεντρική λωρίδα της πόλης βρίσκονται οι κατοικίες, γυάλινοι πύργοι εναλλάσσονται με χαμηλές κτιριακές δομές σε μια «πράσινη ζώνη», όλες τους σε απόσταση η μία από την άλλη ώστε να παρέχεται μεγαλύτερη πρόσβαση σε αέρα και φως. Τα δημόσια κτίρια και οι χώροι αναψυχής έχουν διάφορες μορφές και βρίσκονται διάσπαρτα στην πόλη, τοποθετημένα στα οικοδομικά τετράγωνα της λωρίδας. Από την άλλη πλευρά, πέρα από την λωρίδα των κατοικιών, βρίσκονται τα εκπαιδευτικά κτίρια, οι παιδικές χαρές και τα αγροκτήματα.

magnigotorsk-10

magnigotorsk-11

Τα διώροφα σπίτια έχουν σχεδιαστεί για να φιλοξενούν 16 ανθρώπους το καθένα και παρουσιάζουν έναν κοινό χώρο με τη μορφή ενός κεντρικού σταυρού, ενώ τα προσωπικά δωμάτια βρίσκονται στις γωνίες του. Το τετράγωνο είναι η γεωμετρική αρχή που οργανώνει το όλο σχέδιο, από το περίγραμμα της πόλης μέχρι το περίγραμμα κάθε δωματίου. Επίσης καθοδηγεί τη λογική για μια πιθανή επέκταση της πόλης, που μπορεί να επιτευχθεί με την προσθήκη επιπλέον τετραγώνων, διατηρώντας την ανοιχτότητα του συστήματος.

magnigotorsk-09

(πηγή: Mariabruna Fabrizi)

http://www.hitandrun.gr

Επιμέλεια-μετάφραση: Παναγιώτης Μανιάτης //

(Με την πολύτιμη αρωγή του Αλέξανδρου Αναστασόπουλου)

sov2

Το πρώτο Πανενωσιακό Συνέδριο Σοβιετικών Συγγραφέων έλαβε χώρα τον Αύγουστο του 1934. Κατά τη διάρκεια της συνόδου του συνεδρίου, δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι ολόκληρη η Σοβιετική Ένωση, με τα εκατομμύρια των εργατών της, επικέντρωσε την προσοχή της σε θέματα λογοτεχνίας.

Από όλες τις γωνιές της Ένωσης έφτασαν εκατοντάδες χιλιάδες επιστολές που απευθύνονταν στο συνέδριο και που περιείχαν συγχαρητήρια, θερμούς χαιρετισμούς, πρακτικές προτάσεις και συμβουλές. Αυτές οι επιστολές γράφτηκαν από εργάτες, κολχόζνικους, μαθητές σχολείων και κολεγίων, από νέους Πιονέρους, από ανθρώπους των γραμμάτων και επιστήμονες, από μηχανικούς, από καλλιτέχνες·  όλοι τους ομόφωνα εξέφρασαν τη μεγάλη τους αγάπη για τη σοβιετική λογοτεχνία και τους δημιουργούς της.

Πολυάριθμες αντιπροσωπείες, που εκπροσωπούσαν εκατομμύρια  αναγνωστών, εμφανίστηκαν και μίλησαν στο συνέδριο. Οι ομιλίες που εκφωνήθηκαν από το βήμα του συνεδρίου απηχούσαν ένα ισχυρό αίτημα προς τους Σοβιετικούς συγγραφείς – να βρουν μια μεγαλειώδη καλλιτεχνική έκφραση για το νέο τρόπο ζωής, για τους νέους ανθρώπους, για τις νέες κοινωνικές και προσωπικές σχέσεις που υπάρχουν μεταξύ τους.

