Музаффар Ишанов. Портрет. 1977

Από το 1894, στο βιβλίο «Τι είναι οι φίλοι του λαού και πως πολεμούν τους σοσιαλ-δημοκράτες», ο Λένιν τόνιζε πως ο καπιταλιστικός πολιτισμός στηρίζεται στην ανάπτυξη των καπιταλιστικών μέσων παραγωγής και στην αύξηση της παραγωγής και ανταλλαγής εμπορευμάτων. Η ιστορική συνέχεια στην ανάπτυξη της υλικής παραγωγής είναι η βάση της ιστορικής συνέχειας στην ανάπτυξη του υλικού και πνευματικού πολιτισμού, η βάση της προόδου. Όταν μιλούμε για σοσιαλιστικό πολιτισμό πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας πως τα υλικά θεμέλια του πολιτισμού τέθηκαν στη διάρκεια μιας περιόδου πολλών αιώνων και ότι ο πολιτισμός είναι το προϊόν πολλών αιώνων ανθρώπινης ιστορίας.
Ένας νέος πολιτισμός δεν μπορεί να ξεπηδήσει από τίποτε. Γι αυτό το λόγο ο Λένιν επέμενε πως είναι ανάγκη να κάνουμε κτήμα μας «τον πολιτισμό που δημιουργήθηκε από τις παλιές κοινωνικές σχέσεις και έμεινε σαν την υλική βάση του σοσιαλισμού»( Σύνοδος της πανρωσικής κεντρικής εκτελεστικής επιτροπής. 29 Απριλίου 1918» Άπαντα, τ. 27. Σελ.301) Ο πολιτισμός που δημιουργήθηκε στην πορεία της ανθρώπινης ιστορίας δεν μπορεί να καταστραφεί. Δεν μπορεί να καταστραφεί ολότελα.

 
«Γιατί οποιεσδήποτε καταστροφές κι αν πάθει ο πολιτισμός, δεν μπορεί να σβηστεί από την ιστορική ζωή. Θα είναι δύσκολο να αποκατασταθεί, καμιά όμως καταστροφή δεν θα μπορέσει ποτέ να οδηγήσει στην ολοκληρωτική εξαφάνιση του πολιτισμού αυτού. Ο πολιτισμός αυτός είναι ακατάλυτος στο άλφα ή το βήτα μέρος του, σε αυτά ή εκείνα υλικά του υπολείμματα. Οι δυσκολίες θα αφορούν μόνο το ξαναφτιάξιμό του «(«Έβδομο Συνέδριο του ρωσικού Κομμουνιστικού Κόμματος, Εισήγηση για την Αναθεώρηση του προγράμματος και την αλλαγή της ονομασίας του Κόμματος, 8 Μαρτίου» Άπαντα, τ. 27, σελ.11, ελλ. Εκδ.)

 
Η μαρξιστική λενινιστική διδασκαλία είναι η θεωρητική βάση του σοσιαλιστικού πολιτισμού. Ο μαρξισμός λενινισμός δημιουργήθηκε πάνω στη γνώση που συσσωρεύτηκε από την ανθρωπότητα και τα ύψιστα επιτεύγματά των περασμένων πολιτισμών. Επανειλημμένα ο Λένιν τόνιζε πως ο μαρξισμός είναι η απευθείας και άμεση συνέχεια των διδασκαλιών των πιο διακεκριμένων εκπροσώπων της αστικής φιλοσοφίας, της πολιτικής οικονομίας και του ουτοπικού σοσιαλισμού.

 
Το ζήτημα της συνέχειας είναι θεμελιώδες στη μαρξιστική λενινιστική θεωρία. Ο σοσιαλιστικός πολιτισμός που αναπτύσσεται πάνω στη βάση κοινωνικών σχέσεων που είναι ριζικά καινούριες, διαφέρει ποιοτικά από τον αστικό πολιτισμό και είναι αντίθετος με αυτόν. Από την άλλη μεριά, ο σοσιαλιστικός πολιτισμός δε γεννιέται σε ένα παρθένο έδαφος. Αναπτύσσεται πάνω στο έδαφος του παλιού ανεπτυγμένου πολιτισμού, αφομοιώνοντας τα καλύτερά του επιτεύγματα. Αυτές οι δύο διαφορετικές όψεις της δημιουργίας ενός νέου πολιτισμού βρίσκονται σε διαλεκτική ενότητα.