Η σημασία αυτού του συνεδρίου δεν μπορεί να γίνει κατανοητή αν δεν ληφθεί υπόψη – το πιο αξιοπρόσεκτο και χαρακτηριστικό του γνώρισμα. Ποιο είναι δηλαδή το νόημα αυτού του άρρηκτου δεσμού που ενώνει τη λογοτεχνία με τα εκατομμύρια των εργατών, οι οποίοι όχι μόνο στέλνουν χαιρετιστήρια  μηνύματα στο συνέδριο αλλά και λαμβάνουν ενεργό μέρος, συζητώντας για τα πιο ζωτικής σημασίας θέματα του; Αυτό σημαίνει ότι το λογοτεχνικό έργο στην Χώρα των Σοβιέτ γίνεται υπόθεση όλων των εργαζομένων.

Και αυτή η εκδήλωση – το Συνέδριο των Σοβιετικών Συγγραφέων – ήταν ένα πραγματικά ιστορικό γεγονός, που μαρτυρά την πρωτοφανή ανάπτυξη του πολιτισμού στην Ε.Σ.Σ.Δ.

Μια τεράστια πολιτιστική επανάσταση συντελείται στη Σοβιετική Ένωση. Η σοβιετική περίοδος είναι μερικές φορές συγκρίσιμη με την αρχαιότητα ή με την περίοδο της Αναγέννησης και η βάση αυτής της σύγκρισης αναφέρεται σε τέτοια γενικά χαρακτηριστικά όπως η λαμπρή προσωπικότητα, η γενναιότητα, τα μαζικά φεστιβάλ, η άνθηση της τέχνης, κλπ.

Αλλά, στην πραγματικότητα, πόσο πιο μεγαλειώδης είναι αυτή η Σοβιετική εποχή, πόσο πλουσιότερη όχι μόνο από την άποψη της ποσοτικής ανάπτυξης στον τομέα της τεχνικής, της βιομηχανίας, του πολιτισμού και ούτω καθεξής, αλλά και από εκείνη των κοινωνικών σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων!

Εκατομμύρια και δεκάδες εκατομμύρια του ενεργού πληθυσμού παίρνουν μέρος στην οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας, εκατομμύρια απολαμβάνουν, σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό, τα πλεονεκτήματα του πολιτισμού, κατακτώντας τα ύψη της γνώσης, της επιστήμης και της φιλοσοφίας. Εδώ βρίσκεται το αποφασιστικό χαρακτηριστικό αυτής της εποχής, και από την άποψη αυτή δεν μπορεί να συγκριθεί με οποιαδήποτε άλλη περίοδο της ιστορικής εξέλιξης.

Στη Σοβιετική Ένωση, τα έργα σπουδαίων συγγραφέων, όπως των Gogol και Belinsky, Flaubert και Balzak, Pushkin και Chernyshevsky δημοσιεύονται σε εκδόσεις εκατοντάδων χιλιάδων αντιτύπων. Αυτά τα βιβλία εξαντλούνται τόσο γρήγορα που είναι δύσκολο να τα βρεις στην αγορά.

Μικροί τόμοι του Pushkin ή ογκώδεις των έργων του Belinsky είναι όλα τους “είδη μαζικής κατανάλωσης”. Και είναι ακριβώς αυτές οι βαθύτερες διεργασίες της πολιτιστικής επανάστασης που εξηγούν το τεράστιο ενδιαφέρον, επίκεντρο του οποίου έγινε το Συνέδριο των Σοβιετικών Συγγραφέων.

Μέχρι τη στιγμή του πρώτου ιστορικού συνεδρίου της, η Σοβιετική λογοτεχνία διένυσε μια τεράστια διαδρομή. Ήταν στη φωτιά του εμφυλίου πολέμου, στις άγριες ταξικές συγκρούσεις της μεταπολεμικής περιόδου, στα ηρωικά χρόνια του Πρώτου Πενταετούς Πλάνου, που η Σοβιετική λογοτεχνία γεννήθηκε.

Η διαδικασία της δημιουργίας της Σοβιετικής λογοτεχνίας υπήρξε πολύμορφη·  καθε εθνική δημοκρατία, κάθε περιοχή της ΕΣΣΔ έπαιρνε μέρος σε αυτή τη διαδικασία. Σε καθεμιά από αυτές δημιουργήθηκε μια ξεχωριστή σοσιαλιστική λογοτεχνία, σε διαφορετικές εθνικές μορφές, διαφορετικές γλώσσες,  διαφορετικές συνθήκες. Όλες όμως οι λογοτεχνίες των εθνικών δημοκρατιών της Σοβιετικής Ένωσης συνδέονταν με μια ενότητα έμπνευσης, ενότητα ιδεών, ενότητα στόχων.

Η Σοβιετική λογοτεχνία είναι μια Πανενωσιακή λογοτεχνία – όπως ο Maxim Gorky, έχοντας απόλυτο δίκιο, δήλωσε στο συνέδριο. Οι εκθέσεις  που διαβάστηκαν στο συνέδριο σχετικά με τη λογοτεχνία των λαών που κατοικούν στη Σοβιετική Ένωση καθώς και οι ομιλίες και τα έργα πολλών συγγραφέων, ποιητών και δραματουργών από τις εθνικές μειονότητες είναι η καλύτερη απόδειξη της αλήθειας αυτού του ισχυρισμού.

Ένα από τα πιο χρήσιμα αποτελέσματα του συνεδρίου ήταν πως έκανε γνωστό τόσο στους συγγραφείς όσο και στους αναγνώστες, τα τεράστια επιτεύγματα της λογοτεχνίας στις γλώσσες των εθνικών μειονοτήτων, και πως συγγραφείς και κριτικοί πείστηκαν πως είναι αδύνατο να γράψεις, να υποστηρίξεις ή να κάνεις κριτική στη Σοβιετική λογοτεχνία εάν δεν λάβεις υπόψη σου το σύνολο του θησαυρού της Πανενωσιακής λογοτεχνίας.

Έτσι η Σοβιετική λογοτεχνία, ποικίλη στη γλώσσα και ενιαία στις ιδέες, αξιολόγησε τα αποτελέσματα της ανάπτυξης της στη διάρκεια του συνεδρίου. Στη μεγάλη εισήγηση του, η οποία αποτέλεσε την κύρια και κεντρική εισήγηση στο συνέδριο, ο Maxim Gorky καθόρισε τη θέση και τη σημασία της Σοβιετικής λογοτεχνίας στην παγκόσμια λογοτεχνία, έδειξε τις ιδεολογικές και στυλιστικές ιδιαιτερότητες που τη διακρίνουν από τη λογοτεχνία της αστικής τάξης, έκανε μια εκτίμηση της παρούσας κατάστασης της και υπογράμμισε τα καθήκοντα για την περαιτέρω ανάπτυξη της.

Στη συζήτηση που ακολούθησε την εισήγηση του Gorky έγιναν τοποθετήσεις από  συγγραφείς – διακεκριμένους τεχνίτες της γλώσσας – οι οποίοι ανήκουν στην γενιά της «παλιάς  ιντελιγκέντσιας». Μίλησαν για την πορεία τους ως στοχαστές και καλλιτέχνες, για όλες τις αμφιβολίες και τις ταλαντεύσεις τους, και για το πώς έφτασαν να συνδέσουν αμετάκλητα την μοίρα τους με αυτήν του προλεταριάτου. Αυτό ήταν το βασικό, κυρίαρχο θέμα στις ομιλίες αυτών των  συγγραφέων και τα λόγια τους στο συνέδριο ακούστηκαν σαν επιβεβαίωση της νίκης του Μπολσεβίκικου Κόμματος, το οποίο συνεχώς καθοδηγούσε το κίνημα της λογοτεχνίας και εκπαίδευε συγγραφείς στο πνεύμα του Μπολσεβικισμού.

Το δεύτερο αποτέλεσμα της ανάπτυξης της λογοτεχνίας στην Ε.Σ.Σ.Δ, όπως καταδείχτηκε με απόλυτη σαφήνεια στο Συνέδριο των Συγγραφέων, ήταν η πλήρης ιδεολογική και πολιτική ενότητα των Σοβιετικών συγγραφέων, οι οποίοι  συνειδητά παίρνουν θέση στο πλευρό της Σοβιετικής εξουσίας και της Kομμουνιστικής επανάστασης, θέτοντας συνειδητά στους εαυτούς το καθήκον να συμβάλλουν, μέσα από τα λογοτεχνικά τους έργα, στη νίκη της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.