 

Юрий Зайцев. Женщина в кожанке. (Санюк). 1940

Η φιλοσοφική βεβαίωση της συνέχειας στη φύση και στην κοινωνική ζωή αποδίδεται με τη μεγαλύτερη σαφήνεια στα έργα του Καρλ Μαρξ, του Φρειδερίκου Ένγκελς και του Λένιν. Αυτοί διεξήγαγαν αδιάκοπο αγώνα κατά της μεταφυσικής αντίληψης, των πραγμάτων που αρνείται την έμφυτη σχέση μεταξύ των φαινομένων. Καταδικάζοντας τον παραλογισμό της αναρχικής ιδέας της ολοκληρωτικής αποξένωσης από το παλιό και της καταστροφής του παλιού και δείχνοντας πως πρέπει να γίνονται αντιληπτοί οι νόμοι της διαλεκτικής, ο Λένιν έγραφε: « Δεν είναι η κούφια άρνηση, ούτε η ανώφελη άρνηση, δεν είναι η σκεπτικιστική άρνηση, η ταλάντευση και η αμφιβολία, χαρακτηριστικό και ουσιώδες στη διαλεκτική-η οποία περιέχει , αναμφισβήτητα, το στοιχείο της άρνησης και μάλιστα σαν το πιο σημαντικό στοιχείο- όχι δεν είναι αυτή, αλλά η άρνηση σαν στιγμή σύνδεσης, σαν στιγμή ανάπτυξης, που διατηρεί το θετικό, δηλ. χωρίς κανενός είδους ταλαντεύσεις, χωρίς κανένα εκλεκτικισμό». («Σύνοψη της λογικής του Χέγκελ», Άπαντα, τ. 38, σελ. 226)

 
Ο Λένιν χάραξε το δρόμο που πρέπει να ακολουθήσει κανείς για την οικοδόμηση του σοσιαλιστικού πολιτισμού και για την ανάπτυξη της πολιτιστικής επανάστασης.

 
Στο άρθρο του: «Για τον προλεταριακό πολιτισμό» ο Λένιν έγραφε: « Ο μαρξισμός κέρδισε την ιστορική σπουδαιότητα του σαν ιδεολογία του επαναστατικού προλεταριάτου γιατί όχι μόνο δεν απέρριπτε τα πιο πολύτιμα επιτεύγματα της αστικής εποχής, αλλά αντίθετα αφομοίωνε και ανανέωνε το κάθε τι που είχε αξία στην πάνω από δύο χιλιάδες χρόνια ανάπτυξη της ανθρώπινης σκέψης και του ανθρώπινου πολιτισμού. Μόνο περεταίρω εργασία πάνω σε αυτή τη βάση και προς αυτή την κατεύθυνση, που θα εμπνέεται από την πρακτική πείρα της προλεταριακής δικτατορίας σαν του τελικού σταδίου στον αγώνα ενάντια στην οποιαδήποτε μορφή εκμετάλλευσης, μπορεί να αναγνωριστεί σαν ανάπτυξη ενός γνήσιου προλεταριακού πολιτισμού» (Λένιν, Άπαντα, τομ. 31, σελ. 317)

 
Ο σοσιαλιστικός πολιτισμός δε μπορεί να συνδεθεί τεχνητά. Ταυτόχρονα δεν μπορεί να δημιουργηθεί με το να υιοθετήσουμε απλώς την παλιά κληρονομιά και να προσθέσουμε σε αυτή δανεικά στοιχεία. Ανάπτυξη των καλύτερων τάσεων που υπάρχουν στον υφιστάμενο πολιτισμό και κριτική εκτίμηση αυτού του πολιτισμού από μαρξιστικές θέσεις- έτσι προσέγγιζε το ζήτημα ο Λένιν.

Advertisements