Ταυτόχρονα, το συνέδριο ήταν ένα τεράστιο λογοτεχνικό γεγονός για τη Σοβιετική και την παγκόσμια επαναστατική λογοτεχνία.

Στις συζητήσεις που ακολούθησαν τις εισηγήσεις σχετικά με σοβιετική λογοτεχνία, τη δραματουργία και την ποίηση, εκφράστηκαν ανησυχίες για τα πιο ζωτικά θέματα, που αγκαλιάζουν όλο το φάσμα των προβλημάτων που περιέχονται στη δημιουργία των καλών τεχνών. Από την άποψη αυτή τα αρχεία του συνεδρίου αποτελούν ένα πολυτιμότατο ντοκουμέντο.

Το κυρίαρχο ερώτημα που συζητήθηκε στο συνέδριο ήταν το πώς θα απεικονιστεί ο νέος άνθρωπος στα έργα τέχνης. Και σε στενή σχέση με αυτό το σημαντικό πρόβλημα ανέκυψαν δεκάδες άλλα ερωτήματα – ερωτήματα για νέες φόρμες, θέματα,  μεθόδους εργασίας, παλιές και νέες εικόνες, κλπ.

Βαθιές διαδικασίες βρίσκονται σε εξέλιξη σήμερα στη Σοβιετική λογοτεχνία. Σήμερα, όσο ποτέ πριν, οι συγγραφείς μελετούν και ερευνούν την πραγματική ζωή, συγκεντρώνοντας πρώτη ύλη για τα έργα τους· εμφανίζονται συλλογικά έργα, πρωτόλεια, που δεν έχουν ακόμα τελειοποιηθεί· γράφονται ημερολόγια, γίνονται διάφορες καταγραφές, γίνονται όλο και περισσότερες προσπάθειες για να εκφραστεί η πραγματικότητα σε νέες μορφές, κλπ, κλπ.

Πριν το συνέδριο οι Σοβιετικοί συγγραφείς δημιούργησαν μια σειρά από εικόνες και λογοτεχνικούς τύπους του νέου ανθρώπου, και μεταξύ αυτών των περιπτώσεων υπάρχουν παραδείγματα που δημιουργήθηκαν με ταλέντο και θα τα θυμόμαστε για πολύ καιρό. Αλλά στο σύνολό τους, όλα αυτά αντιπροσωπεύουν μόνο ένα πρώτο σχέδιο για το μνημειώδες πορτραίτο του νέου ανθρώπου που πρέπει να δημιουργήσει η λογοτεχνία. Να παρουσιάσει ένα πλήρες, άξιο πορτραίτο, μια βαθιά καλλιτεχνική, αριστοτεχνική απεικόνιση του σοσιαλιστικού ανθρώπου, να τον περιγράψει στις πιο βασικές του σχέσεις, με τεράστια καλλιτεχνική δύναμη που θα φτάνει στο επίπεδο των μεγάλων συγγραφέων του παρελθόντος, ώστε να δείξει τα νέα του αισθήματα, τις ιδέες του, τα πάθη του, την αντίληψη του για τη ζωή  – αυτό είναι το κυρίαρχο μέλημα της σοβιετικής λογοτεχνίας, ένα καθήκον που θα καθορίσει ένα ολόκληρο στάδιο, μια ολόκληρη εποχή – και επιπλέον μια αποφασιστική εποχή – στη δημιουργία της σοσιαλιστικής λογοτεχνίας.

Αυτό ισχύει για όλους τους τομείς της λογοτεχνίας – πρόζα, ποίηση και δράμα το ίδιο. Η Σοβιετική ποίηση, παρόλα τα επιτεύγματά της, δίκαια υποβλήθηκε σε αυστηρή κριτική στο συνέδριο για το όχι ιδιαίτερα υψηλό πολιτισμικό επίπεδο, για επαρχιωτισμό, για το γεγονός ότι πολλοί ποιητές υστερούν σε βαθυστόχαστες ιδέες και συναισθήματα. Η Σοβιετική ποίηση δεν έχει πετύχει το πλατύ επαναστατικό σάρωμα, των τολμηρών πτήσεων της σκέψης που ταιριάζουν σε μια σοσιαλιστική εποχή. Οι ποιητές πρέπει να καταλάβουν ότι σε μια τέτοια εποχή ένας ποιητής που δεν επιθυμεί να μείνει πίσω ή να καταφύγει στα μετόπισθεν της ποίησης πρέπει να ζει εναρμονισμένα με τις μεγάλες ιδέες και τα πάθη αυτής της εποχής, πρέπει να συμβαδίζει με αυτήν, με την κλίμακα της ποίησης του να αναλογεί στην κλίμακα της εποχής.

Μεγάλες επιτυχίες πραγματοποιήθηκαν στον τομέα του δράματος και του θεάτρου. Αλλά η Σοβιετική δραματουργία, βρίσκεται εξίσου αντιμέτωπη με μεγάλα προβλήματα, έχει τις ίδιες αδυναμίες που συναντάμε στους άλλους κλάδους της Σοβιετικής λογοτεχνίας. Στο συνέδριο έγιναν τοποθετήσεις από εκπροσώπους διαφόρων δραματικών τάσεων, οι οποίοι έδωσαν διαφορετικούς ορισμούς των καθηκόντων που αντιμετωπίζουν οι  θεατρικοί συγγραφείς.

Ένα από τα πράγματα που έδωσε ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο συνέδριο ήταν η παρουσία μιας μεγάλης ομάδας ξένων επαναστατών συγγραφέων, οι οποίοι, στις ομιλίες τους που εκφωνήθηκαν από το βήμα του συνεδρίου, εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους προς τους Σοβιετικούς συγγραφείς.

Η Σοβιετική λογοτεχνία είναι ακόμα στα πρώτα της βήματα, αλλά η καλύτερη απόδειξη της μεγάλης Μπολσεβίκικης σοφίας της είναι το γεγονός ότι ορισμένοι από τους σπουδαιότερους συγγραφείς στις καπιταλιστικές χώρες της Δύσης και της Ανατολής στρέφουν το βλέμμα τους προς αυτήν, την επιλέγουν εθελοντικά και συνειδητά ως διανοητικό οδηγό τους, και την παρουσιάζουν σε ολόκληρο τον κόσμο ως παράδειγμα μιας γνήσια ζωτικής και προοδευτικής λογοτεχνίας.

Το συνέδριο έδειξε ότι οι Σοβιετικοί συγγραφείς έχουν πλήρη επίγνωση της θέσης τους ως πρωτοπορία της διεθνούς επαναστατικής λογοτεχνίας, η οποία σημειώνει τη μια επιτυχία μετά την άλλη.

Η σοσιαλιστική εποχή και οι άνθρωποι της δημιουργούν μια λογοτεχνία σύμφωνη με τη δική τους εικόνα.

Μια ηρωική εποχή γεννά ηρωική λογοτεχνία· ηρωικοί άνθρωποι καλούνται να γίνουν ηρωικοί καλλιτέχνες.

Το πρώτο Πανενωσιακό Συνέδριο Σοβιετικών Συγγραφέων ήταν ένα συνέδριο μεγάλων επαναστατικών παθών, βαθυστόχαστων ιδεών, ισχυρών δημιουργικών φιλοδοξιών και  παρορμήσεων.

Πηγή: Gorky, Radek, Bukharin, Zhdanov and others “Soviet Writers’ Congress 1934”, page 7-12, Lawrence & Wishart, 1977, με το online κείμενο να βρίσκεται στη σελίδα marxists.org.

πρώτη δημοσίευση στο atexnos.gr